Không để khoảng trống số trở thành khoảng trống niềm tin:Bài cuối: Xây dựng lá chắn niềm tin trong kỷ nguyên số

Cơ sở thực chất kiến tạo niềm tin

Trong kỷ nguyên số, đấu tranh bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng đòi hỏi phải tạo dựng cho được một nền tảng xã hội vững chắc. Ở đó, niềm tin được nuôi dưỡng bằng thông tin đúng đắn, bằng năng lực giải thích thuyết phục, bằng hiệu quả quản trị thực chất và bằng sự hiện diện có trách nhiệm của cả hệ thống chính trị. Chỉ khi có được nền tảng ấy, xã hội mới có thêm khả năng tự bảo vệ trước các chiến dịch thao túng nhận thức. Các thủ đoạn xuyên tạc, kích động và dẫn dắt cảm xúc mới từng bước bị thu hẹp điều kiện tác động.

Nghị quyết Đại hội XIV xác định việc tôn trọng, bảo đảm, bảo vệ quyền con người, quyền công dân, hạnh phúc và sự hài lòng của Nhân dân là thước đo, đồng thời là mục tiêu phấn đấu. Định hướng đó làm rõ cơ sở thực chất của niềm tin. Người dân cần nhìn thấy quyền lợi chính đáng được bảo vệ và những vấn đề của mình được giải quyết có trách nhiệm. Niềm tin vì thế được bồi đắp qua sự thống nhất giữa chủ trương, hành động và kết quả. Niềm tin được củng cố qua kỷ luật nghiêm minh, dân chủ được phát huy và thông tin được cung cấp kịp thời.

Trên môi trường số, những yêu cầu ấy phải được thể hiện bằng dịch vụ công thuận tiện, khả năng theo dõi tiến độ xử lý và cơ chế phản hồi rõ ràng. Sự hiện diện của cơ quan công quyền chỉ có sức thuyết phục bền vững khi người dân có thể kiểm chứng chất lượng phục vụ từ trải nghiệm của chính mình.

Nhìn từ thực tiễn, niềm tin của Nhân dân không tự nhiên bền vững nếu thể chế còn điểm nghẽn; nếu bộ máy vận hành thiếu đồng bộ, cán bộ ứng xử thiếu chuẩn mực và báo chí chậm nhịp hơn tin giả. Khi mỗi khoảng trống thông tin đều bị các thế lực thù địch lợi dụng để gieo hoài nghi, nền tảng tư tưởng rất dễ bị đe dọa. Trong môi trường số, một hạn chế nhỏ có thể bị phóng đại thành vấn đề lớn. Một sơ hở trong giải thích có thể bị kéo thành đòn công kích vào uy tín của Đảng, Nhà nước. Một biểu hiện lệch chuẩn của cá nhân có thể bị dẫn dắt thành kết luận sai về cả hệ thống. Bởi vậy, xây dựng lá chắn niềm tin không phải việc riêng của công tác tuyên truyền hay phản ứng truyền thông.

Giữ vững niềm tin trong kỷ nguyên số

Một là, đẩy mạnh hoàn thiện thể chế, nâng cao năng lực cầm quyền và hiệu quả quản trị quốc gia trong kỷ nguyên số. Niềm tin của Nhân dân khó bền vững nếu cơ chế xử lý thiếu đồng bộ, thông tin công vụ đến chậm hoặc trách nhiệm bị đùn đẩy. Trong môi trường số, một bất cập chưa được giải quyết có thể nhanh chóng trở thành điểm tập trung bức xúc.

Bởi vậy, xây dựng lá chắn niềm tin phải bắt đầu từ hiệu lực của thể chế và kết quả quản trị mà người dân cảm nhận được hằng ngày. Nghị quyết Đại hội XIV đặt ra yêu cầu nâng cao vai trò, năng lực lãnh đạo, cầm quyền, sức chiến đấu của Đảng và năng lực quản trị, kiến tạo phát triển của Nhà nước. Cụ thể hóa yêu cầu ấy là xác định rõ cơ quan chịu trách nhiệm, thời hạn giải quyết, tiêu chuẩn phục vụ và cách kiểm tra kết quả. Khi một vướng mắc được tháo gỡ đúng thẩm quyền, một sai sót được thừa nhận và sửa chữa, lời giải thích của cơ quan công quyền sẽ có cơ sở thực tiễn để thuyết phục người dân.

