Kỳ họp thứ Ba, QH Khóa XIII

Sáng 30.5, dưới sự điều khiển của Phó chủ tịch QH Tòng Thị Phóng, QH làm việc tại hội trường, nghe Bộ trưởng Bộ Thông tin và Truyền thông Nguyễn Bắc Son, thừa ủy quyền Thủ tướng Chính phủ, trình bày Tờ trình của Chính phủ về dự án Luật Xuất bản (sửa đổi). Theo Tờ trình của Chính phủ, về cơ bản, các nội dung liên quan đến hoạt động xuất bản; bảo đảm quyền phổ biến tác phẩm và bảo hộ quyền tác giả; quản lý nhà nước về hoạt động xuất bản; chính sách phát triển hoạt động xuất bản, in, phát hành xuất bản phẩm; thành lập văn phòng đại điện tại Việt Nam của nhà xuất bản nước ngoài, tổ chức phát hành xuất bản phẩm nước ngoài... được giữ như quy định hiện hành nhưng có chỉnh sửa ở một số điều khoản cho rõ ràng, chuẩn xác hơn.

Trong lần sửa đổi này, dự thảo Luật Xuất bản cũng quy định cụ thể hơn, chặt chẽ hơn trách nhiệm của nhà xuất bản và đối tác liên kết xuất bản nhằm tiếp tục phát huy hiệu quả, thu hút được nhiều nguồn lực tham gia hoạt động xuất bản; đồng thời hạn chế được những sai phạm xảy ra trong quá trình liên kết. Bên cạnh đó, các điều 15 và 25 trong dự thảo Luật đã bổ sung một số quy định liên quan đến nhà xuất bản điện tử và việc xuất bản xuất bản phẩm điện tử, nhằm khắc phục những bất cập của Luật Xuất bản hiện hành là chưa bao quát được hết các loại hình mới của xuất bản phẩm hiện nay.

Trình bày Báo cáo thẩm tra dự án Luật Xuất bản (sửa đổi), Ủy viên UBTVQH, Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa, Giáo dục, TN, TN và NĐ Đào Trọng Thi cho biết, Luật Xuất bản năm 2004 và Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Xuất bản năm 2008 đã tháo gỡ nhiều vướng mắc, tạo được bước tiến mới trong hoạt động xuất bản, tạo hành lang pháp lý cho sự phát triển của ngành xuất bản trong thời kỳ công nghiệp hóa, hiện đại hóa và hội nhập quốc tế. Tuy nhiên, với sự biến đổi nhanh chóng của đời sống kinh tế - xã hội đất nước và sự tác động của bối cảnh quốc tế, Luật Xuất bản hiện hành chưa theo kịp sự phát triển của hoạt động xuất bản và đã bộc lộ những hạn chế, bất cập cần được sửa đổi, bổ sung để đáp ứng yêu cầu của thực tiễn, tạo điều kiện để hoạt động xuất bản tiếp tục phát triển. Vì vậy, đa số ý kiến Thường trực Ủy ban nhất trí với Tờ trình của Chính phủ về sự cần thiết ban hành Luật Xuất bản (sửa đổi).

Về quản lý nhà nước đối với hoạt động xuất bản, Thường trực Ủy ban Văn hóa, Giáo dục, TN, TN và NĐ cho rằng, dự thảo Luật cần cân nhắc kỹ lưỡng các quy định về cấp giấy phép, thu phí, lệ phí trong dự thảo Luật; bên cạnh đó, cơ quan chủ trì soạn thảo nghiên cứu nội dung phân cấp quản lý nhà nước về hoạt động xuất bản cho UBND cấp tỉnh, tránh nhầm lẫn giữa chức năng quản lý chuyên môn và chức năng quản lý hành chính. Đối với các đô thị lớn như Hà Nội, TP Hồ Chí Minh - nơi tập trung phần lớn các nhà xuất bản - thì việc phân cấp, phối hợp trong quản lý của các cơ quan quản lý nhà nước ở Trung ương và địa phương cần bảo đảm để chính quyền địa phương nắm được đầy đủ thông tin liên quan đến hoạt động xuất bản của các tổ chức, cá nhân trên địa bàn, cũng như trong việc hoạch định chính sách, xây dựng quy hoạch, kế hoạch phát triển sự nghiệp xuất bản của Thủ đô và các thành phố lớn xứng tầm những trung tâm chính trị, văn hóa, kinh tế, xã hội của cả nước.

Tiếp đó, QH đã nghe Báo cáo giải trình, tiếp thu, chỉnh lý và thảo luận về một số nội dung còn ý kiến khác nhau của dự thảo Luật Quảng cáo.

