Kiến tạo thể chế cho kỷ nguyên vươn mình của dân tộc
Trong những ngày tháng Tư lịch sử, khi cả nước hướng về kỷ niệm 51 năm ngày Giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước (30/4/1975 - 30/4/2026), Quốc hội khóa XVI đã hoàn thành tốt đẹp kỳ họp đầu tiên, tạo nền tảng pháp lý, thể chế và động lực chính sách đưa đất nước bước vào thời kỳ phát triển mới. Với những quyết sách tại kỳ họp, Quốc hội đã phát huy cao độ vai trò trung tâm trong kiến tạo thể chế cho kỷ nguyên vươn mình của dân tộc.
Kiến tạo thể chế
cho kỷ nguyên vươn mình của dân tộc
Trong những ngày tháng Tư lịch sử, khi cả nước hướng về kỷ niệm 51 năm ngày Giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước (30/4/1975 - 30/4/2026), Quốc hội khóa XVI đã hoàn thành tốt đẹp kỳ họp đầu tiên, tạo nền tảng pháp lý, thể chế và động lực chính sách đưa đất nước bước vào thời kỳ phát triển mới. Với những quyết sách tại kỳ họp, Quốc hội đã phát huy cao độ vai trò trung tâm trong kiến tạo thể chế cho kỷ nguyên vươn mình của dân tộc.
Dấu ấn "kiến tạo" từ kỳ họp đầu tiên của Quốc hội khóa XVI
Kỳ họp thứ Nhất, Quốc hội khóa XVI không chỉ là kỳ họp kiện toàn nhân sự lãnh đạo cấp cao của Nhà nước, mà đã thực sự là một “kỳ họp của hành động” với việc Quốc hội tập trung thể chế hóa Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng, tạo nền tảng pháp lý, thể chế và động lực chính sách đưa đất nước bước vào thời kỳ mới: phát triển nhanh, bền vững, giàu bản sắc, dựa trên khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và khát vọng vươn lên mạnh mẽ của toàn dân tộc.
Tại phiên khai mạc kỳ họp, Tổng Bí thư Tô Lâm đã đặt ra những yêu cầu mang tính nền tảng đối với Quốc hội, đó là: đổi mới mạnh mẽ công tác lập pháp, xây dựng bằng được một hệ thống pháp luật hiện đại, thống nhất, ổn định, khả thi và kiến tạo phát triển; phải nâng tầm giám sát tối cao của Quốc hội theo hướng thực chất, sắc bén, đi đến cùng trách nhiệm và kết quả; phải nâng cao bản lĩnh và tầm nhìn khi quyết định các vấn đề quan trọng của đất nước, quyết định phải đúng, trúng, kịp thời, vì lợi ích lâu dài của quốc gia; phải tiếp tục đổi mới tổ chức và phương thức hoạt động của Quốc hội theo hướng hiện đại, chuyên nghiệp, gần dân, sát thực tiễn và phản ứng chính sách nhanh hơn.
“Quốc hội phải tập trung nâng cao hơn nữa năng lực thể chế hóa, cụ thể hóa nghị quyết của Đảng thành chính sách và pháp luật; tạo khuôn khổ pháp lý vững chắc để thực hiện thắng lợi các nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội giai đoạn 2026 - 2031 và những năm tiếp theo. Hệ thống pháp luật phải thực sự trở thành nền tảng thể chế của phát triển, là công cụ để bảo vệ quyền con người, quyền công dân, là động lực thúc đẩy đổi mới sáng tạo, giải phóng lực lượng sản xuất, khai mở những không gian phát triển mới cho đất nước. (…) Hiệu quả thực thi và sự hài lòng của người dân, doanh nghiệp phải là thước đo cao nhất của chất lượng lập pháp”.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm
Những yêu cầu của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đã nhanh chóng được cụ thể hóa ngay trong kỳ họp đầu tiên của Quốc hội khóa XVI.
Dưới sự điều hành của Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn, Quốc hội từng bước xác lập một phong cách làm việc mới: chủ động hơn, thực chất hơn và gắn bó chặt chẽ hơn với yêu cầu phát triển. Trong đó, việc khẩn trương kiện toàn bộ máy lãnh đạo cấp cao đã bảo đảm sự vận hành liên tục và ổn định của hệ thống chính trị, tạo tiền đề vững chắc cho việc tổ chức thực thi các chủ trương, đường lối của Đảng và chính sách, pháp luật của Nhà nước.
