Kết nối, khơi thông nguồn lực phát triển công nghiệp văn hóa

Hệ sinh thái sáng tạo hợp lực nhà nước - doanh nghiệp - cộng đồng

Trong tiến trình phát triển công nghiệp văn hóa, cộng đồng doanh nghiệp giữ vai trò đặc biệt quan trọng, không chỉ tham gia thị trường mà còn là chủ thể đầu tư, kiến tạo và dẫn dắt những không gian tăng trưởng mới. Tại Lễ ra mắt Mạng lưới Phát triển công nghiệp văn hóa Việt Nam, Bộ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Lâm Thị Phương Thanh cho biết, từ năm 2026, nguồn lực nhà nước dẫn dắt bằng cam kết bố trí tối thiểu 2% tổng chi ngân sách hàng năm cho văn hóa và tăng dần theo yêu cầu thực tiễn. Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đang triển khai nhiều nhiệm vụ quan trọng nhằm tạo lập môi trường và động lực phát triển mới, trong đó có mục tiêu đưa công nghiệp văn hóa đóng góp tối thiểu 7% GDP vào năm 2030. Để thực hiện mục tiêu ấy, doanh nhân đóng vai trò hết sức quan trọng.

Theo Bộ trưởng Lâm Thị Phương Thanh, ngân sách nhà nước dành cho văn hóa đóng vai trò vốn mồi, trong khi nhu cầu phát triển và nguồn lực xã hội, đặc biệt từ khu vực tư nhân còn rất lớn. Vai trò của doanh nghiệp và khu vực ngoài nhà nước ngày càng được ghi nhận trong phát triển kinh tế - xã hội. Ở một số lĩnh vực, đầu tư của khu vực ngoài nhà nước có thể gấp 3 lần ngân sách nhà nước. Nhiều doanh nghiệp đã tiên phong, đóng góp tích cực vào phát triển du lịch, nghệ thuật biểu diễn và ứng dụng công nghệ trong sáng tạo...

Công nghiệp văn hóa Việt Nam chỉ có thể phát triển bứt phá khi có sự cộng hưởng giữa khát vọng của doanh nghiệp, sự kiến tạo của Nhà nước và sự hưởng ứng của nhân dân. Bởi vậy, Mạng lưới Phát triển công nghiệp văn hóa Việt Nam ra mắt đánh dấu bước chuyển mình quan trọng trong phương thức quản lý và phát triển: từ các dự án riêng lẻ sang kiến tạo một hệ sinh thái sáng tạo hợp lực giữa Nhà nước, doanh nghiệp và cộng đồng. Không chỉ là sự kết nối giữa cơ quan quản lý với các doanh nghiệp, nhà đầu tư, nghệ sĩ, nghệ nhân, nhà khoa học và cộng đồng sáng tạo, Mạng lưới còn hướng tới cùng giải quyết những bài toán cụ thể, tạo nền móng để công nghiệp văn hóa phát triển.

Việc ra mắt Mạng lưới, Bộ mong muốn tạo cơ chế để doanh nghiệp chia sẻ thông tin, phối hợp triển khai các dự án, sáng kiến quy mô lớn, góp phần thúc đẩy công nghiệp văn hóa phát triển. Cục trưởng Cục Công nghiệp văn hóa và Bản quyền tác giả Trần Hoàng cho biết, các doanh nghiệp tham gia ban đầu được lựa chọn theo những tiêu chí gắn với sáng kiến và nhiệm vụ đặt ra. Về lâu dài, phát triển công nghiệp văn hóa cần sự chung tay của đông đảo doanh nghiệp và cộng đồng sáng tạo. Bộ sẽ từng bước thu hút những doanh nghiệp có năng lực dẫn dắt, tạo điều kiện để các doanh nghiệp khác tham gia, cùng phát triển.

Việc mở rộng Mạng lưới cần gắn với các sản phẩm, chương trình cụ thể và định hướng phù hợp với đặc thù từng lĩnh vực. Thời gian tới, Bộ sẽ ưu tiên những lĩnh vực trọng điểm theo Chiến lược phát triển các ngành công nghiệp văn hóa Việt Nam đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045. Qua đó, Mạng lưới từng bước trở thành đầu mối liên kết nguồn lực, thúc đẩy hợp tác nhằm phát triển các ngành công nghiệp văn hóa trong nước.

