Khơi thông dòng vốn, mở rộng dư địa phát triển cho doanh nghiệp

Chiều 29/10, tiếp tục Kỳ họp thứ Hai, dưới sự chủ trì của Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn và sự điều hành của Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Hồng, Quốc hội thảo luận tại hội trường về dự án Luật Phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa.

Tháo gỡ điểm nghẽn về vốn, mặt bằng sản xuất

ĐBQH Trần Hoàng Ngân (TP. Hồ Chí Minh) cho biết, giai đoạn 2020 - 2025 số lượng doanh nghiệp tăng khoảng 200.000, bình quân mỗi năm tăng 40.000 doanh nghiệp. Để đạt mục tiêu 2 triệu doanh nghiệp vào năm 2030 cần có những đột phá về thể chế, tạo môi trường thuận lợi cho doanh nghiệp phát triển.

Đại biểu đề nghị giao Chính phủ quy định cụ thể tiêu chí về doanh thu, nguồn vốn để xác định doanh nghiệp nhỏ và vừa theo từng ngành, lĩnh vực; đồng thời nghiên cứu khôi phục Quỹ Bảo lãnh tín dụng cho doanh nghiệp nhỏ và vừa, tăng nguồn lực và hoàn thiện cơ chế hoạt động nhằm hỗ trợ doanh nghiệp tiếp cận vốn.

Cùng quan tâm đến vấn đề tín dụng, ĐBQH Nguyễn Duy Thanh (Cà Mau) đề nghị khai thác dữ liệu đăng ký doanh nghiệp, thuế, hóa đơn điện tử, xuất nhập khẩu và bảo hiểm để hỗ trợ ngân hàng đánh giá khả năng trả nợ, mở rộng cho vay dựa trên dòng tiền, hợp đồng và khoản phải thu, giảm phụ thuộc vào tài sản bảo đảm. Việc chia sẻ dữ liệu cần bảo đảm an toàn thông tin và quyền tự chủ trong quyết định cho vay của tổ chức tín dụng.

ĐBQH Nguyễn Đình Xuân (Tây Ninh) cũng kiến nghị nghiên cứu cơ chế cho vay dựa trên dòng tiền, hợp đồng kinh doanh và tài sản hình thành trong tương lai. Về mặt bằng sản xuất, đại biểu đề nghị mở rộng phạm vi hỗ trợ đất đai, xem xét giảm tiền thuê đất hoặc tiền sử dụng đất đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa có nhu cầu thành lập mới, mở rộng sản xuất ngoài khu công nghiệp, cụm công nghiệp.

Phát triển chuỗi giá trị, ngăn chặn trục lợi chính sách

ĐBQH Trần Thị Hiền (Ninh Bình) đề nghị chuyển từ hỗ trợ phân tán sang thúc đẩy doanh nghiệp phát triển theo chuỗi giá trị, gắn với chuyển đổi số, chuyển đổi xanh và phát huy vai trò dẫn dắt của doanh nghiệp lớn.

Theo đại biểu, cần hỗ trợ các doanh nghiệp cùng ngành hàng xây dựng thương hiệu chung, tiêu chuẩn chất lượng, truy xuất nguồn gốc và phát triển thị trường. Các giải pháp chuyển đổi số nên tập trung vào quản trị đơn hàng, truy xuất nguồn gốc, đánh giá tiêu hao tài nguyên, năng lượng và chuẩn hóa dữ liệu, phù hợp với năng lực của doanh nghiệp nhỏ và siêu nhỏ.

Đại biểu cũng kiến nghị khuyến khích doanh nghiệp lớn bảo lãnh, đồng bảo lãnh khoản vay cho doanh nghiệp nhỏ tham gia chuỗi giá trị; đồng thời quy định trách nhiệm công khai tiêu chí lựa chọn nhà cung ứng, hỗ trợ kỹ thuật, thanh toán đúng hạn và không áp đặt điều kiện bất hợp lý.

Đại biểu Nguyễn Đình Xuân đề nghị phân định rõ chính sách dành cho doanh nghiệp siêu nhỏ, doanh nghiệp nhỏ và doanh nghiệp vừa, bảo đảm hỗ trợ tương xứng với quy mô, năng lực từng nhóm. Đại biểu lưu ý tình trạng doanh nghiệp lớn thành lập doanh nghiệp con để hưởng ưu đãi, từ đó đề nghị xây dựng cơ chế nhận diện, ngăn chặn trục lợi, bảo đảm nguồn lực đến đúng đối tượng.

Về chuyển đổi hộ kinh doanh thành doanh nghiệp, đại biểu Nguyễn Duy Thanh đề nghị liên thông thủ tục đăng ký doanh nghiệp với thuế, bảo hiểm và các thủ tục chuyên ngành; xác định rõ những giấy phép, điều kiện có thể kế thừa hoặc chuyển đổi để hạn chế gián đoạn hoạt động sản xuất, kinh doanh.

Đại biểu cũng lưu ý cần đánh giá hiệu quả ưu đãi thuế đối với nghiên cứu, phát triển và sử dụng lao động, nhất là với doanh nghiệp mới thành lập, chưa có thu nhập chịu thuế. Với nhóm này, nên chú trọng hỗ trợ tiếp cận hạ tầng nghiên cứu dùng chung, thử nghiệm, kiểm định và đào tạo.

Chuyển từ hỗ trợ dàn trải sang kiến tạo phát triển

Giải trình tại phiên thảo luận, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn cho biết, dự thảo Luật được xây dựng theo hướng chuyển từ hỗ trợ dàn trải sang kiến tạo môi trường thuận lợi, dẫn dắt doanh nghiệp phát triển.

Dự thảo thiết kế 11 chính sách hỗ trợ chung và 4 chính sách hỗ trợ trọng tâm, tập trung tháo gỡ khó khăn về vốn, mặt bằng sản xuất, thị trường và chi phí tuân thủ. Các tiêu chí xác định doanh nghiệp nhỏ và vừa được nghiên cứu trên cơ sở thực tiễn phát triển doanh nghiệp, biến động kinh tế và kinh nghiệm quốc tế; đồng thời giao Chính phủ quy định cụ thể theo từng ngành, lĩnh vực.

Bộ trưởng Bộ Tài chính nhấn mạnh yêu cầu tiếp tục cải cách thủ tục hành chính, ứng dụng công nghệ thông tin, dữ liệu lớn và trí tuệ nhân tạo để giảm thời gian, chi phí tuân thủ. Đối với doanh nghiệp ngừng hoạt động nhưng chưa hoàn tất thủ tục đóng mã số thuế, cơ quan soạn thảo sẽ nghiên cứu, báo cáo cấp có thẩm quyền giải pháp xử lý phù hợp, trong đó xem xét miễn, giảm một số khoản tiền phạt, tiền chậm nộp và đơn giản hóa thủ tục giải thể.