Ngay sau khi hoàn thành công tác nhân sự, Quốc hội đã nhanh chóng chuyển trọng tâm sang “bài toán” tăng trưởng, thể chế hóa các định hướng lớn của Đảng, trong đó có mục tiêu tăng trưởng “hai con số”. Việc thông qua các đạo luật và nghị quyết quan trọng về kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội, tài chính quốc gia, đầu tư công giai đoạn 2026 - 2030 đã tạo khung khổ thể chế vững chắc cho sự phát triển của đất nước trong giai đoạn tới.
Trong lĩnh vực kinh tế - tài chính, Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của 4 luật về thuế thu nhập cá nhân, thuế giá trị gia tăng, thuế thu nhập doanh nghiệp, thuế tiêu thụ đặc biệt theo hướng minh bạch và ổn định, không chỉ tháo gỡ khó khăn trước mắt mà quan trọng hơn, còn nuôi dưỡng nguồn thu, tạo dựng niềm tin cho người dân, doanh nghiệp, góp phần thúc đẩy tăng trưởng bền vững. Các nghị quyết đặc thù tháo gỡ vướng mắc về đất đai, xử lý dự án tồn đọng không chỉ giải quyết các “điểm nghẽn” đã và đang làm suy giảm hiệu quả phát triển lâu nay mà còn góp phần giải phóng nguồn lực lớn, tạo thêm dư địa cho tăng trưởng.
Tinh thần chống lãng phí được cụ thể hóa bằng những quyết sách rõ ràng: siết chặt kỷ luật tài chính, tái cơ cấu chi tiêu công, chuyển nguồn tiết kiệm sang đầu tư phát triển và cải cách tiền lương. Đây là những bước đi chiến lược nhằm nâng cao hiệu quả phân bổ nguồn lực. Quốc hội đã sửa đổi Luật Thủ đô, ban hành nghị quyết đưa thành phố Đồng Nai trở thành thành phố trực thuộc Trung ương, kiến tạo các động lực tăng trưởng mới cho đất nước.
Trong lĩnh vực xã hội, việc hoàn thiện các luật về tiếp cận thông tin, tín ngưỡng, tôn giáo…; ưu tiên nguồn lực để xây dựng trường học tại khu vực biên giới từ nguồn tiết kiệm chi… thể hiện chiều sâu nhân văn của chính sách, là biểu hiện sinh động cho sự kiên định thực hiện mục tiêu phát triển bao trùm, công bằng của đất nước.
Đặc biệt, nhiều nội dung quan trọng đã được Quốc hội xem xét, bổ sung ngay vào chương trình Kỳ họp, để có những quyết sách kịp thời cho điều hành kinh tế - xã hội, thể hiện ngay yêu cầu của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm "Quốc hội không thể vận hành theo nhịp độ cũ, cách thức cũ".
Có thể nói, qua những quyết sách của Quốc hội tại Kỳ họp thứ Nhất cho thấy, tư duy thể chế đã dịch chuyển mạnh mẽ từ công cụ quản lý thuần túy sang vai trò đòn bẩy, kích hoạt các nguồn lực phát triển. Mỗi quyết sách không chỉ giải quyết vấn đề hiện tại mà còn mở đường, kiến tạo tương lai.
Phải thực sự là “kiến trúc sư trưởng” của thể chế phát triển
Những kết quả của Kỳ họp thứ Nhất, như Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn khẳng định, đã “tạo khí thế, niềm tin và động lực mới cho cả nhiệm kỳ Quốc hội”.
Nhưng Quốc hội khóa XVI cũng đang đứng trước những áp lực chưa từng có. Sự phát triển của công nghệ số, trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn đang làm thay đổi căn bản phương thức quản trị quốc gia; cạnh tranh thể chế giữa các quốc gia ngày càng gay gắt; các rủi ro phi truyền thống ngày càng phức tạp. Trong bối cảnh đó, Quốc hội phải không ngừng đổi mới, nâng cao chất lượng, hiệu quả hoạt động, phải thực sự là “kiến trúc sư trưởng” của thể chế phát triển.
