Lời hứa trước cử tri chỉ có giá trị khi được giám sát đến cùng
Tại Tọa đàm “Từ ‘lời cam kết’ đến nghị trường” do Báo Đại biểu Nhân dân tổ chức, nhiều ý kiến nhấn mạnh rằng, sức nặng của lời hứa không chỉ ở thời điểm vận động bầu cử mà là sau khi trúng cử, đại biểu có tiếp tục bám sát chương trình hành động và chịu sự giám sát thường xuyên của cử tri, Mặt trận Tổ quốc và các thiết chế dân cử hay không.
Theo đại biểu Quốc hội Khóa XV, Ủy viên Đoàn Chủ tịch Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam Nguyễn Quang Huân, trách nhiệm giám sát chương trình hành động không chỉ thuộc về cử tri mà Mặt trận Tổ quốc Việt Nam cũng có vai trò rất quan trọng. Ông Nguyễn Quang Huân cho biết, hàng năm, Mặt trận Tổ quốc tại nơi đại biểu ứng cử đều theo dõi chương trình hành động, yêu cầu báo cáo đã thực hiện đến đâu, thậm chí phải “mổ xẻ” xem có bao nhiêu cam kết, năm đầu thực hiện được gì, cuối nhiệm kỳ tổng kết ra sao. Theo Nguyễn Quang Huân, đó không phải là câu chuyện viết chương trình cho hay ở thời điểm đầu, mà là một cam kết phải theo đuổi trong suốt nhiệm kỳ.
Ở góc độ của người đã và đang trực tiếp làm công tác dân cử, ông Nguyễn Quang Huân còn cho rằng, mỗi đại biểu sau một năm hoạt động có ít nhất hai lần - trước và sau kỳ họp tiếp xúc cử tri, đồng thời báo cáo những nội dung trong chương trình hành động đã thực hiện. Bởi vậy, theo ông Nguyễn Quang Huân, cử tri cần theo dõi chặt chẽ ngay từ lúc đại biểu tuyên bố chương trình hành động. Một đại biểu xây dựng chương trình tốt nhưng không bám sát thì những lần tiếp xúc cử tri về sau sẽ trở thành thách thức.
Đồng quan điểm, PGS.TS Bùi Thị An, đại biểu Quốc hội Khóa XIII nhấn mạnh yêu cầu xây dựng cơ chế giám sát khách quan từ xã hội. PGS.TS Bùi Thị An cho rằng, các chương trình hành động của người trúng cử cần được công khai rộng rãi trên các phương tiện thông tin đại chúng để cử tri ở mọi nơi có thể theo dõi. Bên cạnh đó, Quốc hội cũng cần có cơ chế đánh giá định kỳ việc thực hiện các cam kết của đại biểu, gắn với vị trí và vai trò cụ thể của từng người. Theo PGS.TS Bùi Thị An, khi những thiết chế giám sát này vận hành hiệu quả, đại biểu sẽ luôn ý thức rõ hơn trách nhiệm của mình trước Nhân dân.
Đáng chú ý, PGS.TS Bùi Thị An cũng đặt trọng tâm vào quyền giám sát trực tiếp của người dân. Theo bà, cử tri có thể theo dõi hoạt động của đại biểu thông qua nhiều kênh: các phiên thảo luận, chất vấn tại nghị trường, qua hoạt động giám sát, phản biện chính sách, hoặc qua việc tiếp nhận và xử lý kiến nghị của người dân. Đại biểu có thể không tự mình giải quyết được mọi vấn đề, nhưng phải có trách nhiệm chuyển đúng địa chỉ và theo dõi đến cùng để bảo vệ quyền lợi chính đáng của cử tri. Đây mới là "phép thử" thật sự của lời hứa trước bầu cử.
Nhìn rộng hơn, giá trị của chương trình hành động không thể chỉ được bảo đảm bằng thiện chí cá nhân. Nó cần được đặt trong một hệ thống giám sát có trách nhiệm, từ Mặt trận Tổ quốc, Quốc hội, truyền thông đến chính cử tri. Khi lời hứa được công khai, được nhắc lại, được đối chiếu và được buộc phải trả lời bằng kết quả cụ thể, thì chương trình hành động mới thực sự có sức nặng chính trị - pháp lý như một bản khế ước với Nhân dân.
