Không nóng vội, chủ quan, song cũng không thể dừng lại, chần chừ trước những bất cập thực tiễn đã chỉ ra

Chuyển trọng tâm sang nâng cao chất lượng, vận hành năng lực phục vụ và năng lực kiến tạo phát triển

Sau một buổi sáng làm việc khẩn trương, nghiêm túc, dân chủ và trách nhiệm, Hội nghị toàn quốc sơ kết 1 năm vận hành mô hình tổ chức tổng thể của hệ thống chính trị và mô hình chính quyền ba cấp đã hoàn thành toàn bộ nội dung chương trình.

Hội nghị thống nhất rất cao và khẳng định chủ trương đổi mới, sắp xếp tổ chức, bộ máy của hệ thống chính trị tinh gọn, hoạt động hiệu lực, hiệu quả là hoàn toàn đúng đắn, cần thiết đối với chiến lược cho sự phát triển của đất nước.

Phát biểu chỉ đạo Hội nghị, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nêu rõ, đây là một cuộc cải cách có phạm vi rất rộng, rất khó, rất quyết liệt, tác động hầu hết đến các cơ quan, các cán bộ, công chức, người lao động trong hệ thống chính trị từ Trung ương đến cơ sở.

"Sau một năm, chúng ta đã đi qua giai đoạn sắp xếp tổ chức ban đầu, nhiệm vụ tiếp theo là chuyển trọng tâm sang nâng cao chất lượng, vận hành năng lực phục vụ và năng lực kiến tạo phát triển, bước vào một giai đoạn mới, yêu cầu mới cao hơn", Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nói.

Thay mặt lãnh đạo Đảng, Nhà nước, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước ghi nhận, biểu dương và đánh giá cao nỗ lực của các cơ quan Đảng, cơ quan Nhà nước, Mặt trận Tổ quốc và tổ chức chính trị - xã hội, các bộ, ngành, địa phương và lực lượng vũ trang cùng đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức, người lao động cả nước.

Trong điều kiện công việc rất lớn và thời gian rất gấp, yêu cầu rất cao, các đồng chí đã thể hiện tinh thần trách nhiệm, ý thức tổ chức kỷ luật, quyết tâm vượt khó rất đáng trân trọng.

Tuy nhiên, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước cũng lưu ý, không được chủ quan, bởi kết quả đạt được mới chỉ là bước đầu. Cuộc cải cách này còn nhiều việc phải tiếp tục thực hiện với quyết tâm cao hơn, cách làm khoa học hơn và với tinh thần đổi mới mạnh mẽ hơn.

Bảo đảm sự lãnh đạo toàn diện của Đảng nhưng không làm thay, không buông lỏng lãnh đạo

Từ những kết quả đạt được, những hạn chế còn tồn tại và yêu cầu thực tiễn đặt ra, trong thời gian tới, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nhấn mạnh 10 nhóm nhiệm vụ trọng tâm:

Thứ nhất, tiếp tục hoàn thiện đồng bộ thể chế, pháp luật và tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị.

Tiếp tục rà soát, hoàn thiện đồng bộ hệ thống pháp luật trên tất cả các lĩnh vực và các văn bản hướng dẫn thi hành, bảo đảm thống nhất, rõ ràng, minh bạch, thuận lợi cho tổ chức thực hiện; khắc phục tình trạng quy định chồng chéo, thiếu thống nhất giữa các luật.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước yêu cầu việc sửa luật phải xuất phát từ điểm nghẽn thực tế. Các cơ quan Trung ương, Chính phủ, các bộ ngành và địa phương phải tiếp tục rà soát toàn diện các quy định, quy chế, quy trình liên quan đến tổ chức, chức năng, nhiệm vụ, thẩm quyền và quan hệ phối hợp giữa các cơ quan trong hệ thống, không để chồng chéo, trùng lặp, hoặc khoảng trống, hoặc tình trạng nhiều cơ quan cùng tham gia nhưng không rõ cơ quan nào chịu trách nhiệm cuối cùng.

Thứ hai, tiếp tục đổi mới phương thức lãnh đạo của Đảng đối với hệ thống chính trị và xã hội.

Các cấp ủy phải lãnh đạo bằng định hướng chiến lược, bằng thể chế, công tác cán bộ, kiểm tra, giám sát và đánh giá kết quả thực hiện.

"Phải bảo đảm sự lãnh đạo toàn diện của Đảng nhưng không làm thay, không buông lỏng lãnh đạo, không can thiệp hành chính không cần thiết vào chức năng nhiệm vụ của các cơ quan nhà nước, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các tổ chức chính trị - xã hội", Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nhấn mạnh.