“Kế thừa và phát huy thành quả, kinh nghiệm của các nhiệm kỳ Quốc hội trước, với niềm tin và khí thế mới, Quốc hội khóa XVI sẽ tiếp tục đổi mới mạnh mẽ, hành động quyết liệt, đồng hành cùng Chính phủ và cả hệ thống chính trị, phát huy cao nhất mọi nguồn lực, biến khát vọng thành hành động, kết quả cụ thể quyết tâm thực hiện thắng lợi Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng, tất cả vì mục tiêu: đất nước phồn vinh, văn minh - Nhân dân ấm no, hạnh phúc”.
Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn
Ý thức sâu sắc điều đó, ngay trong Nghị quyết về kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội 5 năm 2026 - 2030, Quốc hội đã đặt hoàn thiện thể chế phát triển đồng bộ, hiện đại, cạnh tranh để tạo đột phá tăng trưởng là nhiệm vụ ưu tiên hàng đầu. Trong đó, Quốc hội xác định rõ: xây dựng và hoàn thiện thể chế, pháp luật phù hợp để xác lập mô hình tăng trưởng mới, cơ cấu lại nền kinh tế, đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa; chuyển mạnh phương thức quản lý nhà nước từ "tiền kiểm" sang "hậu kiểm" gắn với xây dựng các tiêu chuẩn, quy chuẩn, định mức kinh tế - kỹ thuật và tăng cường kiểm tra, giám sát.
Quốc hội cũng đặc biệt chú trọng nâng cao hiệu quả tổ chức thi hành pháp luật với yêu cầu xây dựng tiêu chí đánh giá văn bản pháp luật sau khi ban hành, bảo đảm chuyển tư duy đánh giá hiệu quả pháp luật từ "tốt trong văn bản" sang "tốt trong cuộc sống".
Đồng thời, yêu cầu khẩn trương tháo gỡ căn bản các rào cản, điểm nghẽn về thể chế, cơ chế, chính sách; tiếp tục tăng cường phân cấp, phân quyền gắn với phân bổ nguồn lực, tăng cường kiểm tra, giám sát, nâng cao năng lực thực thi; tập trung rà soát, sửa đổi và hoàn thiện hệ thống pháp luật liên quan đến phát triển nền kinh tế số, đầu tư kinh doanh, đặc biệt trong các lĩnh vực đất đai, quy hoạch, thương mại, khoáng sản, xây dựng… góp phần tháo gỡ khó khăn, thúc đẩy sản xuất kinh doanh…
Về phương thức hoạt động, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã chỉ rõ “Quốc hội phải có năng lực thích ứng nhanh hơn, phản ứng chính sách kịp thời hơn, quyết định vấn đề nhanh hơn nhưng vẫn chặt chẽ, đúng đắn”. Những gợi mở của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước về việc tăng hợp lý số kỳ họp, đa dạng hóa và linh hoạt hóa các hình thức hoạt động của Quốc hội và các cơ quan của Quốc hội, nhất là ứng dụng mạnh mẽ công nghệ số, hình thức trực tuyến và hệ sinh thái số… có ý nghĩa quan trọng để Quốc hội tiếp tục đổi mới phương thức hoạt động, nâng cao tính kịp thời, chủ động và hiệu quả trong xem xét, quyết định chính sách.
Kỷ niệm 51 năm ngày thống nhất đất nước cũng là dịp nhìn lại để thêm tự hào và hướng tới tương lai với trách nhiệm lớn hơn.
Kỳ họp thứ Nhất, Quốc hội khóa XVI đã đặt nền móng cho tinh thần hành động của nhiệm kỳ mới: lấy hiệu quả thể chế làm thước đo và lấy sự thịnh vượng của quốc gia, hạnh phúc của Nhân dân làm mục tiêu tối thượng.
Với trí tuệ, bản lĩnh và trách nhiệm, Quốc hội khóa XVI chắc chắn sẽ hoàn thành sứ mệnh lịch sử của mình, cùng toàn Đảng, toàn dân đưa đất nước bước vào kỷ nguyên phát triển rực rỡ, viết tiếp những trang sử vẻ vang của một Việt Nam hùng cường, thịnh vượng.
