Làm rõ phạm vi, điều kiện áp dụng trong thẩm quyền đăng ký hộ tịch

Bảo đảm tính bao trùm để người dân tiếp cận thuận lợi và hưởng thụ thực chất

Đa số ĐBQH tán thành việc ban hành Luật Hộ tịch (sửa đổi) nhằm phù hợp với việc tổ chức, sắp xếp bộ máy hành chính nhà nước, thực hiện chính quyền địa phương 2 cấp; đẩy mạnh việc hiện đại hóa, chuyển đổi số toàn diện công tác đăng ký, quản lý hộ tịch. Đồng thời, tăng cường đơn giản hóa, cắt giảm thủ tục hành chính, giảm chi phí thực hiện thủ tục hành chính, thực hiện thủ tục hành chính không phụ thuộc vào địa giới hành chính, đăng ký hộ tịch trực tuyến toàn trình.

ĐBQH Tráng A Dương (Lào Cai) cho rằng, việc hoàn thiện dự luật hộ tịch cần được thực hiện theo hướng vừa đẩy mạnh chuyển đổi số vừa bảo đảm tính bao trùm để mọi người dân, đặc biệt là vùng người dân vùng sâu, vùng xa có thể tiếp cận thuận lợi và hưởng thụ thực chất.

Về thẩm quyền đăng ký hộ tịch, tại Khoản 1, Điều 7 quy định UBND cấp xã không phụ thuộc vào nơi cư trú của cá nhân đăng ký các việc hộ tịch quy định tại Điều 3 của Luật này.

Cho rằng, đây là một bước cải cách mạnh mẽ, tạo thuận lợi cho người dân, song ĐBQH Nguyễn Thị Thu Hà (Quảng Ninh) đề nghị, cần làm rõ phạm vi, điều kiện áp dụng, nhất là đối với các trường hợp có yếu tố phức tạp hoặc cần xác minh thông tin. Từ thực tiễn cơ sở, cần nghiên cứu cho phép ủy quyền cho Phó Chủ tịch UBND cấp xã thực hiện ký đăng ký hộ tịch, nhằm giảm tải cho người đứng đầu và bảo đảm tính linh hoạt trong tổ chức thực hiện.

Bên cạnh đó, cần rà soát để bảo đảm thống nhất với Bộ luật Dân sự, đặc biệt trong các quy định liên quan đến giám hộ và nơi đăng ký, tránh phát sinh xung đột pháp luật trong áp dụng.

Không nên tiếp tục lập mới sổ hộ tịch giấy từ thời điểm Luật sửa đổi có hiệu lực thi hành

Góp ý vào về sự cần thiết của việc không tiếp tục lập mới sổ hộ tịch giấy từ thời điểm Luật sửa đổi có hiệu lực thi hành, ĐBQH Phạm Trọng Cường (Ninh Bình) cho biết, Khoản 5 Điều 2 dự thảo Luật quy định, “Sổ hộ tịch bao gồm sổ giấy và sổ điện tử”. Đồng thời, trong dự thảo luật có 9 lần sử dụng cụm từ “ghi vào sổ hộ tịch”, tức là ghi chép thủ công bằng tay vào sổ giấy. Và 10 lần sử dụng cụm từ “cập nhật vào sổ hộ tịch” hoặc “cập nhật vào cơ sở dữ liệu hộ tịch”, tức là cả phương thức thủ công và phương thức điện tử.

Điều này phản ánh rất rõ rằng, dự thảo Luật đang tiếp tục duy trì chế độ đăng ký “sổ kép”, chỉ khác là nếu trước đây phải mở cùng lúc 2 bộ sổ về cùng một loại việc sinh, tử, kết hôn để lưu trữ kép ở cấp xã và cấp tỉnh thì nay chuyển thành cả sổ giấy và sổ điện tử. Điều này khiến cán bộ cơ sở vừa phải cập nhật dữ liệu trên hệ thống điện tử, vừa phải ghi chép thủ công hàng chục trường thông tin nhân thân đã lưu trên Cơ sở dữ liệu vào sổ giấy và giấy tờ hộ tịch.