Cùng với đó, tiếp tục đổi mới nội dung, phương thức hoạt động của tổ chức đảng ở cơ sở, nâng cao chất lượng sinh hoạt chi bộ, xây dựng tổ chức đảng thực sự là hạt nhân chính trị, trung tâm đoàn kết, quy tụ và phát huy sức mạnh của cán bộ, đảng viên và Nhân dân.

Cấp xã phải được tổ chức như tuyến đầu của quản trị công

Thứ ba, tiếp tục hoàn thiện mô hình tổ chức và cơ chế vận hành của chính quyền địa phương hai cấp.

Đối với cấp tỉnh, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước yêu cầu, tập trung vai trò chiến lược như: hoạch định, điều phối, phân bổ nguồn lực, tổ chức không gian phát triển, kiểm tra, giám sát và liên kết vùng.

Đối với cấp xã, phải được tổ chức như tuyến đầu của quản trị công, tiếp nhận, xử lý và phản hồi kịp thời nhu cầu của người dân, doanh nghiệp; đồng thời, chủ động phát hiện sớm và xử lý các vấn đề phát sinh về an sinh xã hội, trật tự, đất đai, xây dựng, môi trường, dịch vụ công và các rủi ro phát sinh trên địa bàn.

Trong quá trình vận hành mô hình mới, cần đặc biệt quan tâm tháo gỡ những điểm nghẽn trong mối quan hệ giữa cấp tỉnh và cấp xã.

Tiếp tục rà soát tổ chức bộ máy, biên chế và cơ chế phân bổ nguồn lực phù hợp với quy mô dân số, diện tích tự nhiên, mức độ đô thị hóa và đặc điểm từng vùng, bảo đảm đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong giai đoạn mới.

Việc phân bổ biên chế giữa các địa phương, các cấp chính quyền phải được tính toán khoa học, phù hợp với mô hình tổ chức mới, bảo đảm không vượt tổng biên chế được giao nhưng sử dụng hiệu quả hơn.

Đồng thời, tiếp tục hoàn thiện cơ chế phân bổ nguồn lực tài chính, nhân lực và chính sách để cấp xã đủ điều kiện thực hiện nhiệm vụ được giao; tăng cường phân cấp, phân quyền gắn với kiểm tra, giám sát và xác định rõ trách nhiệm của cấp tỉnh trong hỗ trợ, hướng dẫn và tháo gỡ khó khăn cho cấp xã.

Thứ tư, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền gắn với bảo đảm nguồn lực và kiểm soát quyền lực.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nhấn mạnh, đây là yêu cầu rất quan trọng. Phân cấp, phân quyền phải bảo đảm cấp được giao nhiệm vụ có đủ thẩm quyền, nhân lực, kinh phí và công cụ quản lý để thực hiện; khắc phục tình trạng giao nhiệm vụ nhưng không giao đủ các điều kiện cần thiết.

"Phân cấp không phải là chuyển gánh nặng cho cấp dưới, mà là chuyển thẩm quyền, chuyển nguồn lực, chuyển dữ liệu, công cụ thực thi và trách nhiệm một cách rõ ràng, minh bạch, có kiểm soát. Đồng thời, tăng cường kiểm tra, giám sát, thanh tra, kiểm toán công khai, minh bạch và có trách nhiệm giải trình", Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nhấn mạnh.

Cán bộ thực sự vì lợi ích chung, không tư lợi thì rất thanh thản, rất dễ làm

Thứ năm, xây dựng đội ngũ cán bộ đáp ứng yêu cầu của mô hình mới.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước chỉ rõ, đây là nhiệm vụ rất quan trọng. Vừa qua, chúng ta mới tập trung nhiều vào việc sắp xếp tổ chức bộ máy, trong khi những khó khăn, vướng mắc vẫn còn xuất phát từ nhiều nguyên nhân như thể chế, nguồn lực, cơ chế phân bổ và đội ngũ cán bộ. Đây chính là khâu mấu chốt trong tổ chức thực hiện.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước chỉ rõ, phải xây dựng được đội ngũ cán bộ có tư duy đổi mới, dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm, có tinh thần trách nhiệm, xả thân vì lợi ích chung. Năng lực thực thi của đội ngũ cán bộ, nhất là cán bộ cấp cơ sở, cấp xã, là thước đo sự thành công của mô hình mới.

Cần khẩn trương hoàn thiện hệ thống vị trí việc làm; đánh giá đúng năng lực, sở trường, kinh nghiệm của cán bộ để bố trí đúng người, đúng việc.

