Kỷ niệm 80 năm Ngày Quốc hội thông qua Hiến pháp đầu tiên

Ngày 9/11/1946, hơn một năm sau thắng lợi của Cách mạng Tháng Tám, trong bối cảnh đất nước đứng trước muôn vàn khó khăn, thử thách, tại Kỳ họp thứ Hai, Quốc hội khóa I đã thông qua bản Hiến pháp đầu tiên của nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa - khẳng định mạnh mẽ về mặt pháp lý chủ quyền quốc gia của nhân dân Việt Nam, sự độc lập và toàn vẹn lãnh thổ của nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa.

Bản Hiến pháp gồm Lời nói đầu, 7 chương và 70 điều. Lời nói đầu đã ghi rõ thành quả của cuộc cách mạng Việt Nam, nhiệm vụ của dân tộc trong giai đoạn mới và những nguyên tắc xây dựng Hiến pháp.

Trong “Lời Quốc hội Việt Nam tại Kỳ họp thứ Hai ngày 9/11/1946 gửi đồng bào toàn quốc”, thay mặt Đoàn Chủ tịch, Trưởng đoàn Tôn Đức Thắng nhấn mạnh, “Quốc hội đã làm xong cái nhiệm vụ nặng nề nhất mà quốc dân giao phó cho là thảo bản Hiến pháp đầu tiên của nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa.

Bản Hiến pháp đó đã ghi những thắng lợi vẻ vang của cuộc Cách mạng tháng Tám. Bản Hiến pháp đó đã nêu cao tinh thần đoàn kết toàn dân và ấn định một chính thể dân chủ rộng rãi. Quốc kỳ, cờ đỏ sao vàng, và quốc ca, Tiến quân ca đã được chính thức thừa nhận”.

Từ Hiến pháp năm 1946, nước ta đã có thêm bốn bản hiến pháp, mỗi bản gắn với một giai đoạn phát triển.

Hiến pháp năm 1959 gắn với xây dựng chủ nghĩa xã hội ở miền Bắc và đấu tranh thống nhất nước nhà.

Hiến pháp năm 1980 là bản hiến pháp đầu tiên của nước Việt Nam thống nhất.

Hiến pháp năm 1992, sửa đổi năm 2001, là Hiến pháp của công cuộc Đổi mới, thừa nhận nền kinh tế nhiều thành phần.

Hiến pháp năm 2013 lần đầu dành riêng một chương cho quyền con người, quyền và nghĩa vụ cơ bản của công dân, khẳng định xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa, và được sửa đổi, bổ sung năm 2025 để tổ chức lại bộ máy và chính quyền địa phương hai cấp.

Kỷ niệm 80 năm ngày Quốc hội Việt Nam thông qua bản Hiến pháp đầu tiên là sự kiện chính trị quan trọng nhằm khẳng định giá trị lịch sử của Hiến pháp năm 1946, nền tảng dân chủ và pháp quyền đầu tiên của Nhà nước ta, tri ân công lao của Chủ tịch Hồ Chí Minh và các thế hệ ĐBQH trong lịch sử lập hiến, lập pháp suốt 80 năm qua.

Đây cũng là dịp nhìn lại những thành tựu lập hiến, lập pháp của đất nước ta, làm nổi bật bản chất của Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam “của Nhân dân, do Nhân dân, vì Nhân dân” dưới sự lãnh đạo của Đảng, nâng cao ý thức thượng tôn Hiến pháp và pháp luật trong toàn xã hội.

Từ đó khơi dậy tinh thần đổi mới sáng tạo, nâng cao chất lượng, hiệu quả hoạt động của Quốc hội trên tất cả các lĩnh vực nói chung và trong hoạt động lập pháp nói riêng, gắn với các chủ trương, yêu cầu về đổi mới công tác xây dựng và thi hành pháp luật đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới.