Mở cánh cửa giáo dục Việt Nam - Liên bang Nga cho thế hệ nhân lực mới
Sau chuyến thăm của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, hợp tác giáo dục Việt - Nga đang có thêm dư địa để chuyển từ đào tạo truyền thống sang những lĩnh vực gắn với nhu cầu nhân lực của tương lai.
Trong cuộc hội đàm với Tổng thống Nga Vladimir Putin ngày 9/9 trong khuôn khổ chuyến thăm cấp Nhà nước tới Liên bang Nga, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã đề nghị phía Nga tiếp tục tạo điều kiện để cán bộ, sinh viên, nghiên cứu sinh Việt Nam học tập, nghiên cứu trong những ngành khoa học cơ bản và công nghệ cao mà Nga có thế mạnh, đồng thời khuyến khích giao lưu giữa các nhà khoa học trẻ hai nước.
Tăng cường đào tạo
nguồn nhân lực chất lượng cao
Tại cuộc hội đàm, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm cùng Tổng thống Nga Vladimir Putin đã nhất trí tăng cường đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao, mở rộng liên kết giữa các trường đại học và cơ sở nghiên cứu.
Đáng chú ý, hai bên thống nhất tăng cường kết nối giữa các viện nghiên cứu, trường đại học, trung tâm đổi mới sáng tạo và doanh nghiệp công nghệ trong khuôn khổ Năm Giao lưu giáo dục, khoa học và công nghệ Việt Nam - Liên bang Nga 2026.
Những nội dung này cho thấy bên cạnh việc duy trì các chương trình đào tạo vốn có, câu chuyện giáo dục trong chuyến thăm Nga của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm còn mở ra một hướng đi rộng hơn: đào tạo nhân lực gắn với những lĩnh vực khoa học và công nghệ mà cả Việt Nam và Nga đang dành sự quan tâm lớn.
Thực tế, tại Diễn đàn Khoa học và Công nghệ Việt Nam - Liên bang Nga ngày 9/9, với sự tham dự của gần 500 đại biểu là nhà khoa học, chuyên gia, doanh nghiệp và nhà đầu tư hai nước, phía Nga đã cho biết hai bên sẽ khởi động tuyển chọn các dự án nghiên cứu chung mới giữa Quỹ Khoa học Nga và Quỹ Phát triển Khoa học và Công nghệ Quốc gia Việt Nam.
Với học sinh, sinh viên Việt Nam, đây là thời điểm đáng lưu ý, với nội dung cần theo sát: học gì, nghiên cứu gì và những chương trình hợp tác mới có thể mở ra những con đường nào?
Nền tảng hợp tác Việt - Nga đã có sẵn
Ngay trong năm nay, hợp tác giáo dục Việt Nam và Liên bang Nga đã có nhiều chuyển động. Tại Diễn đàn Hiệu trưởng các trường đại học Việt Nam - Liên bang Nga lần thứ ba tổ chức tại Hà Nội tháng 5 vừa qua, Phó Thủ tướng Nga Dmitry Chernyshenko cho biết các trường đại học và cơ sở khoa học hai nước đã ký hơn 500 thỏa thuận hợp tác.
Hiện gần 3.000 sinh viên Việt Nam đang học tập tại các cơ sở giáo dục của Nga; Nga dành khoảng 1.000 suất học bổng Chính phủ mỗi năm cho sinh viên Việt Nam. Đây là một nền tảng không nhỏ để mở rộng hợp tác trong giai đoạn mới.
Ảnh: Bộ GD-ĐT
Ngay tại hội nghị này, Bộ trưởng Giáo dục và Đào tạo Hoàng Minh Sơn đề xuất thúc đẩy việc hình thành các trung tâm đổi mới sáng tạo và nghiên cứu chung Việt Nam - Nga trong những lĩnh vực công nghệ mới như trí tuệ nhân tạo (AI), bán dẫn, công nghệ số, hạ tầng giao thông thông minh, khoa học sức khỏe và công nghệ môi trường.
