Hội thảo quốc gia về khoa học giáo dục năm 2026:“Cầu nối” tri thức trong kỷ nguyên AI

Sự kiện thu hút hàng trăm nhà khoa học, nhà quản lý giáo dục cùng trao đổi về những định hướng phát triển khoa học giáo dục Việt Nam đến năm 2035, trong đó đặt trọng tâm vào kết nối nghiên cứu, chính sách và thực tiễn.

Một trong những kết quả được kỳ vọng từ hội thảo là dự thảo “Khuyến nghị Đà Nẵng 2026” - văn bản đề xuất các ưu tiên nghiên cứu khoa học giáo dục đến năm 2035, đồng thời tăng cường kết nối giữa nhà khoa học, cơ sở giáo dục, cơ quan quản lý và doanh nghiệp.

Nghiên cứu phải đi vào chính sách và thực tiễn

Phát biểu tại hội thảo, Thứ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo Phạm Quang Hưng nhấn mạnh, đây là dịp làm rõ sự gắn kết giữa nghiên cứu về người học, quá trình học tập và phát triển công nghệ giáo dục, góp phần thực hiện Nghị quyết số 57-NQ/TW và Nghị quyết số 71-NQ/TW.

Theo Thứ trưởng, trước hết cần kế thừa và kết nối các kết quả nghiên cứu để phát triển tri thức khoa học giáo dục Việt Nam. Quá trình này cần thúc đẩy sự tiếp nối từ nghiên cứu nền tảng đến kiểm chứng giải pháp và dự báo dài hạn. Bộ Giáo dục và Đào tạo rất cần các kết quả nghiên cứu cũng như ý kiến phản biện để các vụ, cục có thêm luận cứ khoa học trong quá trình tham mưu chính sách.

Một yêu cầu khác được đặt ra là phải làm rõ phạm vi và điều kiện áp dụng của kết quả nghiên cứu trong bối cảnh Việt Nam. Thứ trưởng dẫn lại lưu ý của OECD rằng việc làm bài tốt hơn nhờ trí tuệ nhân tạo chưa chắc phản ánh tiến bộ học tập; đồng thời nhắc đến khuyến nghị của UNESCO về đánh giá công nghệ dựa trên bối cảnh, bằng chứng, tính công bằng và khả năng duy trì.

Từ đó, trước khi mở rộng áp dụng công nghệ, cần đánh giá đầy đủ chi phí, khả năng tiếp cận, an toàn và cơ chế giám sát của con người; đồng thời chuyển hóa các kết quả nghiên cứu vào đào tạo, bồi dưỡng nhà giáo.

Nội dung thứ ba là khai thác các nền tảng quốc gia dùng chung để mở rộng hợp tác và kiểm chứng kết quả nghiên cứu. Thứ trưởng cho biết Bộ ưu tiên xây dựng nền tảng giáo dục thông minh quốc gia với gia sư trí tuệ nhân tạo và hệ thống thực tế ảo là hai thành phần cốt lõi; đồng thời hoàn thiện nền tảng số quản trị giáo dục quốc gia và các cơ sở dữ liệu chuyên ngành, bảo đảm “đúng, đủ, sạch, sống, thống nhất, dùng chung”.

Thứ trưởng đề nghị Ban Tổ chức tổng hợp đầy đủ kết quả từ tọa đàm và hội thảo để hoàn thiện “Khuyến nghị Đà Nẵng 2026”.

Từ “đi về đâu” đến “đi bằng con đường nào”

Ở góc độ một cơ sở đào tạo giáo viên, PGS.TS Võ Văn Minh, Hiệu trưởng Trường Đại học Sư phạm – Đại học Đà Nẵng chia sẻ: nếu phát biểu của Thứ trưởng Phạm Quang Hưng đặt ra câu hỏi “chúng ta cần đi về đâu”, thì hội thảo có trách nhiệm cùng trả lời “chúng ta sẽ đi bằng con đường nào”.

Vấn đề của giáo dục hiện nay không còn đơn giản là đưa AI vào nhà trường. Câu hỏi sâu hơn là AI đang thay đổi việc học của con người như thế nào và giáo dục phải thay đổi ra sao để công nghệ làm con người mạnh hơn chứ không yếu đi.

Từ yêu cầu đó, PGS.TS Võ Văn Minh nêu bốn chuyển dịch mà cộng đồng khoa học giáo dục cần suy nghĩ: từ nghiên cứu để giải thích sang nghiên cứu để kiến tạo; từ nghiên cứu đơn ngành sang liên ngành; từ ý tưởng hay sang bằng chứng đáng tin cậy; từ công bố kết quả sang tạo ra tác động thực tiễn.

PGS.TS Võ Văn Minh cho biết, nhà trường đang nỗ lực trở thành trung tâm nghiên cứu khoa học giáo dục, kết nối khu vực miền Trung, Tây Nguyên với mạng lưới khoa học giáo dục quốc gia và quốc tế. Và trong kỷ nguyên AI, một trường đại học sư phạm không chỉ đào tạo người sử dụng công nghệ, mà phải đào tạo những người có khả năng hiểu, đánh giá, thiết kế và làm chủ công nghệ vì mục tiêu giáo dục.

Từ diễn đàn này, ông bày tỏ mong muốn “Khuyến nghị Đà Nẵng 2026” có thể trả lời những câu hỏi lớn về ưu tiên nghiên cứu đến năm 2035, năng lực nghiên cứu cần xây dựng, hướng phát triển công nghệ giáo dục và cơ chế kết nối các bên liên quan; qua đó trở thành đóng góp có ý nghĩa vào chương trình phát triển khoa học giáo dục Việt Nam trong giai đoạn mới.

PGS.TS Võ Văn Minh nhấn mạnh: "công nghệ cuối cùng phải phục vụ con người, và giáo dục phải giúp con người không chỉ thích nghi mà có đủ năng lực kiến tạo tương lai".