Kỷ niệm 50 năm ngày thành phố Sài Gòn - Gia Định mang tên Chủ tịch Hồ Chí Minh (2/7/1976 - 2/7/2026): Xác lập mô hình tăng trưởng mới để nâng tầm vai trò đầu tàu

Cơ hội để trở thành đô thị toàn cầu

- Sau 50 năm mang tên Bác, theo ông, TP. Hồ Chí Minh đang đứng trước những cơ hội nào để tiếp tục khẳng định vai trò đầu tàu của cả nước?

- Dấu mốc 50 năm thành phố Sài Gòn - Gia Định chính thức mang tên Chủ tịch Hồ Chí Minh là dịp để nhìn lại hành trình phát triển sau ngày thống nhất đất nước và cũng là thời điểm xác lập tầm nhìn phát triển mới, với khát vọng, vai trò và trách nhiệm lớn hơn đối với cả nước.

Yêu cầu đặt ra cho thành phố không chỉ là duy trì tăng trưởng mà phải nâng cao chất lượng tăng trưởng; chuyển từ "đầu tàu tăng trưởng theo quy mô" sang "đầu tàu tăng trưởng theo chất lượng", từ trung tâm sản xuất, thương mại, dịch vụ truyền thống trở thành trung tâm tài chính, công nghệ, đổi mới sáng tạo, logistics, kinh tế số và kinh tế xanh của khu vực.

Cơ hội lớn nhất hiện nay là TP. Hồ Chí Minh đang có vị thế thuận lợi để trở thành một đô thị toàn cầu có sức cạnh tranh trong khu vực Đông Nam Á, nhờ quy mô kinh tế lớn, hệ sinh thái đổi mới sáng tạo và khả năng kết nối với dòng vốn, công nghệ và tri thức quốc tế. Đặc biệt, việc xây dựng Trung tâm Tài chính Quốc tế Việt Nam tại TP. Hồ Chí Minh (VIFC-HCMC) là cơ hội quan trọng để thành phố bước sang giai đoạn phát triển mới.

Để hiện thực hóa những cơ hội đó, TP. Hồ Chí Minh cần tiếp tục đổi mới mạnh mẽ về thể chế, hạ tầng, quản trị đô thị, chất lượng nguồn nhân lực và năng lực thực thi; đồng thời tiên phong thử nghiệm các cơ chế, mô hình và chuẩn mực quản trị mới, qua đó tiếp tục khẳng định vai trò đầu tàu trong quá trình chuyển đổi của nền kinh tế.

- Đâu là những "điểm nghẽn" lớn đang cản trở TP. Hồ Chí Minh phát huy đầy đủ tiềm năng và lợi thế của một đầu tàu kinh tế, thưa ông?

- Theo tôi, TP. Hồ Chí Minh không thiếu tiềm năng hay khát vọng, mà điều quan trọng là những lợi thế đó vẫn chưa được chuyển hóa đầy đủ thành động lực tăng trưởng. Có thể thấy một số điểm nghẽn nổi bật.

Trước hết là thể chế và cơ chế vận hành. Với vai trò là siêu đô thị và trung tâm kinh tế đặc biệt của cả nước, TP. Hồ Chí Minh cần một cơ chế quản lý linh hoạt hơn để chủ động huy động nguồn lực, lựa chọn nhà đầu tư chiến lược, triển khai các dự án lớn và thí điểm những mô hình phát triển mới.

Bên cạnh đó, hạ tầng vẫn là điểm nghẽn lớn. Hệ thống giao thông, logistics, cảng biển, đường sắt đô thị, hạ tầng số và kết nối vùng chưa theo kịp yêu cầu phát triển, làm gia tăng chi phí và ảnh hưởng đến năng lực cạnh tranh của thành phố.

Một hạn chế khác là nguồn lực tài chính. Nhu cầu vốn cho hạ tầng, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh và các dự án chiến lược rất lớn, trong khi các kênh huy động vốn dài hạn vẫn chưa được khai thác hiệu quả.

Thành phố cũng đang thiếu nguồn nhân lực chất lượng cao trong các lĩnh vực như tài chính quốc tế, công nghệ cao, trí tuệ nhân tạo (AI), kinh tế xanh... để đáp ứng yêu cầu phát triển mới.

Năng lực thực thi cũng đang là điểm nghẽn. Không ít chủ trương, chính sách đúng nhưng quá trình triển khai còn chậm, thiếu đồng bộ và chưa gắn với trách nhiệm rõ ràng. Với một đô thị phát triển nhanh như TP. Hồ Chí Minh, tốc độ và hiệu quả thực thi chính sách có ý nghĩa quyết định.

Tóm lại, điểm nghẽn lớn nhất không phải là thiếu dư địa phát triển, mà nằm ở việc thành phố có đủ cơ chế, hạ tầng, nhân lực và năng lực thực thi để giải phóng những tiềm năng đó hay không.

Đổi mới mô hình tăng trưởng để bứt phá

- Trong bối cảnh dư địa tăng trưởng theo mô hình truyền thống đang dần thu hẹp, đâu sẽ là những động lực tăng trưởng mới có thể tạo ra bước phát triển đột phá cho thành phố trong những thập niên tới?