Việc xác định biên chế phải xuất phát từ yêu cầu nhiệm vụ và vị trí việc làm, từ nhu cầu thực tế của người dân và yêu cầu quản lý, không áp dụng máy móc theo chỉ tiêu cứng nhắc. Có việc thì phải có người làm, có vị trí việc làm phù hợp thì mới bố trí biên chế tương ứng. Đây là vấn đề còn lúng túng trong nhiều năm nay và cần tiếp tục nghiên cứu, hoàn thiện.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước cũng đề nghị tăng cường điều động, bố trí cán bộ có chuyên môn sâu về cơ sở, nhất là trong các lĩnh vực đất đai, xây dựng, quy hoạch, đầu tư, tài chính, công nghệ thông tin, thanh tra, tư pháp, giáo dục, y tế... Hiện nay, nhiều lực lượng đã được tăng cường cho cơ sở như công an, quân đội, y tế, giáo dục; tuy nhiên vẫn cần tiếp tục bổ sung các lĩnh vực còn thiếu để nâng cao năng lực quản trị ở cấp xã để đồng hành với người dân, kịp thời tham mưu, giải quyết các vấn đề phát sinh từ thực tiễn và phản ánh trở lại cho cấp có thẩm quyền nhằm hoàn thiện cơ chế, chính sách.

Xây dựng chương trình đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ cán bộ cấp xã; tăng cường hỗ trợ chuyên môn, hướng dẫn trực tiếp tại cơ sở. Đồng thời, có chính sách phù hợp về tiền lương, phụ cấp, điều kiện làm việc và cơ chế khuyến khích để cán bộ yên tâm công tác, nhất là tại vùng khó khăn, miền núi, biên giới và hải đảo.

Tổng Bí thư khẳng định, "nếu cán bộ thực sự vì lợi ích chung, không tư lợi thì rất thanh thản, rất dễ làm, nếu có tính cá nhân vào đó thì khó làm lắm".

Cần xây dựng bộ chỉ số theo dõi kết quả vận hành mô hình mới

Thứ sáu, nâng cao chất lượng hạ tầng viễn thông, công nghệ thông tin và đẩy mạnh chuyển đổi số trong toàn hệ thống chính trị. Đây là nội dung rất quan trọng gắn với việc vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp và đổi mới phương thức quản trị xã hội.

Thứ bảy, phát huy mạnh mẽ hơn nữa vai trò của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các tổ chức chính trị - xã hội.

Sau sắp xếp, Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức chính trị - xã hội phải thực sự đổi mới nội dung, phương thức hoạt động, tập trung về cơ sở; thiết lập cơ chế thường xuyên tiếp nhận, tổng hợp và phản hồi ý kiến của người dân, doanh nghiệp về chất lượng vận hành của bộ máy mới.

Theo Tổng Bí thư, Chủ tịch nước, cần coi đây là một kênh giám sát xã hội quan trọng đối với hiệu quả hoạt động của chính quyền cơ sở, tăng cường đồng thuận xã hội và sự đồng hành của Nhân dân ngay từ cơ sở.

Thứ tám, xử lý hiệu quả tài sản công, đất đai, hồ sơ và tài liệu sau sắp xếp đơn vị hành chính.

Nhấn mạnh, đây là nhiệm vụ vừa cấp bách, vừa lâu dài, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đề nghị, khẩn trương hoàn thiện phương án xử lý trụ sở, nhà đất và tài sản công dư dôi sau sắp xếp.

Đối với tài sản còn sử dụng được thì tiếp tục khai thác hiệu quả; tài sản không còn phù hợp cần điều chuyển, chuyển đổi công năng hoặc xử lý theo đúng quy định, bảo đảm công khai, minh bạch, chống thất thoát, lãng phí, ưu tiên sử dụng cho giáo dục, y tế, văn hóa, thể thao, an sinh xã hội và các nhu cầu cấp thiết khác của địa phương.

Đây là nhiệm vụ chủ yếu của các địa phương sau sắp xếp đơn vị hành chính. Nếu không xử lý kịp thời sẽ dẫn đến tình trạng tồn đọng, lãng phí nguồn lực.

Đối với hồ sơ, tài liệu, phải có kế hoạch bảo quản, số hóa và khai thác hiệu quả; tuyệt đối không để thất thoát, hư hỏng hoặc làm ảnh hưởng đến quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của tổ chức, người dân và doanh nghiệp.

