Làm rõ cơ sở điều chỉnh và kiểm soát tổng đầu tư dự án Vành đai 5 và đường sắt Lào Cai - Hải Phòng

Vành đai 5 dài 349 km, vốn đầu tư gần 288.300 tỷ đồng

Trình bày các Tờ trình của Chính phủ, Thứ trưởng Bộ Xây dựng Lê Anh Tuấn cho biết, dự án đường Vành đai 5 - Vùng Thủ đô Hà Nội được đầu tư nhằm hình thành tuyến đường bộ cao tốc kết nối Thủ đô Hà Nội với các địa phương trong Vùng nhằm đáp ứng nhu cầu vận tải bền vững, góp phần tạo động lực lan tỏa, mở ra không gian phát triển kinh tế mới...

Với chiều dài khoảng 349km, dự án đi qua địa bàn 7 địa phương: TP. Hà Nội, Ninh Bình, Hưng Yên, TP. Hải Phòng, Bắc Ninh, Thái Nguyên và Phú Thọ. Dự án gồm tuyến chính với quy mô 6 làn xe cao tốc, tốc độ thiết kế 100 - 120km/giờ và đường song hành (đường bên) dọc tuyến với quy mô tối thiểu 2 làn xe, tốc độ thiết kế 60 - 80km/giờ.

Sơ bộ tổng mức đầu tư khoảng 288.268 tỷ đồng, bao gồm: phần tuyến chính cao tốc khoảng 215.192 tỷ đồng, thực hiện bằng ngân sách trung ương; phần đường song hành khoảng 73.076 tỷ đồng, thực hiện bằng ngân sách địa phương.

Trên cơ sở phân tích ưu, nhược điểm các hình thức đầu tư, để góp phần giảm chi phí logistics nhằm thu hút đầu tư, góp phần thực hiện mục tiêu tăng trưởng “2 con số”, Chính phủ đề xuất đầu tư dự án theo hình thức đầu tư công, triển khai thu phí sau khi hoàn thành.

Đề xuất điều chỉnh hướng tuyến, tăng quy mô đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng

Về điều chỉnh chủ trương đầu tư dự án tuyến đường sắt Lào Cai - Hà Nội- Hải Phòng, Thứ trưởng Bộ Xây dựng cho biết, dự án này được Quốc hội thông qua chủ trương đầu tư tại Nghị quyết số 187/2025/QH15. Quá trình lập Báo cáo nghiên cứu khả thi, xuất hiện nhiều yếu tố mới tác động đến dự án nên cần điều chỉnh chủ trương đầu tư để nâng cao hiệu quả dự án, đảm bảo an toàn, bền vững.

Do vậy, Chính phủ đề xuất, điều chỉnh đoạn tuyến chính từ ga Nam Hải Phòng đến ga Lạch Huyện thành tuyến nhánh; bổ sung đoạn tuyến đường sắt từ Yên Viên đến Gia Lâm, dài khoảng 8,4 km; bổ sung 2 nhánh kết nối 2 tuyến đường sắt hiện hữu vào các ga của tuyến đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng.

Đồng thời, điều chỉnh quy mô đoạn ga Bắc Hồng đến ga Nam Hải Phòng từ phân kỳ đầu tư đường đơn thành đầu tư đường đôi. Bổ sung hạng mục di dời công trình điện trên 110kV thuộc 2 dự án đi cùng hành lang do Thành phố Hà Nội làm cơ quan chủ quản.

Trên cơ sở cập nhật phạm vi, quy mô, khối lượng, đơn giá, tỷ giá và chính sách, sơ bộ tổng mức đầu tư dự án là 289.975 tỷ đồng, tăng 86.744 tỷ đồng so với sơ bộ tổng mức đầu tư được Quốc hội phê duyệt.

Làm rõ nguyên nhân tăng, giảm từng khoản mục chi phí

Trình bày Báo cáo thẩm tra sơ bộ, Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Phan Văn Mãi cho biết, Thường trực Ủy ban nhất trí với sự cần thiết đầu tư đầu tư xây dựng đường Vành đai 5 - Vùng Thủ đô Hà Nội; đồng thời đề nghị tiếp tục rà soát, hoàn thiện tổng mức đầu tư sơ bộ trên cơ sở cập nhật đầy đủ số liệu, bảo đảm tính chính xác, khả thi và phù hợp với điều kiện thực tế của từng địa phương.

Đối chiếu với Chiến lược, Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội, quy hoạch có liên quan, Thường trực Ủy ban đề nghị tiếp tục giải trình đầy đủ chênh lệch giữa chiều dài 272km theo quy hoạch kết cấu hạ tầng đường bộ và phạm vi đầu tư 349km theo dự án.

