Khơi thông nguồn lực đảng viên làm kinh tế, gắn phát triển với liêm chính và trách nhiệm

Đổi mới tư duy, khơi thông nguồn lực phát triển

Trong bối cảnh đất nước đang nỗ lực thực hiện các mục tiêu phát triển nhanh và bền vững, nguồn lực từ đội ngũ đảng viên, với trình độ, kinh nghiệm, tinh thần trách nhiệm và ý thức tổ chức kỷ luật, cần được phát huy đúng hướng, tạo thêm động lực cho phát triển kinh tế. Điểm cốt lõi không chỉ là xác định đảng viên được tham gia những hoạt động kinh tế nào, mà còn là tạo điều kiện để những người có năng lực, trí tuệ, kinh nghiệm và nguồn lực hợp pháp phát huy tốt hơn tiềm năng, làm giàu chính đáng, đóng góp thiết thực cho đất nước.

Một điểm đáng chú ý của Quy định số 224-QĐ/TW là cách tiếp cận gắn quyền tham gia đầu tư kinh doanh với từng nhóm đảng viên, chức danh, vị trí công tác và mức độ liên quan đến việc thực thi quyền lực công. Việc phân định các hoạt động được thực hiện, các hoạt động phải đáp ứng điều kiện và các hoạt động không được thực hiện tạo cơ sở để đảng viên lựa chọn hình thức tham gia hoạt động kinh tế phù hợp, đồng thời bảo đảm yêu cầu quản lý, kiểm soát quyền lực.

Cách tiếp cận này có ý nghĩa thiết thực trong việc khắc phục tâm lý e ngại, thiếu chủ động khi tham gia hoạt động kinh tế; khuyến khích tinh thần dám nghĩ, dám làm, dám đổi mới sáng tạo trên cơ sở tuân thủ quy định. Tuy nhiên, cần nhận thức rõ rằng mở rộng điều kiện phát huy quyền kinh doanh hợp pháp không đồng nghĩa với nới lỏng kỷ luật của Đảng hay hạ thấp tiêu chuẩn đối với đảng viên. Càng có điều kiện phát huy năng lực kinh tế, đảng viên càng phải đề cao trách nhiệm nêu gương, đạo đức, liêm chính và ý thức chấp hành pháp luật.

Đưa chủ trương vào cuộc sống bằng những giải pháp đồng bộ

Để tinh thần của Quy định số 224-QĐ/TW thực sự chuyển hóa thành động lực phát triển, trước hết cần thống nhất nhận thức trong toàn Đảng về vai trò tích cực của hoạt động đầu tư, kinh doanh hợp pháp của đảng viên. Đảng viên tham gia kinh doanh không chỉ nhằm tạo thu nhập cho bản thân và gia đình, mà còn có thể góp phần phát triển lực lượng sản xuất, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, thúc đẩy đổi mới công nghệ và tăng sức cạnh tranh của nền kinh tế. Nhận thức này cần được đặt trong tổng thể đường lối phát triển nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, trong đó kinh tế tư nhân là một động lực quan trọng của nền kinh tế, được khuyến khích phát triển lành mạnh, hiệu quả và bền vững.

Trước hết, cần cụ thể hóa đầy đủ các quy định của Đảng, bảo đảm đồng bộ với pháp luật của Nhà nước. Các cơ quan có thẩm quyền cần hướng dẫn thống nhất về quyền, điều kiện, giới hạn và trách nhiệm của từng nhóm đảng viên; tránh tình trạng hiểu và áp dụng khác nhau giữa các cơ quan, địa phương, hoặc đặt thêm thủ tục, điều kiện không có căn cứ. Quy định càng rõ ràng, minh bạch thì đảng viên càng có cơ sở để chủ động thực hiện, tổ chức đảng và cơ quan quản lý cũng thuận lợi hơn trong kiểm tra, giám sát.

Cùng với đó, cần tiếp tục hoàn thiện môi trường đầu tư, kinh doanh theo hướng minh bạch, ổn định, bảo đảm quyền tài sản hợp pháp, quyền tự do kinh doanh theo pháp luật và cạnh tranh bình đẳng. Đây là điều kiện quan trọng để khuyến khích các sáng kiến kinh doanh, thúc đẩy hình thành và phát triển doanh nghiệp, đồng thời tạo niềm tin cho những người có năng lực, mong muốn đóng góp vào phát triển kinh tế.