Kết nối nguồn lực - Hội tụ sáng tạo

Tại Lễ ra mắt, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đã giới thiệu 17 sáng kiến phát triển công nghiệp văn hóa Việt Nam năm 2026, hướng tới các mục tiêu từ xây dựng hạ tầng sáng tạo đến những sản phẩm mang thương hiệu quốc tế.

Các sáng kiến bao quát nhiều lĩnh vực, đồng thời mở ra khả năng kết nối và bổ trợ lẫn nhau. Kho dữ liệu văn hóa số có thể cung cấp chất liệu cho phim ảnh, trò chơi, thời trang và các ứng dụng trí tuệ nhân tạo. Một bộ phim có thể mở rộng thị trường cho trò chơi điện tử, thiết kế nhân vật, thủ công mỹ nghệ và sản phẩm trải nghiệm. Chương trình nghệ thuật, giải đấu e-sport hay lễ hội ẩm thực cũng có thể thu hút du khách, thúc đẩy các dịch vụ lưu trú, vận tải và mua sắm.

Trong số các sáng kiến, kho dữ liệu văn hóa số được xác định là nền móng dữ liệu cho hệ sinh thái văn hóa Việt Nam, tập hợp, số hóa, kết nối và khai thác tài nguyên văn hóa trên một hạ tầng chung. Dự kiến tháng 11 tới sẽ ra mắt, vận hành phiên bản đầu tiên và mở cổng kết nối thử nghiệm để doanh nghiệp, cộng đồng sáng tạo khai thác.

Ông Nguyễn Mạnh Tùng, Tổng Giám đốc Công ty Cổ phần YooTek Holdings, đơn vị tham gia triển khai, cho rằng, Việt Nam có nền văn hóa lâu đời, đa dạng và giàu bản sắc, song việc khai thác các giá trị văn hóa phục vụ phát triển công nghiệp văn hóa vẫn còn hạn chế. Vì vậy, xây dựng và chuẩn hóa dữ liệu là nền tảng để phát triển các ngành công nghiệp văn hóa từ chính nguồn tài nguyên này.

Theo ông Nguyễn Mạnh Tùng, cần đẩy mạnh Việt hóa và làm chủ công nghệ lõi nhằm giảm chi phí, nâng cao tính chủ động trong giải quyết các bài toán phát triển. Đối với kho dữ liệu văn hóa số quốc gia, nhiệm vụ trước tiên là hợp nhất, làm sạch và chuẩn hóa dữ liệu đang phân tán ở nhiều nơi. Quá trình này cần sự tham gia của cơ quan quản lý, chuyên gia, viện nghiên cứu và trường đại học để thẩm định, xác thực thông tin trước khi đưa vào kho dữ liệu…

Bên cạnh đó còn có sáng kiến xây dựng sàn giao dịch công nghiệp văn hóa kết nối người sáng tạo, chủ sở hữu bản quyền, nhà đầu tư và thị trường, hỗ trợ giao dịch, cấp phép và thương mại hóa sản phẩm, tài sản trí tuệ. Phim trường số được định hướng phát triển hạ tầng, công nghệ và công cụ sản xuất phim hiện đại, có thể dùng chung cho nhiều nhà sản xuất. Nền tảng công nghệ điều khiển nghệ thuật biểu diễn hướng tới làm chủ công nghệ sân khấu, kết nối âm thanh, ánh sáng, hình ảnh và chuyển động, phục vụ các chương trình nghệ thuật có khả năng biểu diễn thường xuyên…

Với việc kết nối Nhà nước - doanh nghiệp - cộng đồng và ra mắt các sáng kiến cụ thể, kỳ vọng bản sắc Việt Nam, sức sáng tạo được chuyển hóa thành giá trị kinh tế, doanh nghiệp có thể góp phần đưa câu chuyện Việt Nam đến với thế giới. Khi đó, công nghiệp văn hóa sẽ không chỉ là một ngành kinh tế giàu tiềm năng, mà còn trở thành một động lực phát triển mới, góp phần nâng cao vị thế và sức mạnh mềm của đất nước.