Kịch bản xấu nhất

poter tranh cử của hai ứng cử viên Morsi và Safiq - Monitor

Với tỷ lệ phiếu bầu tương ứng là 24,9% và 24,5% tại vòng một, ứng cử viên của Anh em Hồi giáo Mohamed Morsi sẽ ganh đua với ông Ahmed Shafiq, Thủ tướng cuối cùng của ông Mubarak, để giành chức tổng thống. Các cuộc biểu tình đã nổ ra tại nhiều thành phố ở Ai Cập sau khi Ủy ban bầu cử Tổng thống chính thức thông báo, hai ứng cử viên sẽ tranh cử vòng hai. Gần 1.000 người đã tham gia tuần hành tại quảng trường Tahrir, trung tâm thủ đô Cairo, bên ngoài Tòa án Hiến pháp Tối cao Ai Cập và trụ sở Ủy ban bầu cử Tổng thống tối cao. Một số người tức giận đã đốt trụ sở của ứng cử viên Shafiq.

Người biểu tình hô các khẩu hiệu phản đối chính quyền quân sự và tổ chức Anh em Hồi giáo, cho rằng cả hai ứng cử viên dẫn đầu cuộc bỏ phiếu tuần qua là do sử dụng các biện pháp bất hợp pháp và mua phiếu bầu. Tại thành phố Alexandria, khoảng 1.000 người đã đổ xuống đường và hô khẩu hiệu phản đối hai ứng cử viên nói trên, xé áp phích tranh cử của ông Shafiq.

Ông Shafiq, một vị tướng và cựu Bộ trưởng Hàng không Dân dụng Ai Cập, đã được chỉ định làm Thủ tướng trong những ngày cuối cầm quyền của ông Mubarak. Ban đầu, ông bị cấm tham gia cuộc bầu cử này, nhưng cuối tháng 4, Ủy ban Bầu cử Ai Cập đã chấp nhận kháng cáo của ông và cho phép ông ra tranh cử.

Trong khi đó, Tòa án Hiến pháp Tối cao Ai Cập dự định, ngày 11.6 tới sẽ ra phán quyết về tính hợp hiến của một đạo luật cấm các quan chức dưới thời cựu Tổng thống Mubarak ra tranh cử tổng thống. Đạo luật nói trên được Quốc hội do Anh em Hồi giáo chiếm đa số thông qua hồi tháng 4 vừa qua.  Phán quyết của Tòa án Hiến pháp Tối cao Ai Cập sẽ tác động tới cựu Thủ tướng Shafiq, người sẽ tham gia tranh cử vòng hai vào ngày 16-17.6.

Đánh giá về những diễn biến này, giới phân tích nhận định Ai Cập đang đối mặt với những ngày đầy bất ổn do sự bất bình của những người tự coi là có công trong việc lật đổ Mubarak và kỳ vọng vào một sự thay đổi mới, song lại thất vọng vì sự thâu tóm quyền lực của những người Hồi giáo. Mostafa Kamel al-Sayed, Giáo sư chính trị thuộc trường Đại học Cairo, nhận xét: “Đây là kịch bản xấu nhất. Cả hai ứng cử viên trên đều chống lại những nguyên tắc của cuộc cách mạng 25.1. Cuộc cách mạng nổ ra để thiết lập một nhà nước dân sự, trong khi cả hai ứng viên này là những người xa rời nhất với nhà nước đó. Ông Shafiq xuất thân từ quân đội trong khi một nhà nước dân sự không thể do một quân nhân lãnh đạo. Còn Anh em Hồi giáo, họ vẫn phản đối việc xem Ai Cập là một nhà nước dân sự theo ý tưởng một nhà nước không do tôn giáo thống trị”.

Còn theo ông Ashraf al-Sherif, nhà khoa học chính trị thuộc trường Đại học Mỹ tại Cairo, tất cả những nguyên lý của chế độ cũ và đảng Dân tộc Dân chủ cầm quyền cũ (NDP) đã hội tụ để đảm bảo thắng lợi của ông Shafiq. Ông Sherif nói: “Mạng lưới các doanh nhân, hệ thống an ninh, sự trung thành truyền thống ở các khu vực nông thôn và thành thị vẫn còn đó để ủng hộ ông Shafiq. Một bộ phận lớn người dân ủng hộ ông ta để tìm kiếm sự ổn định và an ninh, cũng như bởi lo sợ về phe Hồi giáo”. Ông Shafiq đã tự giới thiệu là chính khách mạnh mẽ, có thể đem lại sự ổn định và giải quyết tình trạng an ninh lỏng lẻo sau cách mạng - hai nhân tố gây lo ngại cho các cử tri. Bài diễn thuyết này đã giúp ông thu hút được sự ủng hộ của gần 1/4 cử tri hợp lệ ở nông thôn và các trung tâm đô thị, và đánh bại các ứng viên cách mạng Abouel Fotouh và Sabbahi.

Đến nay, cả Shafiq và Morsi đều có cơ hội như nhau trong cuộc đua nước rút. Ông Morsi dự kiến sẽ tập hợp các lá phiếu của phe Hồi giáo vốn bị chia rẽ giữa ông và Abouel Fotouh trong vòng một, còn ông Shafiq sẽ thu hút những lá phiếu của “các mạng lưới chính quyền cũ, người Công giáo, có thể là những người ủng hộ ông Moussa, một số người ủng hộ Sabbahi và những người lo sợ phe Hồi giáo”. Điểm số sát nút của hai ứng viên này cho thấy, vòng bầu cử tiếp theo sẽ không hề dễ dàng đối với Anh em Hồi giáo. Đó là lý do nhóm này đang tìm cách thuyết phục các phe phái chính trị và những ứng cử viên thất bại thông báo ủng hộ ông Morsi trong vòng sau.

Trong trường hợp ông Shafiq đắc cử, khả năng bất ổn sẽ nhiều hơn vì Shafiq sẽ phải làm việc với một quốc hội do Anh em Hồi giáo chi phối. Sự oán hận của ông Shafiq với các lực lượng cách mạng là khá rõ ràng. Ông từng tuyên bố hồi đầu tháng rằng nếu hàng nghìn người dân đổ về quảng trường Tahrir để phản đối ông làm tổng thống, thì quân đội có thể dọn sạch quảng trường trong vòng 5 phút. Tuyên bố này được xem như là dấu hiệu cho thấy ông Shafiq sẽ sử dụng quân đội để đập tan các phần tử đối lập chính trị.

Thắng lợi của ông Morsi sẽ không gây nhiều bất ổn như Shafiq. Tuy nhiên, Anh em Hồi giáo sẽ xa rời các lực lượng chính trị khác. Đảng Tự do và Công lý của Anh em Hồi giáo (FJP) sẽ không cho phép các lực lượng chính trị khác đóng góp nhiều vào tiến trình ra quyết sách. Anh em Hồi giáo quan tâm tới việc kiểm soát tất cả các tổ chức nhà nước.