Theo các chuyên gia, điều này cũng đặt ra một yêu cầu khác đối với giáo dục đại học: không chỉ đưa sinh viên sang học, mà phải tạo được hệ sinh thái để sinh viên có thể học tập, nghiên cứu và kết nối với các nhóm nghiên cứu, doanh nghiệp của cả hai nước.
Từ khoa học cơ bản đến công nghệ cao
Một điểm đáng chú ý trong định hướng hợp tác nhân chuyến thăm của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm là việc đặt khoa học cơ bản bên cạnh công nghệ cao. Đây là sự kết hợp có ý nghĩa đối với giáo dục đại học. Những lĩnh vực như AI, công nghệ lượng tử, vật liệu mới, năng lượng hay công nghệ vũ trụ đều không thể phát triển bền vững nếu thiếu nền tảng toán học, vật lý, hóa học và các ngành khoa học cơ bản khác.
Trong cuộc hội đàm của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm với Tổng thống Putin, hai bên thống nhất đưa khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số trở thành một động lực mới của quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện. Nga cũng khẳng định sẵn sàng chia sẻ kinh nghiệm, công nghệ và hỗ trợ đào tạo nguồn nhân lực phù hợp với nhu cầu của Việt Nam.
Với sinh viên Việt Nam, đây có thể là một hướng đi đáng quan tâm, nhất là đối với những em theo đuổi các ngành STEM và muốn tiếp tục học sau đại học.
Ngay trong năm nay, Đại học Nghiên cứu Quốc gia Samara của Nga đã phối hợp với Trung tâm Khoa học và Văn hóa Nga tại Việt Nam tổ chức chương trình giáo dục về kỹ thuật hàng không - vũ trụ tại Hà Nội, thu hút 134 học sinh Việt Nam. Các em được tiếp cận ba hướng gồm động lực học và năng lượng, robot và cơ điện tử, công nghệ máy bay và tên lửa - vũ trụ.
Những chương trình như vậy cho thấy việc phát hiện và nuôi dưỡng sự quan tâm đối với khoa học, kỹ thuật từ bậc phổ thông cũng có thể trở thành một phần của quá trình chuẩn bị nguồn nhân lực.
Cánh cửa đã mở,
nhưng người học phải chuẩn bị
Chuyến thăm Nga của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã tạo thêm động lực cho hợp tác giáo dục, khoa học và công nghệ giữa hai nước, nhưng những nội dung được thống nhất sau chuyến thăm mới là phần việc cần khẩn trương triển khai.
Với sinh viên Việt Nam, cơ hội trước mắt có thể đến từ những học bổng hiện có, các chương trình liên kết giữa trường đại học, các dự án nghiên cứu chung hoặc những lĩnh vực mới được hai nước xác định là hướng hợp tác ưu tiên. Nhưng để biến cơ hội thành lựa chọn nghề nghiệp, sinh viên Việt Nam sẽ cần chủ động hơn trong việc chọn ngành, chuẩn bị ngoại ngữ, tích lũy năng lực nghiên cứu và tìm hiểu các chương trình hợp tác quốc tế ngay từ sớm.
Ảnh: Bộ GD-ĐT
Nga hiện có nền tảng đào tạo lâu năm trong nhiều ngành khoa học cơ bản, kỹ thuật và công nghệ. Việt Nam lại đang có nhu cầu lớn về nhân lực chất lượng cao phục vụ quá trình phát triển khoa học - công nghệ và đổi mới sáng tạo. Chính vì vậy, việc hai bên cùng thúc đẩy kết nối trường đại học, viện nghiên cứu, trung tâm đổi mới sáng tạo và doanh nghiệp có thể tạo ra những cơ hội thực chất hơn cho người học.
Khi đó, từ những giảng đường, phòng thí nghiệm và nhóm nghiên cứu chung, một thế hệ sinh viên Việt Nam sẽ có thể tiếp cận gần hơn với những lĩnh vực khoa học mà Nga có thế mạnh, đồng thời mang kiến thức và kinh nghiệm trở về phục vụ nhu cầu phát triển của Việt Nam. Đó là cách hợp tác giáo dục góp phần chuẩn bị nguồn nhân lực cho những lĩnh vực Việt Nam đang đặt nhiều kỳ vọng trong tương lai.
