Khắc phục những vướng mắc, bất cập, hạn chế và sự giao thoa giữa hai luật về ngân sách
Phát biểu tại phiên thảo luận Tổ 11 (Đoàn TP. Hải Phòng và Quảng Ngãi), sáng 19/8, Thủ tướng Lê Minh Hưng nhấn mạnh sự phù hợp và cần thiết của việc xây dựng dự án Luật Ngân sách nhà nước (hợp nhất) nhằm khắc phục những vướng mắc, bất cập, hạn chế và những nội dung giao thoa giữa Luật Ngân sách Nhà nước và Luật Đầu tư công.
Giải quyết những vấn đề giao thoa, chồng lấn và đơn giản hóa thủ tục
Về định hướng xây dựng dự án Luật, Thủ tướng Lê Minh Hưng cho biết, Luật Ngân sách Nhà nước và Luật Đầu tư công mới được Quốc hội sửa đổi, bổ sung để cơ bản thể chế hóa một số tư tưởng chỉ đạo trong các nghị quyết chiến lược của Bộ Chính trị; xử lý những vướng mắc, khó khăn sau khi kiện toàn tổ chức bộ máy và thực hiện chính quyền địa phương hai cấp. Tuy nhiên trên thực tế vẫn còn phát sinh những vướng mắc, bất cập, hạn chế và những nội dung giao thoa.
Nhấn mạnh, việc hợp nhất hai luật là hết sức phù hợp và cần thiết để giải quyết những vấn đề giao thoa, chồng lấn và đơn giản hóa thủ tục, Thủ tướng nêu rõ, việc xây dựng dự án Luật chủ yếu tập trung vào 4 định hướng lớn:
Thứ nhất là hợp nhất kế hoạch tài chính 5 năm và dự toán ngân sách nhà nước với kế hoạch đầu tư công, trong đó có hợp nhất kế hoạch đầu tư công trung hạn và kế hoạch tài chính 5 năm; hợp nhất kế hoạch đầu tư công hàng năm vào dự toán ngân sách nhà nước hàng năm.
Thứ hai, rà soát để bảo đảm các nội dung kế thừa, sửa đổi, bổ sung một cách đồng bộ, rõ quyền hạn, thẩm quyền, trách nhiệm của Quốc hội, của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ, các Bộ, cơ quan, HĐND và UBND các cấp trong triển khai: từ quy trình cho chủ trương, phê chuẩn, ra quyết định rồi giám sát việc tổ chức thực hiện. Những nhiệm vụ nào thuộc chức năng, nhiệm vụ của Quốc hội, của Ủy ban Thường vụ Quốc hội phải được quy định rõ. Những vấn đề phân cấp mạnh hơn cho Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ, các Bộ, ngành và các địa phương phải quy định rõ hơn nữa trong dự thảo Luật.
Thứ ba, trên tinh thần phân cấp, có thể xem xét để Quốc hội giao Chính phủ quy định chi tiết một số nội dung nhằm chủ động và linh hoạt trong điều hành, như: tiêu chí điều chỉnh, tiêu chí phân loại dự án; trình tự, thủ tục quyết định chủ trương đầu tư, quyết định đầu tư chương trình, dự án, trừ các chương trình, dự án thuộc thẩm quyền của Quốc hội; trình tự lập các quyết định đầu tư, bố trí vốn, theo dõi, kiểm tra…
Thứ tư, sửa đổi một số nội dung về quản lý ngân sách nhà nước để đáp ứng yêu cầu thực tiễn, như: phân bổ và sử dụng số tăng thu ngân sách nhà nước trong quá trình điều hành; sử dụng dự phòng, dự trữ tài chính, tăng thu và dự toán chi còn lại để bổ sung chi ứng phó, khắc phục tình trạng khẩn cấp vì lợi ích quốc gia…
"Đặc biệt là cắt giảm, đơn giản các thủ tục nhưng vẫn phải kiểm tra, giám sát rất chặt chẽ vì đã động đến ngân sách là phải có kiểm tra, giám sát, phải bảo đảm hiệu quả. Tinh thần là triển thực hiện nghiêm túc Kết luận số 18-KL/TW Hội nghị lần thứ 2 Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV, tức là tất cả các khoản chi của ngân sách nhà nước, kể cả chi đầu tư công, chi thường xuyên phải được đánh giá hiệu quả tổng thể theo kết quả đầu ra", Thủ tướng nhấn mạnh.