Đa số ĐBQH tán thành với các nội dung đã được tiếp thu, chỉnh lý trong dự thảo Luật Quảng cáo trình QH lần này. Liên quan đến cơ quan quản lý nhà nước về quảng cáo, nhiều ĐBQH cho rằng, giao Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch như dự thảo Luật là hợp lý. Bởi, mục đích chính của công tác quản lý hoạt động quảng cáo là quản lý sản phẩm quảng cáo. Mỗi sản phẩm quảng cáo, ngoài việc bảo đảm thông tin chính xác, còn cần phải hàm chứa yếu tố văn hóa, thẩm mỹ phù hợp với các chuẩn mực đạo đức và thuần phong mỹ tục của nước ta; các nội dung này thuộc lĩnh vực quản lý của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch. Mặt khác, do Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đã có bộ máy quản lý nhà nước và các cơ quan nghiên cứu, đào tạo về quảng cáo thống nhất từ Trung ương đến địa phương, nên việc giao cho Bộ tiếp tục quản lý hoạt động này sẽ không gây xáo trộn bộ máy. Băn khoăn về tính khả thi của quy định này, ĐB Trần Hồng Thắm (Cần Thơ) nêu thực trạng: hiện nay hơn 80% số lượng quảng cáo được thực hiện trên các phương tiện truyền thông, lĩnh vực thuộc trách nhiệm quản lý của Bộ Thông tin và Truyền thông. Thời gian gần đây, có rất nhiều đơn phản ánh, khiếu nại của người dân về các nội dung quảng cáo trên các phương tiện truyền thông. Theo dự thảo Luật lần này, nếu giao Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch thực hiện công tác thanh tra, kiểm tra, giải quyết khiếu nại liên quan đến các quảng cáo này thì sẽ khó khăn, do Bộ chưa có cơ sở pháp lý để giải quyết các khiếu nại của người dân về quảng cáo. ĐB Trần Hồng Thắm đề nghị Ban soạn thảo xem xét thật kỹ quy định này. ĐB Đoàn Nguyễn Thùy Trang (TP Hồ Chí Minh) đề nghị, dự thảo Luật nên giao trách nhiệm này cho các cơ quan chức năng liên quan. Cụ thể là giao Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch phối hợp với UBND các cấp trong thực hiện chức năng quản lý nhà nước về hoạt động quảng cáo; giao Bộ Thông tin và Truyền thông có trách nhiệm phối hợp quản lý; và cần quy định ngay trong dự thảo Luật sự phân công này.

Về các hành vi cấm trong hoạt động quảng cáo, ĐB Trần Hồng Thắm cho rằng, dự thảo Luật chưa có quy định cụ thể về nội dung này. Vậy căn cứ nào để xác định nội dung quảng cáo có hay không phù hợp với tiêu chuẩn về hành vi đạo đức, thuần phong mỹ tục? Cùng chung quan điểm, ĐB Nguyễn Kim Hồng (Đồng Tháp) kiến nghị, cần rà soát, bổ sung vào dự thảo Luật các hành vi và sản phẩm, hàng hóa, dịch vụ bị cấm trong hoạt động quảng cáo. ĐB Hà Minh Huệ (Bình Thuận) đề nghị cấm hoàn toàn các hoạt động quảng cáo về rượu như cấm quảng cáo thuốc lá. Các ĐB Lê Hữu Phước (Bình Dương), Phạm Thị Phương (Hà Tĩnh), Nguyễn Thu Anh (Lâm Đồng)... đề nghị, cấm quảng cáo các sản phẩm sữa dùng cho trẻ dưới 12 tháng tuổi và sản phẩm thay thế sữa mẹ, bảo đảm sự phát triển của trẻ cũng như các lợi ích về sức khỏe và kinh tế đã được các kết quả nghiên cứu quốc tế công nhận. Theo các ĐB này thì tình trạng quảng cáo sản phẩm sữa tràn lan như hiện nay có thể tác động tới nhận thức của người mẹ trong việc nuôi con.

Chiều 30.5, dưới sự điều khiển của Phó chủ tịch QH Uông Chu Lưu, QH đã thảo luận một số nội dung còn ý kiến khác nhau của dự thảo Luật Xử lý vi phạm hành chính. Phiên họp được truyền hình và phát thanh trực tiếp.

