Luật hóa nguyên tắc, điều kiện thụ hưởng chính sách miễn thuế

Ưu tiên, khuyến khích các cơ sở hoạt động tại các địa bàn khó khăn

Các ĐBQH nhất trí việc ban hành luật nhằm thể chế hóa các chủ trương của Đảng về ưu đãi thuế thu nhập doanh nghiệp, thuế sử dụng đất phi nông nghiệp đối với các cơ sở giáo dục trong nước nhằm góp phần tạo đột phá phát triển giáo dục và đào tạo tại Nghị quyết số 71-NQ/TW, góp phần nâng cao sức khỏe học đường, sức khỏe cộng đồng tại Nghị quyết số 72-NQ/TW, chính sách tài chính và chính sách thuế đối với đất đai tại Nghị quyết số 21-NQ/TW.

Tại khoản 1 Điều 1 sửa đổi, bổ sung khoản 5 Điều 15 của Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp, dự thảo Luật đề xuất miễn thuế thu nhập doanh nghiệp đối với các cơ sở giáo dục tư thục hoạt động không vì lợi nhuận.

Cho rằng, cơ quan soạn thảo chưa có đánh giá kỹ lưỡng về phạm vi tác động của chính sách này, ĐBQH Đàng Thị Mỹ Hương (Khánh Hòa) nêu rõ, theo số liệu được dẫn trong hồ sơ, số thuế thu nhập doanh nghiệp dự kiến sẽ giảm từ các chính sách đề xuất khoảng 2.200 tỷ đồng mỗi năm.

Trong khi đó, hồ sơ dự án Luật cũng chưa phân tích đầy đủ về mức độ mà các khoản ưu đãi này sẽ chuyển thành lợi ích thiết thực để đầu tư vào người học. Chẳng hạn như có giảm học phí, có đầu tư vào công tác giáo dục của nhà trường nhằm cải tạo chất lượng đào tạo, mở rộng cơ hội học tập cho người có hoàn cảnh khó khăn hay không?

"Thực tế điều kiện hoạt động giữa các cơ sở giáo dục hiện nay rất khác nhau. Có những cơ sở tại địa bàn khó khăn, thu học phí thấp nhưng cũng có nhiều trường quốc tế, trường tư thục nguồn thu học phí rất cao. Nếu áp dụng cơ chế miễn thuế rộng, thiếu tiêu chí phân loại thì nguồn lực hỗ trợ của Nhà nước sẽ khó mang lại lợi ích tương xứng cho người học", đại biểu Đàng Thị Mỹ Hương nhấn mạnh.

Từ phân tích trên, đại biểu Đàng Thị Mỹ Hương đề nghị, cơ quan soạn thảo rà soát lại quy định này và luật hóa rõ ràng nguyên tắc, điều kiện thụ hưởng chính sách miễn thuế đối với các cơ sở giáo dục tư thục không vì lợi nhuận để bảo đảm minh bạch, thỏa đáng, không cào bằng.

Các điều kiện cốt lõi để được hưởng ưu đãi cần có căn cứ pháp lý quy định rõ ràng, tránh giao toàn bộ việc quyết định phạm vi, điều kiện thuế ở văn bản dưới luật. Đồng thời, cần nghiên cứu cơ chế ưu tiên, khuyến khích các cơ sở hoạt động tại các địa bàn khó khăn, nơi các khu vực tư nhân ít đầu tư.

Cần sự phân hóa hết sức rạch ròi

Cũng cho ý kiến về nội dung này, ĐBQH Hoàng Văn Nghĩa (Quảng Ngãi) nhấn mạnh, chính sách thuế không đơn thuần là công cụ thu ngân sách nhà nước, mà phải phản ánh sâu sắc chính sách nhân văn và bản chất tốt đẹp của Nhà nước XHCN, nơi sự phát triển kinh tế luôn phải đi đôi với tiến bộ, công bằng xã hội và bảo vệ các nhóm đối tượng yếu thế.

Cùng ý kiến với đại biểu Đàng Thị Mỹ Hương, đại biểu Hoàng Văn Nghĩa đề nghị, đối với chính sách thuế áp dụng cho lĩnh vực giáo dục tư thục cần có sự phân hóa hết sức rạch ròi giữa hai nhóm cơ sở giáo dục.

Cùng với đó, bổ sung quy định miễn 100% thuế thu nhập doanh nghiệp và thuế sử dụng đất phi nông nghiệp cho các cơ sở giáo dục đặc thù, các trường tư thục chuyên chăm sóc, can thiệp và giáo dục trẻ tự kỷ, trẻ khuyết tật.

Đối chiếu với thông lệ quốc tế và hệ thống pháp luật của các nước, đại biểu Hoàng Văn Nghĩa cho biết, các cơ sở này luôn được xếp vào nhóm tổ chức phụng sự cộng đồng phi lợi nhuận theo chuẩn 501(c) và được miễn thuế tuyệt đối mà không phải trải qua các thủ tục thẩm định kinh doanh phức tạp.

Tại Việt Nam, các cơ sở tư thục dạy trẻ tự kỷ đang gánh vác trách nhiệm an sinh xã hội rất lớn, chi phí vận hành đắt đỏ do mô hình can thiệp 1 kèm 1 và trang thiết bị trị liệu tốn kém, nhưng nguồn thu lại rất hạn chế.

“Nếu chúng ta áp chính sách thuế hoặc yêu cầu họ làm thủ tục chứng minh "phi lợi nhuận" phức tạp, chi phí thuế sẽ gián tiếp đẩy học phí lên cao, đè nặng gánh nặng tài chính lên vai các gia đình có con em khuyết tật”, đại biểu Hoàng Văn Nghĩa nêu quan điểm.

Theo đại biểu Hoàng Văn Nghĩa, việc miễn thuế toàn diện dựa trên Giấy phép hoạt động giáo dục chuyên biệt do ngành giáo dục cấp chính là một điểm tựa nhân văn sâu sắc.

Mặt khác, đối với các trường tư thục thương mại chất lượng cao hay trường quốc tế có mức học phí rất cao và thặng dư tài chính hàng năm lên tới hàng trăm tỷ đồng, dự thảo Luật cần phải luật hóa các tiêu chí định lượng tài chính minh bạch và khoanh vùng chính sách miễn thuế thu nhập doanh nghiệp chỉ áp dụng cho cơ sở phi lợi nhuận tại các địa bàn có điều kiện kinh tế - xã hội khó khăn, nhằm tránh tình trạng doanh nghiệp "chuyển hóa" lợi nhuận thành chi phí trả lương thưởng cao cho bộ máy quản lý để trục lợi chính sách.