- Trong nhiều năm, TP. Hồ Chí Minh tăng trưởng chủ yếu nhờ công nghiệp chế biến, thương mại, dịch vụ, bất động sản, xuất khẩu và thu hút đầu tư nước ngoài. Tuy nhiên, dư địa tăng trưởng theo chiều rộng đang dần thu hẹp. Theo tôi, thành phố cần hình thành một thế hệ động lực tăng trưởng mới.

Thứ nhất là phát triển VIFC-HCMC. Đây sẽ là nền tảng thu hút dòng vốn quốc tế, phát triển các sản phẩm tài chính hiện đại và tạo nguồn vốn dài hạn cho đầu tư, nâng cao vị thế của thành phố trong mạng lưới tài chính khu vực.

Thứ hai là kinh tế số và đổi mới sáng tạo. Với lợi thế về doanh nghiệp công nghệ, hệ sinh thái khởi nghiệp và nguồn nhân lực trẻ, TP. Hồ Chí Minh có điều kiện phát triển các ngành công nghệ số, AI, dữ liệu…, qua đó nâng cao năng suất và tạo ra các ngành mới.

Thứ ba là kinh tế xanh và tài chính xanh. Thành phố cần đi đầu trong phát triển tài chính xanh, thị trường carbon, đô thị xanh và các dự án thích ứng với biến đổi khí hậu. Đây vừa là yêu cầu phát triển bền vững, vừa là lợi thế để thu hút dòng vốn quốc tế.

Thứ tư là phát triển logistics, cảng biển, hàng không và kinh tế vùng. Với vị trí trung tâm của vùng Đông Nam Bộ và cửa ngõ kết nối đồng bằng sông Cửu Long, TP. Hồ Chí Minh có nhiều điều kiện để trở thành trung tâm logistics, thương mại và dịch vụ của khu vực.

Thứ năm là công nghiệp tri thức và nguồn nhân lực chất lượng cao. Bởi, trong tương lai, giá trị lớn nhất của thành phố không chỉ nằm ở đất đai hay hạ tầng vật chất, mà nằm ở con người, tri thức, công nghệ, dữ liệu và khả năng sáng tạo.

Nếu kết hợp được các động lực này, TP. Hồ Chí Minh có thể bước sang một mô hình tăng trưởng mới dựa trên vốn quốc tế, công nghệ, đổi mới sáng tạo, tài chính hiện đại, kinh tế xanh và năng suất cao. Đây mới là nền tảng để tạo ra bước phát triển đột phá.

- Theo ông, yếu tố mang tính quyết định để TP. Hồ Chí Minh có thể bứt phá trong giai đoạn tới là gì?

- Yếu tố quyết định để thành phố bứt phá trong giai đoạn tới là xây dựng và vận hành thành công mô hình phát triển mới, dựa trên bốn trụ cột: thể chế vượt trội, quản trị hiện đại, nguồn nhân lực chất lượng cao và đổi mới sáng tạo.

Trước hết, thể chế là điều kiện mở đường. Thành phố cần có những cơ chế đủ mạnh để thử nghiệm cái mới, huy động nguồn lực lớn, phát triển các sản phẩm tài chính hiện đại, xử lý nhanh các thủ tục đầu tư, bảo đảm tính ổn định, minh bạch, dự đoán được của môi trường kinh doanh. Đối với các lĩnh vực mới như trung tâm tài chính quốc tế, fintech, tài sản số, tài chính xanh, sandbox chính sách và cơ chế giám sát hiện đại là rất quan trọng.

Quản trị đô thị và quản trị phát triển phải được nâng lên một tầm mới. Quản trị hiện đại phải dựa trên dữ liệu, đo lường được kết quả, phân cấp rõ ràng, phối hợp hiệu quả giữa các sở ngành và có cơ chế xử lý nhanh các dự án trọng điểm. Tốc độ thực thi sẽ là một lợi thế cạnh tranh rất quan trọng của thành phố.

Nguồn nhân lực là nền tảng của mọi đột phá. Thành phố cần đẩy mạnh đào tạo, nâng cao kỹ năng, tăng cường liên kết với các trường đại học và tổ chức quốc tế, đồng thời có chính sách đủ hấp dẫn để thu hút chuyên gia, nhà khoa học và nhân tài.

Đổi mới sáng tạo phải trở thành phương thức phát triển chủ đạo. Một chính quyền đổi mới, một doanh nghiệp đổi mới, một trường đại học đổi mới và một hệ sinh thái tài chính đổi mới sẽ tạo nên sức bật mới cho thành phố.

TP. Hồ Chí Minh cần chuyển từ tư duy “quản lý tăng trưởng” sang “kiến tạo tăng trưởng”. Khi đó, thành phố không chỉ tiếp tục là đầu tàu kinh tế mà còn có thể trở thành một trung tâm tài chính, công nghệ, đổi mới sáng tạo và dịch vụ chất lượng cao của khu vực. Đây cũng là cách thiết thực nhất để thành phố mang tên Bác tiếp tục phát huy vai trò lịch sử trong giai đoạn phát triển mới của đất nước.

- Xin cảm ơn ông!