Hội thảo Lấy ý kiến về dự án Luật Đất đai (sửa đổi)

Phát biểu khai mạc, Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Phan Văn Mãi cho biết, tại Kỳ họp không thường lệ lần thứ Nhất, Quốc hội đã định hướng sửa đổi 3 luật gồm Luật Đất đai, Luật Kinh doanh bất động sản và Luật Nhà ở để chuẩn bị hồ sơ trình Quốc hội tại Kỳ họp thứ Hai. Đây là những luật rất quan trọng, phức tạp, đòi hỏi sự đầu tư kỹ lưỡng trong quá trình xây dựng và thẩm tra.

Theo Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Phan Văn Mãi, việc sửa đổi Luật Đất đai, Luật Kinh doanh bất động sản và Luật Nhà ở cần được đặt trong tổng thể thống nhất, tạo sự liên thông từ đất - nhà - giao dịch, bảo đảm không chồng chéo, không tạo kẽ hở và khoảng trống pháp lý.

Từ thực tiễn cần nhận diện đầy đủ những điểm nghẽn trong quản lý, sử dụng và phát huy nguồn lực đất đai để kịp thời tháo gỡ, khơi thông nguồn lực. Đồng thời, việc sửa luật không chỉ nhằm giải quyết những vấn đề trước mắt mà phải có tính kiến tạo, đón bắt xu hướng phát triển, hướng tới phát triển nhanh nhưng bền vững đối với đất đai, nhà ở và thị trường bất động sản.

Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính đồng thời nhấn mạnh yêu cầu thể chế hóa đầy đủ các chủ trương, chính sách của Đảng; làm rõ phạm vi, đối tượng điều chỉnh của 3 luật; xác định rõ nội dung, mức độ phân cấp, phân quyền gắn với năng lực và điều kiện thực thi.

Bên cạnh đó, cần nghiên cứu các giải pháp pháp lý phù hợp với yêu cầu chuyển đổi số, liên thông dữ liệu trong quản lý và giao dịch bất động sản; phân định rõ những vấn đề phải quy định trong luật và những nội dung có thể giao văn bản dưới luật. Việc xây dựng chính sách cũng phải chú trọng bảo vệ nhóm yếu thế, bảo đảm an toàn, ổn định của thị trường và nền kinh tế.

Chủ nhiệm Phan Văn Mãi nêu rõ, những vấn đề đã rõ cần tập trung nghiên cứu, thể chế hóa; những nội dung chưa chín, chưa đủ cơ sở thì không vội vàng đưa vào luật. Đồng thời mong muốn các đại biểu tiếp tục đóng góp ý kiến để cơ quan thẩm tra phối hợp với cơ quan soạn thảo hoàn thiện hồ sơ, bảo đảm thể chế hóa đầy đủ, đúng đắn các chủ trương, chính sách của Đảng, góp phần khơi thông và phát huy nguồn lực đất đai cho phát triển.

Tại hội thảo, các đại biểu tập trung thảo luận nhiều vấn đề trọng tâm nhằm hoàn thiện dự thảo Luật, trong đó nhấn mạnh yêu cầu bảo đảm tính đồng bộ, thống nhất trong hệ thống pháp luật, nhất là giữa Luật Đất đai với Luật Nhà ở và Luật Kinh doanh bất động sản.

Nhiều ý kiến đi sâu phân tích cơ sở thực tiễn và tính khả thi của các quy định. Thực trạng khó khăn trong cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, tình trạng quá tải tại các Văn phòng đăng ký đất đai được đặt ra, cùng với đề xuất đẩy mạnh phân cấp, phân quyền và minh bạch hóa thủ tục, tạo thuận lợi hơn cho người dân.

Bên cạnh việc tháo gỡ những vướng mắc trong thực thi, các đại biểu cũng lưu ý yêu cầu chuyển dịch tư duy lập pháp theo hướng bảo vệ tốt hơn quyền, lợi ích hợp pháp của người dân, đồng thời hài hòa lợi ích giữa Nhà nước, người dân và doanh nghiệp. Theo đó, các quy định về thu hồi đất, bồi thường, tái định cư cần bảo đảm công khai, minh bạch; những vấn đề kỹ thuật pháp lý như công chứng, dữ liệu đất đai cũng cần được quy định rõ.

Về công chứng, có ý kiến cho rằng không nên xem đây là thủ tục hành chính để đơn giản hóa trên cơ sở dữ liệu đất đai. Dữ liệu đất đai có vai trò hỗ trợ xác thực thông tin, hạn chế rủi ro trong giao dịch nhưng không thể thay thế hoạt động công chứng, bởi công chứng còn xác nhận sự tự nguyện, ý chí của các bên. Do đó, những giao dịch phải công chứng cần được quy định ngay trong luật, tạo cơ sở pháp lý rõ ràng và bảo đảm an toàn cho các bên.

Một nội dung khác được đề nghị làm rõ là quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất - vấn đề có tính nền tảng trong quản lý và phát huy nguồn lực đất đai. Theo tinh thần Nghị quyết 21, quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất cần được đổi mới theo hướng thống nhất, đồng bộ với quy hoạch vùng, tỉnh, đô thị và nông thôn. Vì vậy, cần rà soát, quy định rõ hơn trong Luật, đồng thời nghiên cứu sửa đổi đồng bộ Luật Quy hoạch và Luật Quy hoạch đô thị và nông thôn, nhất là trong bối cảnh tổ chức chính quyền địa phương 2 cấp.

Kết luận hội thảo, Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Phan Văn Mãi cho biết, các ý kiến đóng góp tại hội thảo là cơ sở quan trọng để Ủy ban phối hợp với cơ quan soạn thảo tiếp tục nghiên cứu, rà soát, tiếp thu đầy đủ trong quá trình hoàn thiện hồ sơ dự án Luật trình Quốc hội.