Kỳ vọng Kỳ họp không thường lệ thứ Nhất, Quốc hội khóa XVI:Gỡ "điểm nghẽn" để chính quyền địa phương 2 cấp vận hành thông suốt

Tinh thần này được Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn nhấn mạnh ngay trong phiên khai mạc kỳ họp: chính sách, pháp luật phải bám sát thực tiễn, không chậm trễ, không để lỡ thời cơ phát triển đất nước.

Thể chế phải đi trước một bước

Thông điệp xuyên suốt trong phát biểu khai mạc của Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn là xây dựng pháp luật phải xuất phát từ yêu cầu thực tiễn, lấy người dân và doanh nghiệp làm trung tâm; thể chế phải mở đường cho phát triển. Đó cũng là tinh thần xuyên suốt của Kỳ họp không thường lệ thứ Nhất khi Quốc hội xem xét thông qua 15 dự án luật, 4 nghị quyết quy phạm pháp luật, cho ý kiến lần đầu 7 dự án luật cùng nhiều nội dung quan trọng về đầu tư, phát triển hạ tầng và hoàn thiện thể chế.

Trong số các dự án luật được xem xét lần này, nhiều nội dung được cử tri cơ sở đặc biệt quan tâm bởi tác động trực tiếp đến hoạt động của chính quyền cấp xã. Đáng chú ý là Luật Phổ biến, giáo dục pháp luật (sửa đổi). Bà Bùi Thị Hiền Lương - Công chức Văn phòng HĐND và UBND phường Nam Hồng Lĩnh (Hà Tĩnh) chia sẻ: "Điều chúng tôi mong đợi là các quy định phải thật sự khả thi để cán bộ cơ sở có thể áp dụng thống nhất. Kỳ vọng việc sửa đổi Luật Phổ biến, giáo dục pháp luật sẽ góp phần đổi mới cách đưa pháp luật đến với người dân, tăng cường ứng dụng công nghệ số và phát huy vai trò của chính quyền cơ sở trong tổ chức thi hành pháp luật. Khi người dân hiểu luật, đồng thuận với chính sách, hiệu quả quản lý nhà nước ở cấp xã cũng được nâng lên".

Một nội dung khác cũng nhận được nhiều sự quan tâm là dự án luật sửa đổi, bổ sung một số điều của nhiều luật trong lĩnh vực nông nghiệp, môi trường nhằm cắt giảm thủ tục hành chính, đơn giản hóa điều kiện kinh doanh và tháo gỡ các “điểm nghẽn” trong thực thi. Cùng với các dự án luật về chuyển đổi số, giao dịch điện tử, viễn thông, những quy định mới được kỳ vọng sẽ tạo hành lang pháp lý đồng bộ để cấp xã đẩy mạnh giải quyết thủ tục hành chính trên môi trường số, khai thác hiệu quả dữ liệu dùng chung và phục vụ người dân, doanh nghiệp nhanh chóng, thuận tiện hơn.

Đối với chính quyền cấp xã - nơi trực tiếp tiếp nhận và giải quyết phần lớn yêu cầu của người dân - mỗi bước hoàn thiện về phân cấp, phân quyền, cải cách thủ tục hành chính, chuyển đổi số hay bảo đảm nguồn lực thực hiện đều mang ý nghĩa thiết thực. Bởi vậy, cử tri kỳ vọng các quyết sách tại kỳ họp sẽ không chỉ hoàn thiện thể chế mà còn tháo gỡ những vướng mắc đã bộc lộ sau hơn một năm vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, giúp cấp xã có đủ cơ sở pháp lý, nguồn lực và thẩm quyền để chủ động giải quyết công việc ngay từ cơ sở.

Ông Lê Hồng Thái - cán bộ cấp xã tại Đắk Lắk chia sẻ: sau hơn một năm thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, khối lượng công việc ở cấp xã tăng lên rất nhiều, trong khi một số quy định pháp luật vẫn chưa theo kịp yêu cầu thực tiễn. Chúng tôi kỳ vọng Quốc hội sẽ tiếp tục hoàn thiện các quy định về phân cấp, phân quyền rõ hơn, đồng thời sửa đổi những quy định còn chồng chéo, nhất là những quy định liên quan trực tiếp đến tổ chức thực hiện ở cơ sở. Khi hành lang pháp lý đầy đủ, đồng bộ, cán bộ cấp xã sẽ chủ động hơn trong giải quyết công việc, phục vụ người dân và doanh nghiệp nhanh chóng, hiệu quả hơn.

Kỳ vọng các quyết sách tháo "điểm nghẽn" của cơ sở

Thông điệp của Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn về việc "lấy chất lượng, hiệu quả thực thi của hệ thống pháp luật làm thước đo hoạt động lập pháp" được nhiều cán bộ cấp xã nhìn nhận là yêu cầu rất sát với thực tiễn hiện nay. Bởi lẽ, điều cơ sở cần là một hành lang pháp lý thống nhất, rõ ràng, đủ nguồn lực để triển khai hiệu quả.

Sau hơn một năm vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, nhiều nhiệm vụ được chuyển giao về cấp xã đã góp phần nâng cao tính chủ động trong giải quyết công việc. Tuy nhiên, quá trình tổ chức thực hiện vẫn đặt ra không ít yêu cầu mới. Khi cấp xã trở thành cấp trực tiếp giải quyết phần lớn thủ tục hành chính và triển khai nhiều chính sách phát triển, yêu cầu đặt ra không chỉ là phân cấp mạnh hơn, mà còn phải đồng bộ về cơ chế, dữ liệu, nguồn lực, nhân lực và trách nhiệm thực thi. Chính vì vậy, cử tri mong muốn những quyết sách của Quốc hội lần này sẽ tạo chuyển biến từ "phân giao nhiệm vụ" sang "trao đủ điều kiện để thực hiện nhiệm vụ".

Ở tầm rộng hơn, cử tri kỳ vọng những quyết sách về cải cách thủ tục hành chính, chuyển đổi số, đầu tư hạ tầng, phân cấp, phân quyền và phân bổ nguồn lực sẽ tạo nên một hệ thống vận hành thống nhất từ Trung ương đến địa phương. Khi thể chế được hoàn thiện đồng bộ và đi vào cuộc sống, cấp xã sẽ không chỉ là nơi thực hiện chính sách, mà thực sự trở thành "mắt xích" quan trọng trong quản trị quốc gia, nơi mọi chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước được chuyển hóa thành những dịch vụ công nhanh hơn, thuận tiện hơn và hiệu quả hơn đối với người dân và doanh nghiệp.

Khối lượng công việc lập pháp rất lớn tại Kỳ họp không thường lệ thứ Nhất cho thấy quyết tâm của Quốc hội trong việc kiến tạo một nền thể chế phát triển. Với cử tri, nhất là cử tri ở cơ sở, kỳ vọng lớn nhất là việc mỗi đạo luật sau khi ban hành sẽ thực sự tháo gỡ được những "điểm nghẽn" đang cản trở hoạt động của chính quyền cấp xã, tạo điều kiện để bộ máy vận hành thông suốt, gần dân hơn, phục vụ người dân và doanh nghiệp tốt hơn, đúng như tinh thần Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn nhấn mạnh: không để thể chế là điểm nghẽn đối với sự phát triển nhanh và bền vững của đất nước.