Kiến tạo hệ sinh thái văn hóa Phật giáo trong kỷ nguyên số

Chuẩn hóa các hình thái văn hóa Phật giáo Việt Nam

Tại gặp mặt báo chí thông tin về chương trình sáng 10/10, Hòa thượng Thích Thọ Lạc - Trưởng Ban Văn hóa Trung ương Giáo hội Phật giáo Việt Nam cho biết, được thành lập từ năm 1981, trải qua 45 năm xây dựng và phát triển, Ban Văn hóa Trung ương Giáo hội Phật giáo Việt Nam đã khẳng định vai trò nòng cốt, tiên phong trong công tác nghiên cứu, xuất bản, bảo tồn di sản và định hướng thẩm mỹ Phật giáo.

Đặc biệt, Ban Văn hóa Trung ương đã chủ trì triển khai thành công 4 đề án lớn nhằm chuẩn hóa các hình thái văn hóa Phật giáo Việt Nam, gồm: pháp phục, khóa tụng, kiến trúc và bảo tồn, phát huy giá trị di sản.

Trong đó, mẫu pháp phục Phật giáo Việt Nam được phê duyệt năm 2018, đăng ký quyền tác giả năm 2021; khóa tụng hằng ngày thống nhất được phê duyệt năm 2021, với 100.000 cuốn ấn hành năm 2023; mẫu trụ kinh Chuyển Pháp Luân được phê duyệt năm 2023.

"Những thành tựu này đã tạo dựng nền tảng vững chắc để văn hóa Phật giáo tiếp tục lan tỏa, đóng góp tích cực vào sự nghiệp xây dựng nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc", Hòa thượng Thích Thọ Lạc nhấn mạnh.

Xây dựng "Hệ sinh thái văn hóa Phật giáo Việt Nam"

Trước sự phát triển nhanh chóng của công nghệ, công tác bảo tồn và phát huy văn hóa Phật giáo đứng trước yêu cầu đổi mới phương thức tiếp cận, nhất là đối với thế hệ trẻ.

Thời gian qua, Ban Văn hóa Trung ương Giáo hội Phật giáo Việt Nam từng bước nâng cấp trang thông tin điện tử, cải tiến quy trình xử lý tin bài, đẩy mạnh sử dụng nền tảng số để giới thiệu các hoạt động Phật sự, hội nghị, triển lãm và nghệ thuật.

Thông qua video, hình ảnh, phim ngắn và mạng xã hội, nhiều giá trị văn hóa Phật giáo được truyền tải rộng rãi hơn, vượt ra ngoài không gian chùa chiền và các sự kiện truyền thống.

Tuy nhiên, chuyển đổi số không đơn thuần là đưa kinh sách, hình ảnh hay tư liệu lên internet, mà còn đòi hỏi bảo đảm tính chính xác, chiều sâu và bản sắc văn hóa. Trong bối cảnh đó, định hướng xây dựng “Hệ sinh thái văn hóa Phật giáo Việt Nam” với 7 thành tố và 12 đề án trọng điểm được xác định là bước đi quan trọng.

Các nhiệm vụ trọng tâm gồm xây dựng cơ sở dữ liệu số, bộ tiêu chuẩn văn hóa, hệ thống nhận diện và phát triển các trung tâm di sản văn hóa Phật giáo, với những mốc định hướng đến năm 2031 và 2045.

Theo Phó Tổng biên tập Báo Đại đoàn kết, Phó Trưởng Ban tổ chức, TS. Nguyễn Đăng Khang, đây cũng là nội dung trọng tâm hội thảo khoa học quốc gia “Văn hóa Phật giáo Việt Nam trong kỷ nguyên số: Thực tiễn và định hướng phát triển”.

Tham luận tại hội thảo sẽ chú trọng các vấn đề từ số hóa di sản, phát triển nguồn nhân lực đến đổi mới truyền thông, các định hướng đều hướng tới mục tiêu bảo tồn giá trị cốt lõi, đồng thời tạo không gian sáng tạo và hội nhập.

Sau 45 năm phát triển, việc kiến tạo hệ sinh thái văn hóa Phật giáo được kỳ vọng mở ra hướng đi mới, để những giá trị truyền thống tiếp tục được gìn giữ, lan tỏa và phát huy trong đời sống hiện đại.

Theo TS. Ngô Quốc Đông, Phó Viện trưởng Viện Dân tộc học và Tôn giáo học (Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam), việc định hình và chuẩn hóa các trụ cột giá trị của Phật giáo Việt Nam, từ văn hóa, trí tuệ cho đến tinh thần cống hiến, đóng vai trò cốt lõi trong việc phục vụ cộng đồng.

Bên cạnh đó, kết quả của Hội thảo sẽ là cơ sở quan trọng để Ban Văn hóa Trung ương Giáo hội Phật giáo Việt Nam xây dựng Đề án tổng thể về Chuyển đổi số văn hóa Phật giáo giai đoạn 2026 - 2030, tầm nhìn 2045.

"Sự kiện vì vậy không chỉ dừng lại ở việc tôn vinh quá khứ 45 năm vẻ vang, mà còn mở ra tầm nhìn mới, quyết tâm kiến tạo một hệ sinh thái văn hóa Phật giáo Việt Nam hiện đại, bản sắc và trường tồn trong kỷ nguyên số", TS. Ngô Quốc Đông khẳng định.

Chuỗi sự kiện tại chùa Tam Chúc dịp này gồm các hoạt động: triển lãm hình ảnh, tư liệu; nghệ thuật thư pháp Quốc ngữ Phật giáo; trà đạo; đêm nghệ thuật, hoa đăng và Lễ Kỷ niệm 45 năm thành lập Ban Văn hóa Trung ương Giáo hội Phật giáo Việt Nam.