Theo Báo cáo giải trình, tiếp thu, chỉnh lý dự thảo Luật Xử lý vi phạm hành chính do Ủy viên UBTVQH, Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật Phan Trung Lý trình bày, đối với mức tiền phạt tối đa, một số ý kiến ĐBQH tán thành mức phạt tiền tối đa như quy định trong dự thảo Luật; một số ý kiến ĐBQH cho rằng, mức phạt tiền tối đa 2 tỷ đồng là quá cao. UBTVQH nhận thấy, việc tăng mức phạt tiền tối đa là cần thiết. Tuy nhiên, việc tăng mức phạt tiền tối đa lên bao nhiêu thì cần cân nhắc kỹ để vừa bảo đảm tính răn đe vừa phù hợp với điều kiện phát triển kinh tế - xã hội và mức thu nhập của người dân. Thực tiễn cho thấy, việc nâng mức phạt tiền không phải là biện pháp hữu hiệu duy nhất để hạn chế vi phạm mà cần chú trọng áp dụng đồng bộ các hình thức xử phạt bổ sung, biện pháp khắc phục hậu quả hoặc bồi thường toàn bộ thiệt hại do vi phạm gây ra. Đồng thời, UBTVQH thấy rằng, do tính chất vi phạm giữa cá nhân và tổ chức khác nhau, cho nên cần phân định rõ mức phạt đối với cá nhân hoặc tổ chức vi phạm, đối với cùng hành vi vi phạm thì mức phạt của tổ chức cao hơn gấp 2 lần so với các cá nhân vi phạm; đối với cá nhân vi phạm hành chính thì quy định mức phạt tiền tối đa có thể là 1 tỷ đồng; đối với tổ chức vi phạm hành chính thì có thể bị xử phạt tối đa đến 2 tỷ đồng.

Đa số ĐBQH tán thành với mức phạt hành chính tối đa như quy định trong dự thảo Luật. Theo ĐB Lưu Thị Huyền (Ninh Bình), việc phân định rõ mức tiền phạt tối đa đối với tổ chức và cá nhân là cần thiết, song nhà nước cũng cần xem xét thêm một số hành vi vi phạm của tổ chức, kinh doanh gây ảnh hưởng đến môi trường như làm hàng giả, thực hiện quảng cáo gây hại để nâng mức tiền phạt tối đa cho hợp lý.  Không cùng quan điểm, ĐB Thân Đức Nam (Đà Nẵng) cho rằng mức phạt tiền tối đa 1 tỷ đối với cá nhân và 2 tỷ đối với các tổ chức quy định tại khoản 1, điều 23 dự thảo Luật vẫn còn quá cao. Thực tế mức phạt tiền cao không phải là biện pháp hữu hiệu để hạn chế vi phạm mà có thể còn dẫn đến tiêu cực. ĐB Thân Đức Nam đề nghị, việc tăng mức phạt tối đa cần cân nhắc vừa bảo đảm tính răn đe, vừa phù hợp với điều kiện kinh tế - xã hội mức thu nhập bình quân của người dân hiện nay.

Về xử lý tang vật, phương tiện bị chiếm đoạt, sử dụng trái phép để vi phạm hành chính quy định tại khoản 1, Điều 126, các ĐBQH cho rằng, nếu chủ sở hữu, người sử dụng hợp pháp không có lỗi thì không phải chịu trách nhiệm về việc vi phạm do người khác gây ra. Theo ĐB Nguyễn Xuân Trường (Nam Định), tại khoản 1 điều 126 có quy định đối với tang vật phương tiện đang bị tạm giữ do bị chiếm đoạt, sử dụng trái phép để xử lý vi phạm hành chính thì được trả lại cho chủ sở hữu, người quản lý và người sử dụng hợp pháp; còn những trường hợp người quản lý, người chủ sở hữu có lỗi trong việc để người khác sử dụng tang vật phương tiện vi phạm hành chính thì sẽ bị tịch thu là chưa thật đầy đủ, cụ thể, dễ dẫn tới bị lạm dụng trong thực hiện; nhất là đối với các trường hợp mà người sử dụng, người điều khiển phương tiện không thực hiện đúng mục đích sử dụng, không thực hiện đúng nội dung đã giao kết với chủ phương tiện hoặc lạm dụng phương tiện để chở thêm, chở kết hợp những hàng hóa sản phẩm dẫn tới bị vi phạm hành chính. Thực tế, chủ sở hữu không có lỗi trong việc giao phương tiện cho người vận chuyển để dẫn tới nguy hại cho nên không thể không tịch thu phương tiện mà phải trả lại cho chủ sở hữu. Đây cũng là quy định phù hợp với Bộ luật Dân sự về quyền tài sản. ĐB Nguyễn Xuân Trường đề xuất, khoản 1, điều 126 cần bổ sung đối với tang vật, phương tiện vi phạm hành chính do bị chiếm đoạt, sử dụng trái phép, sử dụng trái mục đích của chủ sở hữu, người quản lý thì được trả lại cho chủ sở hữu, người quản lý, người sử dụng hợp pháp.