Hướng đi mới của lao động nông thôn Nghệ An:"Ly nông bất ly hương" tại Nghệ An

Việc từng đoàn xe của các nhà máy, doanh nghiệp... nối đuôi nhau đưa đón công nhân trên những con đường làng đã không còn xa lạ với nhiều người.

Chị Nguyễn Thị Nga, ở xã Quang Đồng, công nhân Công ty may TNHH VIET FAST chia sẻ: "Ngày trước, hai vợ chồng chỉ bám vào mấy sào ruộng ngoài các chi phí sinh hoạt còn nuôi 3 đứa con ăn học nên kinh tế gia đình rất khó khăn. Từ khi có công ty may nên vợ chồng đã nộp hồ sơ vào đây làm nên thu nhập khá ổn định. Tiền lương của hai vợ chồng khoảng 16-18 triệu đồng/tháng gấp nhiều lần so với làm ruộng".

Cùng chung niềm vui không phải "ly hương", chị Phan Thị Hoài, ở xã Vân Tụ bày tỏ: "Sau khi tốt nghiệp phổ thông, gia đình không có điều kiện để thi đại học nên tôi đăng ký học may, sau đó làm việc tại một công ty may trên địa bàn. Công việc phù hợp, thu nhập ổn định và gần nhà nên tôi rất yên tâm làm việc".

Trên địa bàn Nghệ An, nhiều xã đã áp dụng giải pháp lao động theo hướng "ly nông bất ly hương" đã tạo ra nhiều kết quả tích cực. Từ một xã thuần nông khoảng 62% lao động làm nông nghiệp đến nay Vân Tụ là một trong những địa phương làm tốt công việc này.

Theo thống kê của địa phương, xã Vân Tụ hiện có hơn 44.000 dân, trong đó 24.858 người trong độ tuổi lao động, khoảng 24.250 người có khả năng lao động. Đáng chú ý, tỷ lệ lao động qua đào tạo đạt 82%, tạo nền tảng quan trọng để người lao động chuyển dịch từ sản xuất nông nghiệp sang các ngành nghề phi nông nghiệp ngay trên chính quê hương mình. Tuy nhiên, chỉ 35,5% lao động qua đào tạo có bằng cấp hoặc chứng chỉ, cho thấy chất lượng nguồn nhân lực vẫn còn dư để tiếp tục nâng cao.

Thay vì phải thuê trọ ở các khu công nghiệp xa nhà, nhiều lao động có thể sáng đi làm tại doanh nghiệp, chiều trở về quây quần bên gia đình. Thu nhập ổn định hơn, chi phí sinh hoạt giảm, đồng thời vẫn duy trì được mối liên kết với cộng đồng.

Một trong những động lực quan trọng giúp người lao động không phải rời quê là sự phát triển của hệ thống doanh nghiệp và hộ kinh doanh tại địa phương. Hiện xã có 56 doanh nghiệp, 6 hợp tác xã, 1 làng nghề mây tre đan, 8 trang trại chăn nuôi cùng 1.647 hộ kinh doanh cá thể. Hệ thống này đang tạo việc làm thường xuyên cho khoảng 5.150 lao động.

Các doanh nghiệp hoạt động khá đa dạng, từ may mặc, cơ khí, xây dựng, y tế đến sản xuất vật liệu xây dựng và dịch vụ. Những đơn vị như các công ty may, doanh nghiệp cơ khí, phòng khám, cơ sở sản xuất... đã trở thành địa chỉ việc làm quen thuộc của nhiều lao động địa phương.

Chủ tịch UBND xã Vân Tụ cho biết: "Có được kết quả này nhờ chủ trương và nhiều giải pháp tích cực thực hiện chuyển dịch cơ cấu kinh tế gắn với chuyển dịch lao động. Trong đó ưu tiên phát triển ngành nghề, đưa công nghiệp, thương mại, dịch vụ về nông thôn".

