Malaysia chuẩn bị thay Luật đại học tồn tại hơn 50 năm
Chính phủ Malaysia đề xuất xây dựng khuôn khổ pháp lý toàn diện mới về giáo dục đại học, thay thế Luật các trường đại học và cao đẳng đại học năm 1971, nhằm tăng cường quyền tự chủ của các trường, bảo đảm tự do học thuật và bảo vệ quyền sinh viên.
Theo bài phát biểu Ngân sách MADANI lần thứ năm năm 2027 do Thủ tướng kiêm Bộ trưởng Tài chính Malaysia Anwar Ibrahim trình bày tại Hạ viện ngày 9/10, Bộ Giáo dục Đại học nước này sẽ xây dựng khuôn khổ pháp lý mới thay thế Luật các trường đại học và cao đẳng đại học (UUCA), còn được gọi là AUKU. Ba trọng tâm được xác định là quyền tự chủ đại học, tự do học thuật và quyền của sinh viên.
Đề xuất này là một phần trong định hướng cải cách giáo dục đại học được Chính phủ Malaysia đưa ra trong Ngân sách năm 2027, hướng tới xây dựng môi trường học thuật cởi mở hơn, đồng thời tạo điều kiện để các trường đại học phát huy vai trò tự chủ trong hoạt động và quản trị.
Theo Bộ trưởng Giáo dục Đại học Malaysia Zambry Abd Kadir, dự luật mới dự kiến mang tên One Higher Education Act (OHEA), nằm trong Kế hoạch Giáo dục Đại học Malaysia giai đoạn 2026-2035. Sáng kiến này được khởi động từ tháng 1/2026, hướng tới xây dựng khuôn khổ pháp lý thống nhất, toàn diện hơn cho hệ thống giáo dục đại học, thay vì chỉ thay thế riêng AUKU.
Theo định hướng của Bộ Giáo dục Đại học Malaysia, OHEA sẽ hướng tới hài hòa hóa các quy định pháp luật hiện hành, tăng cường quyền tự chủ của các cơ sở giáo dục, thúc đẩy đổi mới và bảo đảm cơ chế quản trị, trách nhiệm giải trình. Phạm vi xem xét không chỉ giới hạn ở các trường đại học mà còn tính đến các cơ sở giáo dục đại học khác, trường bách khoa và giáo dục dự bị đại học.
Bộ Giáo dục Đại học Malaysia cho biết quá trình xây dựng khuôn khổ mới sẽ được triển khai theo bốn bước: thành lập ủy ban độc lập nghiên cứu và đưa ra khuyến nghị; tham vấn các bên liên quan trong hệ sinh thái giáo dục đại học; hoàn thiện khuôn khổ chính sách và pháp lý làm cơ sở xây dựng dự luật; chuẩn bị cơ chế chuyển tiếp nhằm bảo đảm hoạt động quản trị và vận hành của các cơ sở giáo dục không bị gián đoạn.
Bộ trưởng Zambry nhấn mạnh quá trình xây dựng luật sẽ tiếp nhận ý kiến từ lãnh đạo các trường, giới học thuật, cơ sở giáo dục công lập và tư thục, đại diện ngành công nghiệp, chuyên gia pháp lý và sinh viên.
Bên cạnh kế hoạch xây dựng khuôn khổ pháp lý mới, Chính phủ Malaysia cũng công bố một số biện pháp liên quan trực tiếp đến quyền của sinh viên. Theo bài phát biểu ngân sách, các thủ tục kỷ luật tại các trường đại học công lập liên quan đến quyền tự do biểu đạt, bày tỏ quan điểm, chỉ trích công khai và hội họp ôn hòa sẽ được đình chỉ ngay lập tức.
Trong lĩnh vực đầu tư giáo dục đại học, Malaysia dự kiến phân bổ 19,1 tỷ ringgit (khoảng 121.000 tỷ đồng) cho Bộ Giáo dục Đại học. Trong đó, 800 triệu ringgit (tương đương khoảng 5.070 tỷ đồng) được dành để nâng cấp cơ sở hạ tầng, bao gồm giảng đường và khu nhà ở sinh viên, đồng thời thay thế các thiết bị lỗi thời.
Chính phủ cũng thúc đẩy các giải pháp cải thiện điều kiện sinh hoạt của sinh viên. Quỹ Hưu trí Malaysia (KWAP) sẽ đầu tư 750 triệu RM cho dự án Vista Kampus nhằm xây dựng khu nhà ở sinh viên tại sáu trường đại học được lựa chọn.
Theo kế hoạch được công bố, việc xây dựng khuôn khổ pháp lý mới sẽ tạo cơ sở cho những thay đổi trong quản trị đại học, thúc đẩy quyền tự chủ, bảo đảm tự do học thuật và nâng cao khả năng bảo vệ quyền lợi sinh viên. Đây là một trong những nội dung đáng chú ý trong định hướng phát triển giáo dục đại học của Malaysia trong năm 2027.