Đẩy mạnh hoàn thiện thể chế trong kỷ nguyên số không chỉ là yêu cầu tất yếu khách quan của sự phát triển. Đây còn là yêu cầu trực tiếp của công cuộc đấu tranh bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng. Thể chế càng minh bạch, kỷ cương càng nghiêm, quản trị càng hiệu quả thì cơ sở để các luận điệu xuyên tạc lợi dụng càng bị thu hẹp. Khi người dân thấy vấn đề được xử lý rành mạch, quyền lợi được bảo đảm, tiếng nói được lắng nghe, thì niềm tin từ đó sẽ được bồi đắp. Việc thủ tục được cải cách và bộ máy công quyền vận hành có trách nhiệm sẽ củng cố vững chắc nền tảng xã hội.

Hai là, quan tâm xây dựng đội ngũ cán bộ, đảng viên đủ bản lĩnh chính trị, phẩm chất, năng lực, uy tín và năng lực số. Không gian số thử thách trực tiếp bản lĩnh, năng lực và trách nhiệm của từng cán bộ, đảng viên. Một phát ngôn thiếu chuẩn mực, một lần chia sẻ thông tin chưa kiểm chứng hoặc cách ứng xử né tránh trước bức xúc đều có thể ảnh hưởng đến uy tín tổ chức.

Yêu cầu xây dựng đội ngũ cán bộ tiêu biểu về bản lĩnh và năng lực vì thế cần được cụ thể hóa cả trong hoạt động trên mạng. Năng lực số phải gắn với khả năng đánh giá nguồn tin, bảo vệ dữ liệu, sử dụng công nghệ phục vụ công việc và tuân thủ thẩm quyền phát ngôn. Mỗi cán bộ, đảng viên cần hiểu rằng uy tín của tổ chức được bồi đắp từ lời nói và hành động có trách nhiệm của mình. Sự chuẩn mực ấy phải được duy trì thường xuyên trong công vụ cũng như trong cách tham gia đời sống số.

Quan tâm xây dựng đội ngũ cán bộ, đảng viên trong kỷ nguyên số phải đi vào hai tầng. Tầng thứ nhất là bồi dưỡng bản lĩnh chính trị, phẩm chất, đạo đức, năng lực chuyên môn, tinh thần nêu gương và trách nhiệm trước Nhân dân. Tầng thứ hai là trang bị năng lực số. Đây là khả năng nhận diện thông tin sai lệch, hiểu quy luật vận động của không gian mạng, lựa chọn cách phát ngôn phù hợp, đối thoại đúng mực và giữ kỷ luật thông tin.

Khi mỗi cán bộ, đảng viên thật sự là một điểm tựa về chuẩn mực, niềm tin của Nhân dân đối với tổ chức sẽ được củng cố từ những điều rất cụ thể. Ngược lại, nếu cán bộ không làm chủ được hành vi trên không gian số, lá chắn niềm tin sẽ dễ bị khoét thủng từ chính những mắt xích lẽ ra phải vững nhất.

Ba là, phát huy vai trò của báo chí, công tác tuyên truyền và lực lượng nòng cốt trong định hướng dư luận xã hội. Không gian số tạo ra môi trường cạnh tranh rất quyết liệt về tốc độ, mức độ lan truyền và khả năng tác động cảm xúc. Trong môi trường ấy, nếu báo chí và hệ thống tuyên truyền không đủ nhanh, đủ sâu và đủ sức thuyết phục, thì cái sai sẽ có cơ hội giành lợi thế đi trước. Khi đó, người dân không thiếu thông tin, nhưng có thể thiếu điểm tựa để nhận ra thông tin đáng tin cậy. Phát huy vai trò của báo chí và lực lượng nòng cốt chính là giữ cho xã hội một điểm chuẩn về thông tin. Đây là trục định hướng về nhận thức và chỗ dựa để niềm tin không bị cuốn theo dòng thông tin hỗn tạp.

Để làm chỗ dựa cho công chúng, báo chí phải giữ nghiêm quy trình kiểm chứng, phân biệt dữ kiện với nhận định và công khai sửa sai khi phát hiện thông tin chưa chính xác. Trước vấn đề phức tạp, một bài viết có chứng cứ rõ, giải thích được nguyên nhân và chỉ ra trách nhiệm thường có giá trị bền vững hơn nhiều thông điệp lặp lại. Cần tăng các sản phẩm giải thích chính sách, đối thoại với chuyên gia và giải đáp những câu hỏi người dân thực sự quan tâm.

Đội ngũ báo cáo viên, tuyên truyền viên và lực lượng nòng cốt phải nắm chắc tài liệu gốc, hiểu bối cảnh và biết lắng nghe ý kiến khác nhau. Hiệu quả định hướng dư luận cần được đánh giá bằng mức độ làm sáng tỏ vấn đề và giải tỏa băn khoăn có căn cứ. Lượng truy cập là một tín hiệu về sự quan tâm, nhưng chưa đủ phản ánh chất lượng tác động đến nhận thức xã hội.

