Mở rộng cao tốc TP. Hồ Chí Minh - Long Thành: Thi công cầm chừng vì “kẹt” mặt bằng

Nhà thầu bất lực, máy móc nằm chờ

Dự án mở rộng đoạn cao tốc TP. Hồ Chí Minh - Long Thành dài khoảng 22km, đi qua địa bàn TP. Hồ Chí Minh và tỉnh Đồng Nai, có tổng mức đầu tư gần 15.000 tỷ đồng, được chia làm 2 gói thầu XL1 và XL2, chủ đầu tư là Tổng công ty Đầu tư phát triển Đường cao tốc Việt Nam (VEC).

Được khởi công vào ngày 19/8/2025, song sau hơn 4 tháng triển khai, công trình đang gặp phải rào cản lớn ngay tại cửa ngõ TP. Hồ Chí Minh. Nguyên nhân do công tác giải phóng mặt bằng tại hai phường Long Trường và Long Phước vẫn đang “dậm chân tại chỗ”, khiến 7,85ha đất phục vụ thi công chưa được bàn giao.

Sự chậm trễ kéo dài trong công tác giải phóng mặt bằng không chỉ đẩy dự án cấp bách này vào nguy cơ vỡ tiến độ, mà còn gây ra nhiều khó khăn, thiệt hại cho cả nhà thầu và người dân.

Tại gói thầu XL1, đoạn từ Km4+00 đến Km25+920, hàng loạt trụ cầu cạn quan trọng không thể triển khai vì vướng mặt bằng, mặc dù máy móc thiết bị đã được tập kết đầy đủ. “Phần thi công dưới sông thì làm được vì không liên quan đến nhà dân, còn những trụ cầu trên bờ đều vướng hết, không thi công được. Máy móc thiết bị đã tập kết đầy đủ nhưng vẫn phải nằm chờ”, đại diện một đơn vị thi công gói thầu XL1 cho biết.

Cũng theo vị này, hầu hết các nhà thầu thực hiện gói thầu XL1 đều lâm vào tình trạng thiếu mặt bằng để thi công, nhiều nhà thầu phải thi công cầm chừng, khiến tiến độ dự án đứng trước nguy cơ bị đình trệ nghiêm trọng.

Được biết, ở gói thầu XL1 các nhà thầu đã huy động khoảng 650 nhân sự và 120 máy móc thiết bị, nhưng chỉ mới tiếp cận được phần mặt bằng đã giải phóng ở giai đoạn 1 với chiều rộng từ 5-6m. Trong khi đó, để triển khai thi công theo ranh giải phóng mặt bằng ở giai đoạn 2, chiều rộng hành lang phải từ 17-20m mới có thể triển khai thi công đồng bộ.

Hiện nay các hạng mục cầu Long Thành và các hạng mục thi công bên địa phận tỉnh Đồng Nai đang đáp ứng tiến độ. Tuy nhiên, các hạng mục cầu cạn và cầu dẫn trên địa bàn TP. Hồ Chí Minh đang chậm khoảng 25% so với tiến độ theo yêu cầu do vướng về mặt bằng, trong khi đó SEPMU đang từng ngày “thúc” các nhà thầu phải đẩy nhanh tiến độ để đảm bảo hoàn thành gói thầu đúng thời hạn theo quy định của hợp đồng???

Ngược lại, tại gói thầu XL2 ở phía bờ Đồng Nai, nhờ đã có sẵn quỹ đất ở giai đoạn 1 nên các mũi thi công đang được triển khai rầm rộ. Từ Km13+900 đến Km25+920, toàn bộ tuyến đã được thi công liên tục từ nút giao Vành đai 2 TP.Hồ Chí Minh cho đến sát cầu Long Thành, tạo nên sự tương phản rõ nét giữa hai bên bờ Đồng Nai và TP. Hồ Chí Minh.

Người dân thấp thỏm, dự án “mắc kẹt”

Trong khi nhà thầu bất lực vì thiếu mặt bằng, thì hàng trăm hộ dân có đất nằm trong vùng quy hoạch dự án lại đang sống trong tâm trạng hoang mang, thấp thỏm vì phương án tái định cư và giá cả đền bù đến nay vẫn còn mơ hồ.

Ông Trương Văn Phi (phường Long Phước, TP. Hồ Chí Minh) lo lắng cho biết, đến nay chính quyền vẫn chưa chốt phương án đền bù, nhưng liên tục có các đoàn vào đề nghị cho lấy đất để thi công trước. “Chưa biết giá đền bù thế nào và được chi trả bao nhiêu, không thấy có phương án gì hết mà cứ đề nghị cho làm trước. Mong chính quyền sớm giải quyết để gia đình tôi còn tính đường ổn định cuộc sống”, ông Phi nói.

Cùng hoàn cảnh, ông Nguyễn Duy Hiếu (phường Long Phước, TP. Hồ Chí Minh) chia sẻ: Người dân ở đây rất đồng tình và ủng hộ việc mở rộng dự án cao tốc, nhưng không thể cứ bắt chúng tôi sống trong tình trạng chờ đợi, ảnh hưởng cuộc sống nghiêm trọng khi “đi không được, ở không xong” như thế này mãi được.

Còn ông Trần Văn Nhỏ cho biết, địa phương nhiều lần mời họp, hứa “qua Tết sẽ đền bù”, nhưng đến nay mọi việc vẫn chỉ dừng lại ở các thông báo thu hồi đất. Theo người dân, chính sự chậm trễ trong đền bù, tái định cư nên không ai dám cho nhà thầu mượn đất thi công, đẩy cả người dân và dự án vào thế “tiến thoái lưỡng nan”.

Thủ tướng Chính phủ đã xác định, dự án mở rộng cao tốc TP. Hồ Chí Minh - Long Thành là công trình khẩn cấp về tiến độ, thế nhưng hiện nay lại đang bị “mắc kẹt” bởi một vấn đề không mới đó là mặt bằng.

Nếu TP. Hồ Chí Minh không có những hành động quyết liệt, thần tốc trong việc bàn giao mặt bằng và bố trí tái định cư thì nguy cơ vỡ tiến độ là không thể tránh khỏi. Hệ lụy không chỉ dừng ở một dự án, mà còn trực tiếp ảnh hưởng đến sự phát triển của Vùng kinh tế trọng điểm phía Nam - nơi đang đặt kỳ vọng rất lớn vào trục cao tốc huyết mạch này.

Đáng lo ngại hơn, sự chậm trễ hoàn thành dự án sẽ hình thành một “điểm nghẽn” chiến lược ngay thời điểm Cảng hàng không quốc tế Long Thành đang chuẩn bị đưa vào khai thác, làm suy giảm hiệu quả đầu tư và năng lực kết nối của cả khu vực.