Luật Vật liệu xây dựng sẽ không tạo thêm "giấy phép con"

Quan điểm này được Bộ Xây dựng đưa ra tại Hội nghị tham vấn chính sách dự án Luật Quản lý, phát triển vật liệu xây dựng, chiều 9/9 tại Hà Nội.

Theo Thứ trưởng Bộ Xây dựng Nguyễn Văn Sinh, vật liệu xây dựng là lĩnh vực có vai trò quan trọng đối với phát triển kinh tế - xã hội và xây dựng kết cấu hạ tầng. Những năm qua, ngành này phát triển nhanh, sản phẩm ngày càng đa dạng, đóng góp tích cực cho phát triển đất nước.

Tuy nhiên, thực tiễn cũng đặt ra nhiều vấn đề cần tiếp tục hoàn thiện về thể chế, từ định hướng phát triển, cân đối cung - cầu, đổi mới công nghệ đến sử dụng tiết kiệm, hiệu quả tài nguyên, năng lượng và bảo vệ môi trường.

Bộ Xây dựng được giao nghiên cứu, xây dựng Luật Quản lý, phát triển vật liệu xây dựng. Theo ông Sinh, quan điểm xuyên suốt là chỉ luật hóa những vấn đề thực sự cần thiết, ổn định và thuộc thẩm quyền của Quốc hội, đồng thời tôn trọng cơ chế thị trường và bảo đảm quyền tự do đầu tư, kinh doanh hợp pháp.

Việc quản lý cũng được định hướng đổi mới theo hướng phân cấp, phân quyền gắn với trách nhiệm và nguồn lực; tăng sử dụng dữ liệu, hạn chế báo cáo trùng lặp, giảm chi phí tuân thủ cho địa phương và doanh nghiệp.

Không phân bổ hành chính nguồn vật liệu

Theo cơ quan soạn thảo, một nguyên tắc quan trọng khi xây dựng chính sách là không làm phát sinh cơ chế “xin - cho”, không tái lập quy hoạch sản phẩm, không tạo thêm giấy phép, thủ tục xác nhận công suất hoặc thủ tục riêng để được hưởng ưu đãi.

Thứ trưởng Nguyễn Văn Sinh cũng yêu cầu không thiết kế cơ chế phân bổ hành chính công suất hoặc nguồn vật liệu; không tạo “giấy phép con”, thủ tục chấp thuận vật liệu, điều kiện kinh doanh hay nghĩa vụ báo cáo mới nếu không thực sự cần thiết.

Với nguồn cung vật liệu xây dựng thông thường, phương thức quản lý được định hướng chuyển sang theo dõi, dự báo, cảnh báo sớm và phối hợp trên cơ sở dữ liệu, thay cho phân bổ hành chính.

Nguồn cung vật liệu thiết yếu cũng là một trong những vấn đề được đặt ra khi xây dựng Luật. Phó Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường Trần Văn Khải cho rằng, cần bảo đảm nguồn cung các loại vật liệu như cát, đá, xi măng, thép theo hướng ổn định, minh bạch, đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội và đầu tư xây dựng.

Theo ông Khải, vật liệu xây dựng cần được xác định là ngành công nghiệp nền tảng, phát triển theo hướng hiện đại, xanh, sạch, tiết kiệm tài nguyên và năng lượng. Ngành cũng cần đẩy mạnh chế biến sâu, từng bước làm chủ công nghệ, tăng sử dụng vật liệu tái chế, vật liệu thay thế nhằm giảm phát thải và bảo vệ môi trường.

Bộ Xây dựng cho biết nhiệm vụ xây dựng Luật đã được xác định trong Kết luận số 17-KL/TW, Kế hoạch số 64/KH-UBTVQH16, Nghị quyết số 185/NQ-CP và Quyết định số 527/QĐ-TTg.

