Hơn 47.000 du học sinh “mất dấu” ở Canada
Hơn 47.000 người nhập cảnh Canada theo diện du học không xuất hiện trong lớp học, làm dấy lên lo ngại về tình trạng lợi dụng visa để lưu trú và lao động bất hợp pháp.
Giới chức Canada vừa gióng lên hồi chuông cảnh báo về tình trạng vi phạm điều kiện thị thực du học, sau khi Bộ Di trú, Tị nạn và Quốc tịch Canada công bố con số đáng lo ngại: hiện có hơn 47.000 người nhập cảnh theo diện du học có thể đang ở lại nước này bất hợp pháp. Thông tin này làm dấy lên những tranh luận gay gắt trong Quốc hội Canada về mức độ minh bạch, giám sát và rủi ro bị lợi dụng của chương trình thị thực du học quốc tế.
47.175 trường hợp “mất dấu”
Theo National Post, tại phiên điều trần trước Ủy ban Thường trực về Quốc tịch và Di trú, bà Aiesha Zafar, người phụ trách vấn đề di trú của Bộ Di trú, Tị nạn và Quốc tịch Canada xác nhận rằng có 47.175 cá nhân được xác định là “có dấu hiệu không tuân thủ”. Đây là những trường hợp không còn tham gia học tập tại các cơ sở giáo dục như yêu cầu của giấy phép du học. Con số này tương đương khoảng 8% du học sinh ở Canada.
“Chúng tôi vẫn chưa khẳng định họ hoàn toàn vi phạm. Đây mới chỉ là số liệu ban đầu từ các cơ sở giáo dục”, bà Zafar cho biết, đồng thời thừa nhận việc xác định chính xác số trường hợp vi phạm là “một thách thức lớn”.
Số liệu này bắt nguồn từ các báo cáo của các trường cao đẳng, đại học và cơ sở đào tạo được chỉ định ở Canada - nơi có trách nhiệm báo cáo về tình trạng học tập của sinh viên quốc tế. Khi một du học sinh không còn xuất hiện trong lớp hoặc không liên lạc, nhà trường sẽ buộc phải thông báo cho Bộ Di trú, Tị nạn và Quốc tịch Canada. Tuy vậy, việc truy tìm và trục xuất hàng chục nghìn người không còn tuân thủ giấy phép du học là nhiệm vụ đầy thách thức, nhất là trong bối cảnh Canada hiện thiếu nguồn lực nhân lực cho công tác kiểm soát biên giới.
Thực tế, việc du học sinh “mất tích” sau khi nhập cảnh Canada bằng thị thực du học không hiếm. Theo dữ liệu mùa xuân năm 2024, Canada ghi nhận gần 50.000 sinh viên quốc tế được cấp thị thực nhưng không nhập học. Trong số này, có 19.582 người là công dân Ấn Độ - quốc gia hiện dẫn đầu số lượng du học sinh tại Canada. Trung Quốc đứng thứ hai với 4.279 trường hợp.
Bà Zafar cũng thừa nhận: “Ấn Độ, Trung Quốc tiếp tục là một trong những quốc gia có nhiều người “mất tích” trong năm nay”.
Sức ép với chính phủ
Trong nhiều năm qua, Canada thu hút hàng trăm nghìn sinh viên quốc tế nhờ chính sách nhập cư rộng mở và cơ hội định cư sau tốt nghiệp. Tuy nhiên, nhiều chuyên gia cảnh báo rằng chương trình du học đã bị một số nhóm lợi dụng như “cửa sau” để nhập cư bất hợp pháp.
Một số trường tư nhân quy mô nhỏ bị cáo buộc hoạt động như “nhà máy visa”, chỉ thu học phí mà không tổ chức giảng dạy thực chất. Trong khi đó, sinh viên nhập cảnh nhưng không bao giờ đến trường, chuyển sang làm việc chui trong các ngành dịch vụ.
Trong phiên tranh luận tại Quốc hội tuần trước, nghị sĩ Bloc Québécois, ông Alexis Brunelle-Duceppe đã dẫn lại điều tra của Đài Radio Canada về một mạng lưới tội phạm từ Bờ Biển Ngà đang lợi dụng chương trình visa du học để đưa thành viên vào Canada: “Các tổ chức tội phạm đang thu lợi hàng trăm triệu đô la nhờ sự lỏng lẻo của hệ thống di trú”.
Khủng hoảng niềm tin vào hệ thống thị thực du học buộc chính phủ Canada phải hành động. Chính phủ của Thủ tướng Mark Carney đang triển khai chính sách cắt giảm mạnh các diện nhập cư tạm thời, trong đó thị thực du học là lĩnh vực chịu ảnh hưởng lớn nhất. Trong sáu tháng đầu năm nay, Bộ Di trú, Tị nạn và Quốc tịch Canada chỉ phê duyệt 36.417 giấy phép học tập, giảm gần 70% so với 125.034 trường hợp cùng kỳ năm 2024.
Chính phủ Canada cho rằng việc siết chặt visa là cần thiết để ngăn chặn gian lận và giảm áp lực lên hệ thống nhà ở, y tế và thị trường lao động của nước này. Tuy nhiên, phe đối lập cảnh báo rằng Canada có thể đánh mất nguồn nhân lực quốc tế chất lượng cao, đồng thời các đường dây tội phạm vẫn có thể lợi dụng kẽ hở.
Chính vì vậy, cán cân đang nằm giữa hai yêu cầu: bảo vệ tính toàn vẹn của hệ thống nhập cư và duy trì sức hấp dẫn của Canada như một điểm đến giáo dục toàn cầu. Vấn đề visa du học và hơn 47.000 du học sinh bị “mất dấu” vì vậy không chỉ là câu chuyện về giáo dục, mà còn là phép thử đối với khả năng quản lý nhập cư của quốc gia đa văn hóa này.