Nếu căn cứ vào Khoản 5 Điều 2, mỗi năm các xã, phường, đặc khu tiếp tục phải lập 3 bộ sổ khai sinh, khai tử, kết hôn thì không chỉ tốn kém thời gian, công sức thao tác nghiệp vụ, tốn kém chi phí in ấn, phát hành, vận chuyển, quản lý, bảo quản, lưu trữ sổ giấy từ Trung ương xuống địa phương, từ trong nước ra nước ngoài mà còn tiềm ẩn khả năng sai lệch thông tin giữa bản giấy và bản điện tử, đòi hỏi phải bổ sung vào dự thảo Luật nguyên tắc xử lý trong trường hợp này, vì cả sổ giấy và sổ điện tử đều là thông tin gốc, đại biểu chỉ rõ.

Cùng với đó, khi thực hiện đăng ký toàn trình trực tuyến, cán bộ cơ sở phải dành nhiều thời gian hỗ trợ, hướng dẫn người dân thao tác nộp hồ sơ trên hệ thống điện tử, trong khi công tác hộ tịch chỉ là một phần trong hơn chục đầu việc tư pháp cơ sở mà công chức tư pháp cấp xã đảm nhận.

Thêm vào đó, trường hợp không còn lập sổ giấy nữa thì quy định tại Khoản 3 Điều 16 về thủ tục đăng ký kết hôn, trong đó yêu cầu “hai bên nam nữ phải có mặt tại cơ quan đăng ký hộ tịch và ký vào Sổ đăng ký kết hôn, Giấy chứng nhận kết hôn” sẽ phải xử lý thế nào? - đại biểu nêu rõ.

Trong khi đây là thủ tục cần thiết để kiểm tra các điều kiện kết hôn nhưng hoàn toàn có thể bỏ yêu câu cầu ký vào sổ, vì ý chí tự nguyện của đương sự đã được thể hiện bằng việc ký trên Tờ khai và ký vào Giấy chứng nhận kết hôn, chỉ cần tải bản scan vào lưu trữ điện tử là đủ, hoàn toàn có cơ sở thực tiễn để dừng việc lập sổ đăng ký kết hôn bản giấy.

Từ những phân tích như trên, đại biểu Phạm Trọng Cường đề nghị bổ sung và chỉnh lý Khoản 1, Điều 28 như sau: “Sổ hộ tịch được lập trước ngày Luật này có hiệu lực vẫn có giá trị làm căn cứ chứng minh các sự kiện hộ tịch của cá nhân, sử dụng để tra cứu, cấp giấy tờ hộ tịch. Việc đăng ký các sự kiện hộ tịch mới phát sinh từ ngày Luật này có hiệu lực thi hành chỉ thực hiện bằng sổ điện tử và cập nhật vào Cơ sở dữ liệu hộ tịch”.

Đồng thời, rà soát, lược bỏ cụm từ “ghi vào sổ hộ tịch” trong các quy định liên quan, tùy từng trường hợp cụ thể thay thế bằng cụm từ “xác nhận vào sổ hộ tịch” hoặc “cập nhật vào cơ sở dữ liệu hộ tịch”.

Đại biểu đề nghị Chính phủ trong quá trình quy định chi tiết thi hành Luật đánh giá kỹ lưỡng về sự cần thiết có nên tiếp tục duy trì việc sử dụng các loại biểu mẫu hộ tịch in rời được tập trung in ấn, phát hành từ Trung ương đến địa phương nữa hay không? Bởi, suy cho cùng, giá trị của giấy tờ hộ tịch là ở thông tin, dữ liệu nhân thân chứ không phải là ở biểu mẫu mầu gì, do cơ quan nào phát hành. Điều này sẽ giảm thiểu tình trạng người dân tự mua biểu mẫu, tự viết sẵn thông tin và nhờ chỗ thân quen đóng dấu, xác nhận dẫn đến sai lệch thông tin, mất nhiều công sức cải chính, chuẩn hóa, làm sạch thông tin, đại biểu Phạm Trọng Cường nhấn mạnh.