Bốn là, tăng cường trách nhiệm hiện diện của mỗi tổ chức đảng và từng cán bộ, đảng viên trên không gian số. Mỗi tổ chức đảng cần xác định rõ trách nhiệm nắm bắt tình hình tư tưởng, tiếp nhận phản ánh và phối hợp cung cấp thông tin. Trách nhiệm ấy phải có đầu mối thực hiện, quy trình xác minh và thời hạn phản hồi phù hợp với tính chất từng vụ việc. Khi chưa có kết luận cuối, có thể thông tin về phần việc đã xác minh, phần đang kiểm tra và thời điểm dự kiến cập nhật, tránh để sự im lặng kéo dài tạo ra suy diễn.

Những vấn đề vượt thẩm quyền cần được chuyển đúng cơ quan và theo dõi đến khi có trả lời. Cán bộ, đảng viên tham gia giải thích phải dựa trên tài liệu đã được kiểm chứng, giữ thái độ tôn trọng và không thay thế cơ quan có thẩm quyền bằng nhận định cá nhân. Sự phối hợp có tổ chức giúp tiếng nói chính thống nhất quán, đồng thời bảo đảm các phản ánh chính đáng được đưa trở lại quá trình giải quyết công việc.

Tổ chức đảng và từng cán bộ, đảng viên phải coi việc giữ gìn kỷ luật phát ngôn, chuẩn mực ứng xử và trách nhiệm chia sẻ thông tin là một phần của kỷ luật đảng trong điều kiện mới. Không ai có thể phát ngôn tùy tiện trên không gian số mà vẫn giữ nguyên uy tín chính trị. Cũng không ai có thể đòi hỏi xã hội tin vào tiếng nói chính thống nếu chính mình lại hùa theo thông tin chưa kiểm chứng. Khi mỗi tổ chức đảng chủ động hiện diện, mỗi cán bộ giữ đúng chuẩn mực và mỗi mắt xích đều có trách nhiệm, lá chắn niềm tin sẽ trở thành năng lực tự bảo vệ thực chất của toàn hệ thống chính trị.

Năm là, đẩy mạnh phát triển hạ tầng số, bảo đảm an ninh, an toàn thông tin và nâng cao năng lực làm chủ công nghệ. Lá chắn niềm tin trong kỷ nguyên số cần có nền tảng kỹ thuật an toàn và ổn định. Khả năng kết nối, bảo vệ dữ liệu và duy trì dịch vụ tác động trực tiếp đến trải nghiệm của người dân khi tiếp cận thông tin. Một trang thông tin bị chiếm quyền điều khiển có thể bị sử dụng để phát tán nội dung giả mạo. Một dịch vụ thường xuyên gián đoạn có thể làm giảm niềm tin vào chất lượng phục vụ. Vì vậy, đầu tư hạ tầng phải đi cùng quản lý tài khoản, phân quyền truy cập, sao lưu dữ liệu và khả năng khôi phục hoạt động khi xảy ra sự cố. Năng lực làm chủ công nghệ giúp cơ quan bảo vệ tính toàn vẹn của thông tin, duy trì kênh liên lạc đáng tin cậy và giảm sơ hở có thể bị lợi dụng.

Phát triển hạ tầng số cũng phải gắn với khả năng sử dụng của người dân. Cần coi việc hướng dẫn kỹ năng số, hỗ trợ sử dụng dịch vụ công và phổ biến cách kiểm chứng thông tin là một phần của chất lượng phục vụ. Các hoạt động phổ cập kỹ năng phải giúp người học tìm đúng kênh thông tin, bảo vệ tài khoản, nhận biết dấu hiệu giả mạo và biết nơi yêu cầu trợ giúp. Khi người dân có công cụ cùng năng lực tự kiểm chứng, họ sẽ chủ động hơn trước tin đồn và hành vi lừa dối. Đây là nền tảng xã hội để các biện pháp kỹ thuật phát huy tác dụng lâu dài.

“

Giữ vững niềm tin trong kỷ nguyên số là nhiệm vụ thường xuyên, gắn trực tiếp với chất lượng xây dựng Đảng và hiệu quả phục vụ Nhân dân. Cần kết nối cải cách thể chế, trách nhiệm của đội ngũ cán bộ, vai trò báo chí và năng lực bảo đảm an toàn thông tin trong một quá trình hành động thống nhất. Mỗi chủ trương được giải thích thấu đáo, mỗi phản ánh được xử lý có trách nhiệm, mỗi sai sót được sửa chữa kịp thời đều góp phần bồi đắp nền tảng ấy. Khoảng trống số sẽ từng bước được thu hẹp khi sự hiện diện trên mạng đi liền với kết quả thực tế trong đời sống. Niềm tin được củng cố bằng những điều người dân có thể hiểu, có thể tham gia và có thể kiểm chứng chính là cơ sở bền vững để bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trong điều kiện mới.