Thứ chín, phải đổi mới mạnh mẽ công tác kiểm tra, giám sát và phương thức chỉ đạo điều hành.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước yêu cầu, phải tăng cường công tác nắm tình hình cơ sở, kết hợp kiểm tra trực tiếp với giám sát dựa trên dữ liệu, phát hiện sớm, xử lý sớm, không để khó khăn, vướng mắc tích tụ thành những vấn đề lớn.

Cần xây dựng bộ chỉ số theo dõi kết quả vận hành mô hình mới, bao gồm: thời gian xử lý thủ tục hành chính; tỷ lệ giải quyết khiếu nại; mức độ hài lòng của người dân và doanh nghiệp; tỷ lệ công việc cấp xã phải xin ý kiến cấp trên; số lượng công việc phát sinh được phát hiện sớm và xử lý sớm; cơ chế bảo vệ cán bộ dám nghĩ, dám làm và chịu trách nhiệm, làm đúng thẩm quyền, đúng quy trình, công khai, minh bạch, không tư lợi; đồng thời, xử lý nghiêm các hành vi lợi dụng đổi mới để vi phạm pháp luật, né tránh trách nhiệm.

Thứ mười, đối với lĩnh vực quản lý liên ngành, cần tập trung rà soát, điều chỉnh chức năng, nhiệm vụ theo nguyên tắc một việc chỉ có một cơ quan chủ trì, một đầu mối chịu trách nhiệm chính, một dữ liệu dùng chung, một quy trình phối hợp liên thông, đồng thời có cơ chế kiểm tra, giám sát và quy trách nhiệm rõ ràng.

Trước mắt, tập trung hoàn thiện phương án quy định trách nhiệm, xử lý dứt điểm các quy định chồng chéo, mâu thuẫn, chưa đồng bộ, đảm bảo kế thừa, ổn định, liên tục, không để khoảng trống trong quản lý nhà nước, nhất là những lĩnh vực liên quan trực tiếp đến an ninh quốc gia, trật tự an toàn xã hội và đời sống của nhân dân.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đề nghị tiếp tục đổi mới và hoàn thiện công tác đánh giá cán bộ, đặc biệt là khâu xử lý, chọn lựa người có năng lực vượt trội trên cơ sở kết quả đánh giá, đề cao trách nhiệm của người đứng đầu, tăng cường cán bộ cho địa bàn khó khăn, quyết tâm thực hiện các mục tiêu.

Không chần chừ trước những bất cập đã được thực tiễn chỉ ra

"Cuộc cải cách về tổ chức bộ máy và hệ thống chính trị là công việc rất lớn, rất khó, phải được tiến hành kiên trì, bài bản và rất khoa học. Không thể nóng vội, chủ quan, song cũng không thể dừng lại, chần chừ trước những bất cập đã được thực tiễn chỉ ra".

Nhấn mạnh quan điểm trên, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đề nghị các cơ quan liên quan khẩn trương tiếp thu đầy đủ ý kiến tại hội nghị, hoàn thiện báo cáo dự thảo Kết luận Hội nghị và chương trình hành động.

Mỗi nhiệm vụ phải rõ nội dung, rõ cơ quan chủ trì, rõ cơ quan phối hợp, rõ thời hạn, rõ nguồn lực, rõ trách nhiệm. Đồng thời, phải rõ chỉ số đánh giá kết quả, rõ cơ chế theo dõi tiến độ và rõ chế độ báo cáo định kỳ để kịp thời tháo gỡ vướng mắc phát sinh.

Những việc thuộc thẩm quyền của Trung ương phải được nghiên cứu, quyết định kịp thời. Những việc thuộc trách nhiệm của Chính phủ, các bộ, ngành và địa phương phải được triển khai ngay, không để ách tắc, không để kéo dài, không để cơ sở phải chờ đợi. Những công việc đã được phân cấp cho cấp xã phải được hướng dẫn kịp thời, cụ thể, không để cơ sở phải chờ đợi, lúng túng trong tổ chức thực hiện.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước chỉ rõ, "tinh thần nhất quán là: Tổ chức mới phải tạo ra năng lực mới, cơ chế phân cấp - phân quyền mới phải song hành với trách nhiệm mới, dữ liệu mới phải tạo ra phương thức quản trị mới, và bộ máy mới phải đem lại chất lượng phục vụ mới cho người dân và doanh nghiệp".

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước tin tưởng, mô hình tổ chức tổng thể của hệ thống chính trị, mô hình chính quyền ba cấp sẽ tiếp tục được hoàn thiện, vận hành hiệu quả, góp phần xây dựng nền quản trị quốc gia hiện đại, liêm chính, kiến tạo và phục vụ nhân dân.