Iran lập trạm thu phí qua eo biển Hormuz, công bố 5 nước được đi qua

Mở cửa cho “các quốc gia thân thiện”

“Chúng tôi đã cho phép một số quốc gia mà chúng tôi coi là thân thiện đi qua eo biển Hormuz. Trong đó có Trung Quốc, Nga, Ấn Độ, Iraq và Pakistan”, Ngoại trưởng Iran Seyed Abbas Araghchi cho biết trên truyền hình nhà nước.

Trong khi đó, các tàu thuyền có liên quan đến những đối thủ của Iran sẽ không được phép đi qua tuyến đường thủy chiến lược này. "Chúng ta đang trong tình trạng chiến tranh. Khu vực này là vùng chiến sự, và không có lý do gì để cho phép tàu thuyền của đối thủ và đồng minh của họ đi qua. Nhưng eo biển vẫn mở cửa cho những nước khác", ông nói.

Đây là lần đầu Iran công bố danh sách cụ thể những nước thân thiện có thể sử dụng eo biển Hormuz cho hoạt động thương mại mà không bị cản trở.

Điều kiện để được đi qua

Trong một bài đăng trước đó của phái đoàn Iran tại Liên Hợp Quốc, Tehran đã đưa ra điều kiện đối với các quốc gia muốn đi qua eo biển một cách an toàn. Theo đó, các tàu "không thù địch", bao gồm cả những tàu thuộc sở hữu hoặc có liên kết với các quốc gia khác, có thể đi qua eo biển Hormuzm với điều kiện không tham gia hoặc hỗ trợ hành động chống lại Iran và tuân thủ đầy đủ quy định an ninh do Tehran đặt ra.

Bên cạnh đó, theo các thông tin của Iran gửi tới cơ quan hàng hải của Liên Hợp Quốc, cùng với thực tế của các tàu đi qua eo biển Hormuz cho thấy nước này đang thiết lập một cơ chế giống như “trạm thu phí”. Theo nền tảng Windward, tàu thuyền phải đi sát bờ biển Iran, băng qua khu vực đảo Larak, tại đây họ phải nộp thông tin chi tiết cho Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo (IRGC), bao gồm hàng hóa, chủ sở hữu, điểm đến và danh sách đầy đủ thủy thủ đoàn. Các tàu được chấp thuận sẽ nhận được một mã số và được tàu của IRGC hộ tống. Dầu mỏ được ưu tiên và các tàu phải trải qua “kiểm tra địa chính trị”.

Bên cạnh đó, cái giá để đi qua hành lang này đặc biệt đắt đỏ. Không phải tất cả các tàu phải trả phí nhưng ít nhất đã có 2 tàu phải thực hiện nghĩa vụ này. Tàu chở dầu siêu lớn có thể tốn tới 2 triệu USD tiền phí, và phải được thanh toán bằng Nhân dân tệ của Trung Quốc để né tránh rào cản tài chính.

Luật hóa việc thu phí

Truyền thông địa phương đưa tin, Quốc hội Iran dường như đang soạn thảo một dự luật nhằm chính thức hóa việc thu phí đối với một số tàu thuyền ở eo biển Hormuz.

Hai hãng thông tấn Fars và Tasnim - thân cận với Lực lượng Vệ binh Cách mạng Iran dẫn lời nghị sĩ Mohammadreza Rezaei Kouchi nói rằng, “Quốc hội đang theo đuổi một kế hoạch nhằm chính thức hóa chủ quyền, quyền kiểm soát và giám sát của Iran đối với eo biển Hormuz, đồng thời tạo ra nguồn thu nhập thông qua việc thu phí”.

Trong những ngày gần đây, Tehran thể hiện mình là bên kiểm soát tuyến đường thủy này khi tuyên bố đóng cửa eo biển Hormuz - nơi bình thường vận chuyển khoảng 1/5 nguồn cung dầu khí của thế giới. Iran đã cho phép một số ít tàu, chủ yếu hướng đến châu Á đi qua nhưng vẫn tiếp tục đe dọa các tàu có liên hệ với Israel, Mỹ và các đồng minh.

Tuy nhiên, lưu lượng tàu qua eo biển vẫn ở mức thấp lịch sử. Theo công ty thông tin vận tải biển Lloyd's List Intelligence, chỉ có khoảng 150 tàu, bao gồm tàu ​​chở dầu và tàu container, đã đi qua khu vực này kể từ ngày 1/3. Trong điều kiện bình thường, khoảng 120 tàu qua lại mỗi ngày.

Phần lớn các tàu thuyền vượt qua khu vực này trong những tuần gần đây đều hướng về phía đông, ra khỏi Vịnh Ba Tư; các tàu có liên hệ với Iran chiếm 24% số lượt quá cảnh, Hy Lạp chiếm 18% và Trung Quốc chiếm 10% nếu tính theo quyền sở hữu hoặc đăng ký quốc kỳ. Tuy nhiên, khi xem xét kỹ hơn, các tàu có liên hệ với Iran chiếm 60% số lượt quá cảnh trong giai đoạn đầu của cuộc chiến và trong vài ngày gần đây, con số này lên tới khoảng 90%.

Các chuyên gia vận tải biển và năng lượng nhận định, việc Iran chỉ cho phép một số tàu được phê duyệt đi qua sẽ không đủ để giảm áp lực lên kinh tế toàn cầu. “Chúng tôi chưa thấy sự gia tăng đáng kể nào” bà Ana Subasic, chuyên gia rủi ro thương mại tại công ty dữ liệu hàng hải Kpler, cho biết. Hiện tại, Iran cũng mới chỉ ưu tiên tàu chở dầu được đi qua. Những nguồn nguyên liệu khác như phân bón, một số loại linh kiện đang gần như gián đoạn.