Ông Nguyễn Hữu Thọ, Phó Vụ trưởng Vụ Khoa học công nghệ, Môi trường và Vật liệu xây dựng cho biết, Bộ đã tổng kết thực tiễn, rà soát hệ thống pháp luật liên quan để xác định những khoảng trống cần luật hóa, tránh quy định lại nội dung đã được pháp luật chuyên ngành điều chỉnh.

Mục tiêu là hình thành khuôn khổ pháp lý đồng bộ, ổn định cho quản lý và phát triển vật liệu xây dựng; nâng chất lượng, năng lực cạnh tranh và bảo đảm nguồn cung cho nhu cầu xây dựng. Phương thức quản lý nhà nước cũng sẽ được đổi mới theo hướng phân cấp, số hóa, quản lý bằng dữ liệu và tăng hậu kiểm.

Mở đường cho vật liệu xanh, kinh tế tuần hoàn

Dự kiến, sáu nhóm chính sách sẽ được nghiên cứu trong quá trình xây dựng Luật.

Nhóm đầu tiên liên quan đến hoàn thiện công cụ chiến lược, quy hoạch, kế hoạch phát triển vật liệu xây dựng. Các nhóm tiếp theo tập trung vào đổi mới công nghệ, sử dụng hiệu quả tài nguyên và năng lượng; phát triển vật liệu mới, vật liệu xanh; quản lý nguyên liệu và bảo đảm nguồn cung; sử dụng vật liệu trong công trình.

Luật cũng dự kiến có chính sách thúc đẩy thu hồi, tái chế chất thải làm nguyên liệu, phát triển kinh tế tuần hoàn; đổi mới quản lý nhà nước, chuyển đổi số và xây dựng cơ sở dữ liệu chuyên ngành.

Tại hội nghị, đại diện các cơ quan, hiệp hội và doanh nghiệp đề nghị tiếp tục hoàn thiện cơ chế khuyến khích doanh nghiệp đổi mới công nghệ, chuyển sang sản xuất vật liệu xanh, vật liệu tái chế. Hệ thống tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật cũng cần được hoàn thiện để tạo điều kiện đưa vật liệu mới vào công trình.

Đây cũng là một trong những yêu cầu được Bộ Xây dựng đặt ra đối với quá trình hoàn thiện chính sách. Theo Thứ trưởng Nguyễn Văn Sinh, các quy định về phát triển xanh, kinh tế tuần hoàn, khoa học và công nghệ phải đi vào thực chất, tạo hành lang cho đổi mới, thử nghiệm, tiêu chuẩn hóa và thương mại hóa.

Cơ sở dữ liệu về vật liệu xây dựng cũng không được thiết kế theo hướng phát sinh thêm nghĩa vụ cung cấp thông tin. Dữ liệu hiện có cần được kết nối, chia sẻ và sử dụng lại, vừa phục vụ quản lý nhà nước vừa giảm chi phí tuân thủ cho người dân, doanh nghiệp.

Một yêu cầu khác là xác định rõ ranh giới giữa Luật Quản lý, phát triển vật liệu xây dựng với các luật chuyên ngành. Theo lãnh đạo Bộ Xây dựng, cơ quan soạn thảo phải chứng minh rõ từng khoảng trống pháp lý cần luật hóa, không quy định lại những nội dung đã được pháp luật khác điều chỉnh đầy đủ.

Sáu nhóm chính sách cũng phải được xác định rõ phạm vi để tránh trùng lặp, chồng chéo.

Bộ Xây dựng yêu cầu cơ quan chủ trì tiếp tục rà soát, loại bỏ những nội dung có nguy cơ phát sinh thủ tục hành chính, điều kiện đầu tư kinh doanh hoặc chế độ báo cáo trùng lặp. Cùng với đó, từng chính sách phải làm rõ cơ sở thực tiễn, khoảng trống pháp lý, tác động, chi phí thực hiện và định hướng quy phạm hóa.

Sau quá trình tham vấn, hồ sơ chính sách sẽ tiếp tục được hoàn thiện, thẩm định và thực hiện các thủ tục trình Chính phủ, làm cơ sở cho giai đoạn soạn thảo dự án Luật.