Thứ hai, cần phát huy vai trò tiên phong, gương mẫu của đảng viên trong đổi mới sáng tạo, nâng cao năng lực quản trị và sức cạnh tranh của doanh nghiệp. Nên khuyến khích các mô hình kinh doanh dựa trên tri thức, khoa học và công nghệ, chuyển đổi số, kinh tế xanh và các lĩnh vực có giá trị gia tăng cao. Đặc biệt, cần phát huy kinh nghiệm, uy tín và năng lực kết nối của đội ngũ đảng viên để thúc đẩy liên kết giữa doanh nghiệp lớn với doanh nghiệp nhỏ và vừa, giữa doanh nghiệp với các cơ sở nghiên cứu, trường đại học và cơ sở đào tạo nghề.

Thứ ba, phải gắn hiệu quả kinh doanh với trách nhiệm xã hội và lợi ích quốc gia, dân tộc. Một doanh nghiệp phát triển bền vững không thể chỉ được đánh giá bằng lợi nhuận, mà còn phải được nhìn nhận qua cách thức tạo ra giá trị cho xã hội. Đảng viên làm kinh tế cần gương mẫu thực hiện nghĩa vụ thuế, bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của người lao động, bảo vệ môi trường, tôn trọng quyền lợi người tiêu dùng, giữ chữ tín và xây dựng văn hóa kinh doanh lành mạnh.

Đồng thời, cần khuyến khích đảng viên, doanh nhân tham gia các chương trình phát triển vùng khó khăn, đào tạo nghề, chuyển giao công nghệ, hỗ trợ khởi nghiệp và thực hiện các chính sách an sinh xã hội phù hợp với khả năng của mình. Khi thành quả kinh doanh được gắn với trách nhiệm cộng đồng, giá trị đóng góp sẽ vượt ra ngoài phạm vi doanh nghiệp, góp phần củng cố niềm tin xã hội và thúc đẩy phát triển bao trùm.

Thứ tư, cần kết hợp khuyến khích phát triển với kiểm tra, giám sát, biểu dương và nhân rộng những điển hình tốt. Các cấp ủy, tổ chức đảng cần chủ động nắm bắt khó khăn, vướng mắc của đảng viên tham gia kinh doanh để hướng dẫn, tháo gỡ trong phạm vi thẩm quyền; đồng thời kịp thời phát hiện, biểu dương những mô hình hiệu quả, những đảng viên làm kinh tế giỏi, có đạo đức kinh doanh và đóng góp tích cực cho cộng đồng.

Việc đánh giá cần dựa trên kết quả thực chất như năng lực tạo ra sản phẩm, việc làm, đóng góp ngân sách, đổi mới công nghệ, tuân thủ pháp luật và trách nhiệm xã hội, không chỉ dựa vào quy mô vốn hay mức độ giàu có. Đây là cơ sở để khuyến khích đúng người, đúng việc, tạo động lực phấn đấu và lan tỏa những giá trị tích cực trong đội ngũ đảng viên.

Kiểm soát xung đột lợi ích, giữ vững kỷ luật và liêm chính

Cùng với khuyến khích phát triển, yêu cầu công khai, minh bạch và kiểm soát xung đột lợi ích có ý nghĩa đặc biệt quan trọng trong thực hiện Quy định số 224-QĐ/TW. Đây là điều kiện để bảo đảm hoạt động kinh doanh hợp pháp được khuyến khích, trong khi các hành vi lợi dụng chức vụ, quyền hạn để trục lợi bị ngăn chặn kịp thời.

Trước hết, mỗi đảng viên phải nắm rõ mình thuộc nhóm đối tượng nào, được thực hiện những hoạt động gì, hoạt động nào phải đáp ứng điều kiện và hoạt động nào bị cấm; đồng thời thực hiện đầy đủ nghĩa vụ báo cáo, kê khai, cung cấp thông tin và giải trình theo quy định của Đảng và pháp luật. Đối với cán bộ, đảng viên công tác trong khu vực công, cần đặc biệt chú trọng mối quan hệ giữa lợi ích kinh tế cá nhân với chức trách, nhiệm vụ và quyền hạn được giao.

