Kiểm định khí thải xe cơ giới: Đảm bảo tính khả thi và đồng bộ trong quá trình triển khai
Chính sách kiểm định khí thải rõ ràng là cần thiết nhưng để triển khai hiệu quả, cần nền tảng vững chắc về cơ sở hạ tầng, quy trình quản lý và năng lực vận hành. Thiếu những điều này, chính sách rất khó đi vào cuộc sống một cách suôn sẻ.
Đồng thời, lộ trình áp dụng kiểm định khí thải các phương tiện cần được tính toán kỹ lưỡng, đảm bảo phù hợp với điều kiện thực tế để tránh gây xáo trộn xã hội, nhất là với người dân đang sử dụng xe máy, loại phương tiện phổ biến tại Việt Nam.
Kiểm soát chặt chẽ nguồn khí thải từ xe cơ giới
Phát biểu tại Tọa đàm “Kiểm định khí thải xe cơ giới và vấn đề chống ô nhiễm không khí” do Báo Đại biểu Nhân dân tổ chức, đại biểu Quốc hội Phạm Văn Hòa (Đồng Tháp) cho biết, Việt Nam là một trong những quốc gia có mật độ sử dụng phương tiện cơ giới cá nhân cao. Đây là một điểm cần quan tâm khi Chính phủ sắp tới triển khai các giải pháp hạn chế phương tiện phát thải cao nhằm giảm khí thải, giảm thiểu tác động ô nhiễm môi trường.
Tuy nhiên, ở các đô thị lớn hiện nay, số lượng phương tiện giao thông cũ, không đạt tiêu chuẩn kỹ thuật rất lớn. Điều này đòi hỏi phải có các cơ sở kiểm định và thiết bị đo lường hiện đại, đảm bảo tính khả thi và đồng bộ trong quá trình triển khai. Bởi vậy, trước tiên cần tính toán cơ sở vật chất, nhân lực cho việc kiểm định.
Thách thức lớn nhất không chỉ nằm ở khâu kiểm định mà còn ở chính sách đối với các phương tiện không đạt chuẩn. Đại biểu Phạm Văn Hòa cho rằng, việc thu hồi hoặc cấm lưu hành hàng triệu phương tiện giao thông cũ - phần nhiều do những người có thu nhập thấp sử dụng hàng ngày cần phải đi kèm với các chính sách hỗ trợ chuyển đổi mang tính nhân văn và vĩ mô.
Theo đó, Chính phủ cần có chính sách để chuyển đổi từ xe cơ giới có lượng phát thải lớn sang các xe phương tiện giao thông thân thiện với môi trường. Trong bối cảnh Việt Nam có mật độ phương tiện cá nhân cao, vấn đề này cần một lộ trình rõ ràng và dài hạn.
Bên cạnh đó, cần phải tăng cường phát triển hệ thống giao thông công cộng có chất lượng, tiện lợi, và bao phủ rộng khắp, tạo điều kiện cho người dân có lựa chọn thay thế hợp lý.
Kiểm định khí thải xe cơ giới không chỉ là một yêu cầu kỹ thuật mà còn là một chính sách xã hội và môi trường mang tính chiến lược. Để thành công, cần có sự đồng bộ giữa ba yếu tố then chốt: hệ thống kiểm định kỹ thuật đủ khả năng; chính sách hỗ trợ chuyển đổi và thu hồi phương tiện cũ; lộ trình thực hiện hợp lý và phát triển hạ tầng giao thông công cộng.
Đại biểu Quốc hội Phạm Văn Hòa khẳng định, việc kiểm soát chặt chẽ nguồn khí thải từ xe cơ giới sẽ góp phần cải thiện đáng kể chất lượng môi trường sống, bảo vệ sức khỏe cộng đồng và đưa Việt Nam tiến gần hơn đến mục tiêu phát triển đô thị thông minh, bền vững.
Xác định rõ mức độ ô nhiễm do giao thông gây ra
Đồng tình với quan điểm trên, PGS.TS Bùi Thị An, ĐBQH Khóa XIII, Viện trưởng Viện Tài nguyên, môi trường và Phát triển cộng đồng cho rằng, việc kiểm định xe cơ giới, trong đó có ô tô, xe máy và đặc biệt xe máy cũ nát đóng góp rất lớn trong việc chúng ta xác định rõ mức độ ô nhiễm do giao thông gây ra để có giải pháp xử lý.
Để thực hiện có hiệu quả thì các nghị quyết phải chuẩn, chi tiết và có lộ trình cụ thể. Bên cạnh đó, có những yếu tố quan trọng khác. Đầu tiên là phải có đủ số lượng nhân viên kiểm định có kiến thức, có năng lực và có phẩm cách để thực hiện công bằng, minh bạch. Tiếp đó là phải đầu tư cho công tác đào tạo. Ngoài ra, phải có tài chính để đầu tư đủ cho tất cả các trạm. Đó là phải có thiết bị kiểm định chuẩn; có bãi đỗ, tập kết xe, không dừng ở giữa đường gây ùn tắc. Đó là toàn bộ hạ tầng để cho kiểm định.
PGS.TS Bùi Thị An đề nghị, phải có chuẩn bị rất kỹ và báo cáo với Chính phủ cho các địa phương chuẩn bị hạ tầng cơ sở, về đất đai, bãi xe, thiết bị, nhân lực… không để ùn tắc phương tiện ảnh hưởng đến cuộc sống của dân.
“Từ kinh nghiệm của TP. Hà Nội và một số điểm, sau thời gian triển khai, chúng ta sẽ rút kinh nghiệm cần bổ sung gì và cần làm thế nào, theo từng khu khác nhau. Để thực thi được tốt cần có điều kiện tài chính để triển khai, làm được các việc này, tôi cho cho rằng sẽ thành công, nếu không thì sẽ rất khó”, PGS. TS Bùi Thị An nhận định.
Sau khi chuẩn bị điều kiện vật chất, cần có quyết tâm của lãnh đạo, quyết tâm của người đứng đầu từng địa phương, phải có lộ trình cụ thể trong thực hiện, có kế hoạch chi tiết và phải có kiểm định thường xuyên. Thành công thực thi được sẽ giảm được ô nhiễm môi trường và có thể thay đổi được những thói quen cũ, thay đổi từ phương tiện cũ, nát gây ô nhiễm bằng những phương tiện mới thiết thực, phù hợp với người dân và có tuổi thọ dài hơn.