Đối với hướng tuyến mới qua tỉnh Thái Nguyên, chứng minh rõ lợi ích tăng thêm lớn hơn chi phí phát sinh và giá trị tài sản hiện hữu có nguy cơ không được khai thác đầy đủ.

Đối với phương án đường trên cao tại tỉnh Ninh Bình và các đoạn đi qua khu đô thị, khu công nghiệp, cần so sánh đầy đủ phương án đi thấp, đi cao, tác động tiếng ồn, cảnh quan, chia cắt không gian, chi phí vòng đời và khả năng phát triển đô thị hai bên tuyến.

Thẩm tra sơ bộ dự thảo Nghị quyết về việc điều chỉnh chủ trương đầu tư dự án đầu tư xây dựng tuyến đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng, Thường trực Ủy ban Kinh tế và Tài chính nhận thấy, căn cứ quy định của Luật Đầu tư công, điểm a khoản 8 Điều 3 của Nghị quyết số 187/2025/QH15, việc Chính phủ trình Quốc hội xem xét, quyết định điều chỉnh chủ trương đầu tư là phù hợp và đúng thẩm quyền.

Về sơ bộ tổng mức đầu tư, Thường trực Ủy ban đề nghị tiếp tục hoàn thiện cơ sở xác định tổng mức đầu tư; làm rõ nguyên nhân tăng, giảm của từng khoản mục chi phí; đồng thời bổ sung các giải pháp kiểm soát chi phí trong quá trình triển khai Dự án nhằm hạn chế tối đa việc tiếp tục điều chỉnh trong giai đoạn triển khai.

Đối với đề xuất bổ sung chi phí di dời các công trình điện từ 110 kV trở lên của hai dự án độc lập do TP. Hà Nội làm chủ đầu tư vào sơ bộ tổng mức đầu tư dự án, Thường trực Ủy ban đề nghị không chấp thuận, nhằm bảo đảm phù hợp với quy định của Luật Đầu tư công.

Thống nhất trình Quốc hội xem xét, cho ý kiến tại Kỳ họp tháng 8/2026

Các Ủy viên Ủy ban Thường vụ Quốc hội thống nhất trình Quốc hội xem xét cho ý kiến đối với dự thảo Nghị quyết chủ trương đầu tư xây dựng đường Vành đai 5 vùng Thủ đô Hà Nội; và dự thảo Nghị quyết điều chỉnh hoặc phê duyệt chủ trương mới đầu tư dự án xây dựng tuyến đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng tại Kỳ họp không thường lệ thứ Nhất.

Trong đó, việc điều chỉnh chủ trương đầu tư dự án đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng "bất đắc dĩ" nhưng rất cần thiết nhằm bảo đảm cơ sở pháp lý, tính khả thi, hiệu quả đầu tư và đáp ứng yêu cầu phát triển kết cấu hạ tầng giao thông chiến lược của đất nước.

Các thành viên Ủy ban Thường vụ Quốc hội đề nghị Chính phủ chịu trách nhiệm toàn diện đối với việc tiếp thu, chỉnh lý chất lượng của các dự thảo Nghị quyết; đồng thời, khẩn trương báo cáo xin cấp có thẩm quyền cho phép điều chỉnh tổng mức đầu tư tăng thêm của dự án trước khi trình Quốc hội xem xét thông qua.

Phát biểu kết luận nội dung này, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hồng Diên đề nghị Chính phủ chỉ đạo cơ quan chủ trì soạn thảo, các cơ quan liên quan khẩn trương rà soát, nghiên cứu, tiếp thu, giải trình đầy đủ ý kiến phát biểu của các Ủy viên Ủy ban Thường vụ Quốc hội và báo cáo thẩm tra sơ bộ của Ủy ban Kinh tế và Tài chính, đặc biệt là ý kiến phát biểu của Chủ tịch Quốc hội và các Phó Chủ tịch Quốc hội… để hoàn chỉnh các hồ sơ dự án Nghị quyết.

Phó Chủ tịch Quốc hội cũng giao Ủy ban Kinh tế và Tài chính chủ trì phối hợp với Hội đồng Dân tộc, các Ủy ban của Quốc hội hoàn thiện báo cáo thẩm tra chính thức, thể hiện rõ chính kiến đối với từng nội dung của các dự thảo Nghị quyết, nhất là những nội dung có tính phức tạp, nhạy cảm để báo cáo Quốc hội theo quy định, bảo đảm tiến độ và chất lượng.

+ Trước đó, Ủy ban Thường vụ Quốc hội đã cho ý kiến về dự án Nghị quyết của Quốc hội về cơ chế đặc thù để xử lý một số khó khăn, vướng mắc đối với các dự án điện gió, điện mặt trời.