Kiểm soát ngay từ đầu và trong suốt quá trình tổ chức đấu giá

Cải cách thủ tục không đồng nghĩa với nới lỏng điều kiện

Các ĐBQH đánh giá cao dự thảo Luật Đấu giá tài sản (sửa đổi) đã giải quyết cơ bản các hạn chế, bất cập trong quá trình thi hành Luật Đấu giá tài sản hiện hành; thể hiện tinh thần đổi mới xây dựng pháp luật, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, cải cách thủ tục hành chính, ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số và tạo điều kiện thuận lợi cho hoạt động của doanh nghiệp.

Tán thành chủ trương đơn giản hóa thủ tục, giảm chi phí tuân thủ đối với doanh nghiệp bán đấu giá, tuy nhiên, ĐBQH Hoàng Thị Thu Trang (Nghệ An) nêu rõ, doanh nghiệp đấu giá tài sản không hoàn toàn giống các doanh nghiệp kinh doanh dịch vụ thông thường. Hoạt động đấu giá không chỉ liên quan đến tài sản của người có nhu cầu bán, mà còn liên quan đến tài sản công, tài sản thi hành án dân sự, tài sản bảo đảm thực hiện nghĩa vụ và nhiều loại tài sản có giá trị lớn.

Theo đại biểu Hoàng Thị Thu Trang, những sai phạm trong quá trình tổ chức đấu giá không chỉ gây thiệt hại về kinh tế mà còn có thể ảnh hưởng đến quyền lợi của nhiều chủ thể, làm phát sinh tranh chấp, khiếu kiện phức tạp; đòi hỏi trách nhiệm nghề nghiệp và trách nhiệm pháp lý rất cao.

Cải cách thủ tục không đồng nghĩa với việc nới lỏng các điều kiện bảo đảm chất lượng hoạt động, quản lý rủi ro; những vi phạm trong quá trình tổ chức đấu giá tài sản có thể gây rất nhiều hệ luỵ. Nhấn mạnh điều này, đại biểu Hoàng Thị Thu Trang cho rằng, cần có những quy định để kiểm soát ngay từ đầu và trong suốt quá trình tổ chức đấu giá chứ không chỉ đến lúc hậu kiểm.

Qua đó, đại biểu Hoàng Thị Thu Trang đề nghị, cần cân nhắc tiếp tục duy trì điều kiện tại điểm a khoản 3 Điều 23 Luật Đấu giá tài sản hiện hành. Cụ thể, chủ doanh nghiệp đấu giá tư nhân đồng thời là giám đốc phải là đấu giá viên; công ty đấu giá hợp danh phải có ít nhất một thành viên hợp danh là đấu giá viên và giám đốc hoặc tổng giám đốc phải là đấu giá viên.

Việc duy trì điều kiện này, theo đại biểu Hoàng Thị Thu Trang, sẽ góp phần hạn chế sự tách rời giữa quyền quyết định hoạt động kinh doanh và trách nhiệm chuyên môn trong tổ chức đấu giá; tránh được những xung đột về quyền quyết định, chi phối lợi ích giữa chủ doanh nghiệp không phải là đấu giá viên và đấu giá viên ảnh hưởng đến tính đúng đắn của hoạt động đấu giá; tránh những biến tướng khó kiểm soát được trong tổ chức, hoạt đấu giá tài sản.

Đồng thời, đại biểu Hoàng Thị Thu Trang đề nghị bổ sung cơ chế xử lý đối với doanh nghiệp không còn đấu giá viên đáp ứng điều kiện hành nghề; tăng cường kiểm soát việc quản lý tiền đặt trước và xử lý nghiêm hành vi cho thuê, cho mượn chứng chỉ hành nghề.

Có cơ chế hậu kiểm các trường hợp có dấu hiệu bất thường

Về lựa chọn tổ chức hành nghề đấu giá tài sản, Điều 26 dự thảo Luật quy định: người có tài sản đấu giá căn cứ hồ sơ tham gia để quyết định và chịu trách nhiệm về việc lựa chọn tổ chức hành nghề đấu giá. Đồng tình với việc đề cao trách nhiệm của người có tài sản, nhưng ĐBQH Nguyễn Thị Yến Nhi (Vĩnh Long) cũng lưu ý, vấn đề quan trọng hơn là phải có cơ chế kiểm soát để việc lựa chọn thực sự khách quan, minh bạch.

Theo đại biểu, nếu tiêu chí lựa chọn không rõ ràng, việc đánh giá hồ sơ dễ mang tính chủ quan; thậm chí có thể đặt ra những tiêu chí không cần thiết làm hạn chế sự tham gia của các tổ chức có năng lực.

Đại biểu Nguyễn Thị Yến Nhi đề nghị, cần bổ sung tiêu chí lựa chọn phải được công khai trước, bảo đảm khách quan, rõ ràng và có thể kiểm chứng. Kết quả lựa chọn phải nêu rõ căn cứ, lý do lựa chọn và không lựa chọn đối với từng tổ chức tham gia. Cùng với đó, phải có cơ chế kiểm tra, hậu kiểm đối với những trường hợp có dấu hiệu bất thường.

“Trách nhiệm của người có tài sản không thể chỉ dừng lại ở việc ký quyết định lựa chọn, mà phải được kiểm chứng bằng tính khách quan, minh bạch của chính quyết định đó”, đại biểu Nguyễn Thị Yến Nhi nhấn mạnh.

Theo khoản 1 Điều 29 và Điều 30 dự thảo Luật, đối với tài sản đấu giá là bất động sản thì phải niêm yết tại 4 nơi: trụ sở của tổ chức hành nghề đấu giá; trụ sở người có tài sản; nơi tổ chức phiên đấu giá; UBND cấp xã nơi có tài sản. Đồng thời, phải thông báo công khai trên Cổng đấu giá tài sản quốc gia và trên trang thông tin điện tử của UBND cấp xã.

Từ thực tiễn triển khai tại địa phương, ĐBQH Nguyễn Thị Hồng Hạnh (TP. Hồ Chí Minh) đề nghị, cơ quan soạn thảo cân nhắc sự cần thiết của việc niêm yết văn bản tại trụ sở UBND cấp xã vì chưa rõ hiệu quả đối với một số địa phương.

Đối với trách nhiệm của UBND cấp xã, đại biểu Nguyễn Thị Hồng Hạnh cho rằng, nên quy định theo hướng chọn một trong hai hình thức: niêm yết tại trụ sở UBND cấp xã hoặc thông báo trên trang thông tin điện tử cấp xã để bảo đảm quyền tiếp cận thông tin của tổ chức, cá nhân, phù hợp với quan điểm đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin và chuyển đổi số. Việc quy định thực hiện cả hai hình thức niêm yết và thông báo trên trang thông tin điện tử của cấp xã sẽ làm phát sinh thêm thủ tục và phát sinh thêm công việc cho UBND cấp xã.