Thu nhập bình quân đầu người của năm 2025 đạt khoảng 78,29 triệu đồng/ người /năm, phản ánh sự cải thiện rõ rệt về đời sống kinh tế. Kết quả này không chỉ đến từ sản xuất nông nghiệp mà còn nhờ sự phát triển của công nghiệp, dịch vụ, doanh nghiệp và các hoạt động đào tạo nghề.

Cũng như xã Vân Tụ, xã Quan Thành cũng đã làm tốt công việc này. Sự xuất hiện của các nhà máy sản xuất giày dép quy mô lớn tại xã Quan Thành đang tạo thêm động lực cho xu hướng "ly nông bất ly hương".

Bên cạnh đó, trên địa bàn xã có nhiều doanh nghiệp vừa và nhỏ thu hút hàng trăm lao động, nhiều hợp tác xã... UBND xã phối hợp với Trung tâm Dịch vụ việc làm thường xuyên cập nhật nhu cầu tuyển dụng, kết nối cung - cầu lao động, giúp người dân tiếp cận việc làm phù hợp ngay từ địa phương.

Nhận thức rõ điều đó, địa phương đã đẩy mạnh công tác đào tạo nghề. Các lớp hướng nghiệp, tập huấn kỹ thuật trồng trọt, chăn nuôi, thú y, nuôi ong lấy mật, sửa chữa máy nông nghiệp, nghề nấu ăn... được tổ chức thường xuyên nhằm giúp người lao động nâng cao tay nghề và đa dạng hóa sinh kế.

Các chính sách miễn giảm học phí cho hộ nghèo, cận nghèo, thân nhân người có công, quân nhân xuất ngũ cùng các chương trình vay vốn ưu đãi cũng góp phần khuyến khích người lao động học nghề, tự tạo việc làm hoặc tham gia vào các doanh nghiệp tại địa phương.

Đào tạo nghề không chỉ giúp người dân có thêm kỹ năng mà còn là điều kiện để chuyển đổi việc làm từ nông nghiệp sang công nghiệp và dịch vụ, tạo nên quá trình chuyển dịch cơ cấu lao động bền vững.

Thay vì phải rời Nghệ An vào các khu công nghiệp phía Nam, Bắc hay các đô thị lớn, người lao động có thể lựa chọn làm việc ngay gần nhà với thu nhập ổn định từ 7–12 triệu đồng/tháng, đồng thời vẫn duy trì cuộc sống bên gia đình.

Đây là minh chứng cho thấy khi doanh nghiệp đầu tư về nông thôn, việc làm cũng theo đó trở về với người dân, góp phần hạn chế tình trạng di cư lao động và thúc đẩy phát triển kinh tế địa phương.

Cùng với đó, sự phát triển của các khu công nghiệp trong tỉnh Nghệ An cũng mở rộng thêm cơ hội việc làm. Người lao động có thể làm việc tại các khu công nghiệp lân cận nhưng vẫn sinh sống tại quê nhà, không phải chuyển nơi cư trú như trước.

Mặc dù nguồn thu nhập từ những lao động làm việc tại Đài Loan, Hàn Quốc, Nhật Bản, Đức, Ba Lan... đã góp phần nâng cao đời sống của nhiều hộ gia đình. Nhưng, với nhiều người trẻ, khi quê hương ngày càng có nhiều doanh nghiệp và cơ hội việc làm ổn định, lựa chọn ở lại đang trở thành một phương án đáng cân nhắc.

Xu hướng "ly nông bất ly hương" đang mở ra một cách tiếp cận mới trong phát triển nông thôn. Người dân không nhất thiết phải rời quê mới có thể có việc làm và thu nhập ổn định. Khi doanh nghiệp tìm đến nông thôn, hạ tầng được đầu tư và nguồn nhân lực được đào tạo bài bản, quê hương không còn là nơi để rời đi mà có thể trở thành nơi đáng sống, đáng làm việc và đáng gắn bó lâu dài.