Kiểm định khí thải xe máy và bài toán an sinh xã hội

Phát biểu tại tọa đàm, PGS.TS Bùi Thị An, ĐBQH Khóa XIII, Viện trưởng Viện Tài nguyên, môi trường và Phát triển cộng đồng cho rằng, kiểm định khí thải xe cơ giới không đơn thuần là vấn đề quản lý phương tiện mà là giải pháp quan trọng nhằm giảm ô nhiễm không khí, đặc biệt đối với Hà Nội.

Theo PGS.TS Bùi Thị An, ô nhiễm không khí từ phương tiện giao thông hiện đứng thứ ba trong các tác nhân gây ô nhiễm không khí và đang tác động trực tiếp đến sức khỏe người dân.

PGS.TS Bùi Thị An nhận định, việc đưa ra quy định kiểm định khí thải là bài toán khó, không chỉ về mặt kỹ thuật mà còn mang tính xã hội sâu sắc.

Hà Nội hiện có khoảng 2,5 triệu xe máy cũ nát trên tổng số hơn 11 triệu dân, trong khi xe máy chiếm tới 80-90% phương tiện đang lưu hành tại Việt Nam. Do đó, nếu không tính toán kỹ lưỡng, chính sách kiểm soát khí thải có thể ảnh hưởng lớn đến đời sống của nhiều nhóm dân cư, nhất là người thu nhập thấp.

Từ góc độ xã hội, PGS.TS Bùi Thị An đề nghị, trước khi triển khai lộ trình kiểm định và giảm phát thải, cơ quan quản lý cần thực hiện đánh giá tác động xã hội một cách chi tiết, toàn diện, xác định rõ các nhóm đối tượng chịu ảnh hưởng nhiều nhất. Trên cơ sở đó, xây dựng các cơ chế hỗ trợ cụ thể, minh bạch, bảo đảm đúng đối tượng, đúng mức và khả thi trong thực tế.

Bên cạnh đó, PGS.TS Bùi Thị An nhấn mạnh vai trò then chốt của công tác truyền thông, cần được thực hiện đúng, đủ, sâu và liên tục để người dân, doanh nghiệp và cộng đồng hiểu rõ mục tiêu, ý nghĩa của chính sách kiểm soát khí thải, từ đó tạo sự đồng thuận xã hội trong bối cảnh ô nhiễm không khí đang là vấn đề cấp bách.

PGS.TS Bùi Thị An cũng lưu ý, việc kiểm định cần dựa trên hệ thống thiết bị, số liệu chính xác, minh bạch và được công khai để tạo niềm tin cho người dân. Các tiêu chuẩn, quy trình kiểm định phải rõ ràng, tránh gây tâm lý hoài nghi hoặc bức xúc trong xã hội.

Đặc biệt, PGS.TS Bùi Thị An khẳng định môi trường và an sinh xã hội là hai yếu tố gắn bó chặt chẽ, bổ trợ cho nhau và không thể tách rời. Nếu an sinh xã hội được bảo đảm, chất lượng cuộc sống người dân được nâng cao, quá trình chuyển đổi xanh sẽ diễn ra thuận lợi hơn.

Ngược lại, môi trường trong lành sẽ góp phần cải thiện sức khỏe cộng đồng và thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội bền vững.

Theo PGS.TS Bùi Thị An, chuyển đổi xanh phải là quá trình vừa tăng trưởng kinh tế, vừa giảm phát thải, trong đó Nhà nước cần đầu tư đồng bộ cho hạ tầng giao thông xanh để hạn chế tối đa tác động tiêu cực đến người dân.

PGS.TS Bùi Thị An đề nghị Quốc hội tăng cường giám sát việc thực hiện các chính sách kiểm soát khí thải, kịp thời điều chỉnh những bất cập phát sinh trong quá trình triển khai.

“Không thể chỉ đặt mục tiêu bảo vệ môi trường mà bỏ qua sinh kế của người dân. Chính sách chỉ thực sự hiệu quả khi bảo đảm hài hòa giữa môi trường và an sinh xã hội, đặc biệt quan tâm đến các nhóm yếu thế như hộ nghèo, gia đình chính sách và những người mưu sinh hằng ngày bằng xe máy”, PGS.TS Bùi Thị An nhấn mạnh.