Cho rằng, việc hợp nhất hai luật này có đầy đủ cơ sở chính trị, cơ sở pháp lý và thực tiễn yêu cầu, Thủ tướng cũng nêu rõ, trên cơ sở ý kiến của các ĐBQH, các cơ quan sẽ hoàn thiện để báo cáo Quốc hội tiếp tục cho ý kiến.
Bảo đảm tính tổng thể, đồng bộ và toàn diện trong triển khai chương trình
Việc tích hợp 4 chương trình mục tiêu quốc gia (gồm chương trình về phát triển văn hóa; giáo dục và đào tạo; xây dựng nông thôn mới, giảm nghèo, phát triển vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi; chăm sóc sức khỏe, dân số và phát triển) thành 1 chương trình nhằm tái cấu trúc, tránh chồng chéo và tập trung nguồn lực vào đúng đối tượng, đặc biệt là các vùng khó khăn, biên giới, hải đảo và đồng bào dân tộc thiểu số.
Qua họp Ban chỉ đạo của Chính phủ và nghiên cứu tình hình triển khai các chương trình trước đây, Thủ tướng cho biết, Chính phủ nhận thấy, việc tích hợp các chương trình về giảm nghèo bền vững, nông thôn mới, phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và các tỉnh miền núi vẫn mang tính cơ học, chưa đảm bảo tính tổng thể, đồng bộ và toàn diện. Bây giờ lại có thêm 3 chương trình mục tiêu mới nữa thì cơ chế thực hiện có khả năng không đảm bảo được hiệu quả và yêu cầu, mục tiêu Quốc hội đã đặt ra tại các Nghị quyết.
Xuất phát từ thực tế đó, Thủ tướng cho rằng, việc tích hợp, lồng ghép các chương trình thành một phải đảm bảo mục tiêu Quốc hội đã xác định, nhưng không có nghĩa tất cả tỉnh, thành đều thực hiện tất cả nhóm nhiệm vụ, mà tùy theo điều kiện thực tiễn; đồng thời, điều tiết lại nguồn lực quốc gia để giải quyết những vấn đề khó khăn của các vùng sâu, vùng xa. Cần phải cơ cấu lại các nhiệm vụ để bảo đảm không trùng lặp, không lãng phí nguồn lực đầu tư, bảo đảm nguồn lực đi đúng vào chỗ cần và tổ chức lại để cơ chế thực hiện hiệu quả hơn, giảm đầu mối, giảm thủ tục, giảm văn bản, quy trình hướng dẫn.
"Chúng ta phải có quy định tổng thể để áp dụng nhưng tùy theo điều kiện thực tiễn. Đây là phân cấp mạnh trên cơ sở khung mục tiêu chương trình, các tiêu chí đặt ra. Các địa phương phải quyết định đầu tư vào lĩnh vực nào do đã có nhu cầu và cái này là trách nhiệm của HĐND các cấp. Các bộ, ngành phải kiểm tra, giám sát và hậu kiểm việc thực hiện của các địa phương. Trách nhiệm của các địa phương rất lớn trong việc bố trí nguồn lực chương trình để thực hiện, giải quyết được đúng những vấn đề yêu cầu thực tiễn đặt ra", Thủ tướng nói.
Nếu Quốc hội cho phép ban hành một chương trình tích hợp, Thủ tướng nêu rõ, Chính phủ sẽ ban hành văn bản hướng dẫn để triển khai thực hiện; áp dụng khoa học, công nghệ, AI để hướng dẫn triển khai chương trình… Như vậy sẽ rất nhanh gọn, giúp cán bộ xã, phường tra cứu và thực hiện trình tự, thủ tục nhanh chóng.
Về cơ chế tổ chức thực hiện, Thủ tướng cho biết, dự kiến Chính phủ sẽ thành lập Ban Chỉ đạo trung ương. Sau khi Quốc hội ban hành Nghị quyết và Chính phủ ban hành các quy định thì sẽ tổ chức hội nghị toàn quốc để quán triệt, triển khai và ban hành đầy đủ hướng dẫn.
Chính phủ sẽ xem xét, nghiên cứu thành lập cơ quan điều phối trung ương, đặt tại Bộ Nông nghiệp và Môi trường, có cán bộ biệt phái từ các bộ liên quan vì chương trình bao gồm đủ các lĩnh vực như y tế, văn hóa, giáo dục, dân tộc, tôn giáo… Bộ Tài chính vẫn chịu trách nhiệm chủ trì phối hợp tham mưu phân bổ nguồn lực.
"Cách làm như vậy sẽ tập trung đầu mối, tinh gọn, đơn giản, nhất là về các văn bản hướng dẫn nhằm giảm tải cho các địa phương", Thủ tướng nêu rõ.