Không được lợi dụng chức vụ, quyền hạn, tư cách đảng viên, quan hệ công tác hoặc khả năng tiếp cận thông tin để tạo lợi thế bất bình đẳng cho bản thân, người thân hay doanh nghiệp có liên quan. Cũng cần hiểu rằng công khai, minh bạch không có nghĩa là công khai tràn lan mọi thông tin về tài sản, hoạt động kinh doanh cá nhân, mà phải thực hiện đúng các nghĩa vụ theo quy định, bảo đảm vừa kiểm soát hiệu quả vừa tôn trọng quyền, lợi ích hợp pháp của cá nhân.

Đặc biệt, kiểm soát xung đột lợi ích phải đi vào thực chất, không chỉ dừng ở hình thức đứng tên sở hữu. Nguy cơ xung đột lợi ích có thể phát sinh thông qua người có liên quan, quyền chi phối, lợi ích gián tiếp hoặc việc sử dụng thông tin có được từ vị trí công tác. Vì vậy, cần xem xét bản chất mối quan hệ giữa lợi ích kinh tế và quyền hạn công vụ, không chỉ căn cứ vào hồ sơ sở hữu trên danh nghĩa.

Đối với cán bộ, đảng viên có thẩm quyền tham mưu, quyết định hoặc quản lý trong các lĩnh vực như đầu tư, đất đai, đấu thầu, tài chính, ngân sách và phân bổ nguồn lực, yêu cầu phòng ngừa xung đột lợi ích càng phải được coi trọng. Khi phát sinh xung đột lợi ích hoặc khi được cấp có thẩm quyền yêu cầu, đảng viên phải kịp thời báo cáo, thực hiện các biện pháp xử lý, kiểm soát theo quy định và không tham gia giải quyết công việc có xung đột lợi ích chưa được kiểm soát, trừ trường hợp được cấp có thẩm quyền cho phép theo quy định.

Cùng với trách nhiệm của mỗi đảng viên, các cấp ủy, tổ chức đảng và cơ quan chức năng cần tăng cường kiểm tra, giám sát đúng chức năng, thẩm quyền; xây dựng cơ chế phối hợp, chia sẻ thông tin phù hợp; kịp thời phát hiện dấu hiệu vi phạm, lợi dụng quyền lực hoặc hình thành lợi ích nhóm. Việc xử lý phải bảo đảm khách quan, công bằng, đúng thẩm quyền, phù hợp với tính chất và mức độ vi phạm. Những người chấp hành tốt phải được bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp; những trường hợp lợi dụng chức vụ, quyền hạn để trục lợi phải bị xử lý nghiêm.

Điều cần tránh là vì lo ngại những nguy cơ có thể phát sinh mà gây cản trở không cần thiết đối với quyền kinh doanh hợp pháp của đảng viên; nhưng cũng tuyệt đối không được nhân danh khuyến khích kinh doanh để dung túng cho hành vi vi phạm kỷ luật, pháp luật.

Quy định số 224-QĐ/TW sẽ phát huy đầy đủ ý nghĩa khi tạo được sự thống nhất giữa hai yêu cầu: khơi thông nguồn lực cho phát triển và giữ vững kỷ luật, kỷ cương, liêm chính trong Đảng. Mục tiêu không phải là hạn chế đảng viên tham gia kinh doanh, mà là tạo điều kiện để hoạt động kinh doanh phát triển đúng hướng, tạo ra của cải vật chất, việc làm và nguồn thu cho đất nước, đồng thời bảo đảm quyền lực công không bị thương mại hóa hay bị lợi dụng để phục vụ lợi ích cá nhân, lợi ích nhóm.

Phát huy tốt nguồn lực đảng viên làm kinh tế, vì vậy, không chỉ là câu chuyện về quyền tham gia kinh doanh, mà còn là yêu cầu xây dựng đội ngũ đảng viên có bản lĩnh chính trị, trí tuệ, đạo đức và trách nhiệm xã hội. Khi tinh thần tiên phong được chuyển hóa thành những giá trị phát triển cụ thể, khi làm giàu chính đáng luôn song hành với thượng tôn pháp luật và phụng sự cộng đồng, chủ trương của Đảng sẽ có thêm sức sống trong thực tiễn, góp phần củng cố niềm tin của Nhân dân và tạo nền tảng cho đất nước phát triển nhanh, bền vững.