Kiên trì chính sách phòng, chống tác hại của thuốc lá, bảo vệ trẻ em

Tham dự phiên họp có Ủy viên Trung ương Đảng, Bộ trưởng Bộ Y tế Đào Hồng Lan; đại diện Hội đồng Dân tộc và các Ủy ban của Quốc hội, các bộ, ngành.

Hoàn thiện khung pháp lý về phòng, chống tác hại của thuốc lá

Theo Tờ trình của Chính phủ, dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá được xây dựng nhằm hoàn thiện khung pháp lý về phòng, chống tác hại của thuốc lá, bảo đảm thể chế hóa đầy đủ chủ trương, đường lối của Đảng, thống nhất, đồng bộ với hệ thống pháp luật và phù hợp với bối cảnh thực tiễn. Đồng thời, bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân; giảm tỷ lệ tử vong, giảm gánh nặng bệnh tật, góp phần giảm chi phí y tế, bảo vệ môi trường và thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội bền vững.

Báo cáo tổng kết 13 năm thi hành Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá cho thấy, nhờ có nhiều nỗ lực trong công tác phòng, chống tác hại thuốc lá, tỷ lệ sử dụng thuốc lá điếu thông thường trong nam giới trưởng thành giảm; tỷ lệ phơi nhiễm với khói thuốc thụ động cũng giảm đáng kể cả ở các hộ gia đình, nơi công cộng và nơi làm việc.

Tuy nhiên, những thành tựu này có nguy cơ bị ảnh hưởng, làm suy giảm kết quả đạt được bởi việc gia tăng tỷ lệ sử dụng thuốc lá mới (chủ yếu là thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng), đặc biệt trong giới trẻ.

Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá chưa có quy định cụ thể về “thuốc lá điện tử”, “thuốc lá nung nóng” và quy định cấm đối với 2 sản phẩm này. Trong khi Nghị quyết số 173/2024/QH15 đã cấm toàn diện thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng và cấm toàn diện “chất gây nghiện, gây hại cho sức khỏe của con người”. Luật Đầu tư đã cấm kinh doanh thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng.

Thời gian qua, các quy định cấm hoàn toàn thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng tại Nghị quyết số 173/2024/QH15 đã đem lại những tín hiệu tích cực. Tuy nhiên, đến nay, các cơ quan chức năng đã ghi nhận việc phát hiện và thu giữ nhiều hàng hóa là các linh kiện, bộ phận rời, tinh dầu dùng để lắp ráp thuốc lá điện tử và khó khăn trong xác định các hàng hóa dùng để lắp ráp thuốc lá điện tử có bị cấm hay không…

Về phạm vi điều chỉnh và đối tượng áp dụng, dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá giữ nguyên như Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá.

Về nội dung, dự thảo Luật bổ sung quy định về cấm sản xuất, kinh doanh, tàng trữ, vận chuyển, xuất khẩu, nhập khẩu, quá cảnh, tạm nhập, tái xuất, chuyển khẩu, chứa chấp, sử dụng thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng và thuốc lá khác; cấm sản xuất, mua bán, xuất khẩu, nhập khẩu, thiết bị điện tử, cụm linh kiện, linh kiện (bộ phận) rời, dung dịch để lắp ráp, sản xuất thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng, thuốc lá khác; cấm trưng bày sản phẩm thuốc lá.

Về bố cục, dự thảo Luật gồm 3 Điều: Điều 1. Sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá; Điều 2. Hiệu lực thi hành; Điều 3. Điều khoản chuyển tiếp.

Bổ sung khái niệm, quy định chặt chẽ, khả thi

Tại phiên họp, Thường trực Ủy ban Văn hóa và Xã hội thống nhất mục đích, quan điểm xây dựng Luật và tên gọi của Luật như nêu trong Tờ trình của Chính phủ. Nội dung dự thảo Luật phù hợp với các quy định của Hiến pháp, thể chế hóa chủ trương, đường lối của Đảng về tăng cường kiểm soát các yếu tố nguy cơ ảnh hưởng đến sức khỏe như rượu, bia, thuốc lá; cơ bản bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ trong hệ thống pháp luật và tương thích với các điều ước quốc tế. Hồ sơ dự án Luật đủ thành phần theo quy định.

Về nội dung dự thảo Luật, Thường trực Ủy ban tán thành sự cần thiết sửa đổi khái niệm thuốc lá và bổ sung các khái niệm về thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng và thuốc lá khác tại Điều 2 Luật hiện hành; các khái niệm này đóng vai trò quan trọng trong việc bảo đảm tính khả thi và hiệu quả thực hiện chính sách cấm toàn diện thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng và chất gây nghiện, gây hại cho sức khỏe của con người thuộc Chính sách 1 của dự án Luật đã được Chính phủ thông qua.

Tuy nhiên, một số khái niệm trong dự thảo Luật chưa bảo đảm tính bao quát các dạng sản phẩm thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng và các dạng nguyên liệu dùng cho thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng; có sự trùng lặp, chưa thống nhất giữa các khái niệm. Do đó, Thường trực Ủy ban đề nghị tiếp tục nghiên cứu hoàn thiện các khái niệm trong dự thảo Luật.

Các đại biểu đề nghị hoàn thiện dự thảo Luật theo hướng quy định chặt chẽ, khả thi. Dự thảo Luật quy định cấm toàn bộ hành vi sản xuất, kinh doanh, nhập khẩu thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng và thuốc lá khác; nhưng khoản 1 Điều 19 lại quy định sản xuất, nhập khẩu thuốc lá phải có giấy phép. Điều này có thể dẫn đến cách hiểu thuốc lá điện tử hay thuốc lá nung nóng cũng được cấp phép sản xuất, nhập khẩu nếu đáp ứng điều kiện...

Theo Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội Nguyễn Đắc Vinh, việc triển khai Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá thời gian qua đã đạt những kết quả nhất định, trong đó số người hút thuốc lá đã giảm so với trước.

Tuy nhiên, cần tiếp tục kiên trì các chính sách phòng, chống tác hại của thuốc lá, đặc biệt là bảo vệ trẻ em, giảm tỷ lệ tiếp xúc thụ động với khói thuốc lá; từng bước giảm tỷ lệ người hút thuốc lá.

Chủ nhiệm Nguyễn Đắc Vinh đề nghị Ban soạn thảo rà soát kỹ thuật, đánh giá kỹ tác động chính sách và nhất là các giải pháp tổ chức thực hiện; đồng thời tiếp tục tham vấn đầy đủ các cơ quan, đối tượng chịu tác động; tiếp thu, giải trình thấu đáo, minh bạch, bảo đảm các quy định chặt chẽ, dựa trên căn cứ khoa học, thực tiễn và khả thi.

Thứ trưởng Thường trực Bộ Y tế Vũ Mạnh Hà cho biết, Ban soạn thảo nghiêm túc tiếp thu tối đa ý kiến của các đại biểu tại phiên họp. Đó là cơ sở để Ban soạn thảo nghiên cứu, rà soát, hoàn thiện hồ sơ, đáp ứng yêu cầu về chất lượng dự án Luật, hoàn thiện khung pháp lý về phòng, chống tác hại thuốc lá, bảo vệ sức khỏe cộng đồng.