Chính trị

Hội thảo khoa học cấp quốc gia "Chiến lược hoàn thiện hệ thống pháp luật Việt Nam trong kỷ nguyên mới"

Tin và ảnh: Thảo Mộc • 16/11/2026 15:42

Sáng 16/11, tại Hà Nội, Ban Nội chính Trung ương và Bộ Tư pháp phối hợp tổ chức Hội thảo khoa học cấp quốc gia "Chiến lược hoàn thiện hệ thống pháp luật Việt Nam trong kỷ nguyên mới".

Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Trung ương Đảng, Trưởng Ban Nội chính Trung ương Lê Minh Trí và các Ủy viên Trung ương Đảng: Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định, Phó Thủ tướng Chính phủ Lê Tiến Châu, Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng đồng chủ trì Hội thảo.

Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Trung ương Đảng, Trưởng Ban Nội chính Trung ương Lê Minh Trí; Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định; Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Thủ tướng Chính phủ Lê Tiến Châu; Ủy viên Trung ương Đảng, Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng đồng chủ trì Hội…
Trưởng Ban Nội chính Trung ương Lê Minh Trí; Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định; Phó Thủ tướng Chính phủ Lê Tiến Châu và Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng đồng chủ trì Hội thảo

Xây dựng hệ thống pháp luật tinh gọn, đồng bộ, thống nhất, minh bạch, dễ tiếp cận và khả thi

Phát biểu khai mạc Hội thảo, Phó Thủ tướng Lê Tiến Châu cho biết, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, Trưởng Ban Chỉ đạo Trung ương về hoàn thiện thể chế và thực thi pháp luật, đã nhiều lần nhấn mạnh yêu cầu, pháp luật phải thực sự trở thành lợi thế cạnh tranh quốc gia, mở đường cho đổi mới sáng tạo và khơi thông nguồn lực phát triển.

Quán triệt tinh thần đó, Chiến lược hoàn thiện hệ thống pháp luật Việt Nam trong kỷ nguyên mới phải được đặt trong tổng thể đổi mới mô hình phát triển đất nước, với tư duy đột phá, mục tiêu rõ ràng và tầm nhìn dài hạn. Chiến lược phải có cơ sở khoa học, bám sát thực tiễn, xác định đúng những điểm nghẽn cần ưu tiên tháo gỡ và lựa chọn các giải pháp đột phá trong xây dựng và thi hành pháp luật, với lộ trình cụ thể, xác định rõ cơ quan chịu trách nhiệm, nguồn lực thực hiện và kết quả cần đạt.

Mục tiêu là xây dựng hệ thống pháp luật tinh gọn, đồng bộ, thống nhất, minh bạch, dễ tiếp cận và khả thi, đủ ổn định để người dân, doanh nghiệp yên tâm đầu tư, đủ linh hoạt để đáp ứng yêu cầu phát triển; đồng thời, bám sát tinh thần chỉ đạo của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm trong bài viết "Thượng tôn Hiến pháp và pháp luật - Động lực kiến tạo phát triển đất nước".

Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định tham dự và đồng chủ trì Hội thảo
Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định đồng chủ trì Hội thảo

Phó Thủ tướng gợi mở 3 nhóm vấn đề trọng tâm để các đại biểu tập trung trao đổi, thảo luận.

Thứ nhất, về cơ sở lý luận, tư duy và những giá trị nền tảng của hệ thống pháp luật Việt Nam trong kỷ nguyên mới, cần xác định rõ tư tưởng chủ đạo, các giá trị cốt lõi và những nguyên tắc xuyên suốt của Chiến lược, xác định mục tiêu đến năm 2045, Việt Nam cần một hệ thống pháp luật như thế nào để đáp ứng yêu cầu xây dựng và hoàn thiện Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa, đồng thời mở đường cho đổi mới mô hình phát triển đất nước.

Thứ hai, về thực trạng và những vấn đề đặt ra đối với hệ thống pháp luật Việt Nam.

Cần đánh giá khách quan, toàn diện những thành tựu, những hạn chế và những bài học kinh nghiệm qua 40 năm đổi mới, đặc biệt là kết quả thực hiện Nghị quyết số 48-NQ/TW. Từ kết quả tổng rà soát hệ thống văn bản quy phạm pháp luật, đề nghị tập trung nhận diện đầy đủ những bất cập mang tính hệ thống về nội dung, cấu trúc và tổ chức thi hành pháp luật; những mâu thuẫn, chồng chéo, khoảng trống pháp luật và những vướng mắc trong thực tiễn thi hành; phân biệt rõ những bất cập của quy định pháp luật với những hạn chế trong tổ chức thực hiện; phân tích rõ nguyên nhân, nhất là những nguyên nhân căn bản, kéo dài; làm cơ sở xác định đúng các định hướng, các giải pháp của Chiến lược.

Phó Thủ tướng Lê Tiến Châu phát biểu khai mạc.
Phó Thủ tướng Lê Tiến Châu phát biểu khai mạc

Thứ ba, về định hướng, nhiệm vụ và giải pháp đột phá hoàn thiện hệ thống pháp luật Việt Nam trong kỷ nguyên mới.

Chiến lược phải xác định rõ những nhiệm vụ hoàn thiện pháp luật cần ưu tiên đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045 để đổi mới mô hình phát triển và góp phần thực hiện 2 mục tiêu 100 năm của đất nước. Cần làm rõ phải đổi mới pháp luật ở lĩnh vực nào để vừa khơi thông nguồn lực, vừa giúp doanh nghiệp Việt Nam tiếp nhận công nghệ, nâng năng suất và tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị? Lĩnh vực nào pháp luật phải đi trước, mở đường cho sự phát triển?

Phó Thủ tướng nhấn mạnh, theo tinh thần Kết luận số 09-KL/TW của Bộ Chính trị, cần tái cấu trúc để hệ thống pháp luật vừa ổn định, dễ dự báo, vừa thích ứng với thực tiễn. Đồng thời, cần xác định rõ những khâu đột phá trong đổi mới tư duy, phương thức xây dựng và thi hành pháp luật; nâng cao chất lượng hoạch định chính sách, quản trị toàn bộ vòng đời văn bản quy phạm pháp luật, khắc phục những hạn chế trong tổ chức thi hành; phát triển nguồn nhân lực pháp luật chất lượng cao, đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số, trí tuệ nhân tạo trong xây dựng và thi hành pháp luật.

Đặc biệt, Chiến lược phải xác định rõ những nhiệm vụ ưu tiên, lộ trình thực hiện và các mục tiêu, chỉ tiêu có thể đo lường đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045; lấy hiệu quả thi hành pháp luật và những chuyển biến thực chất trong đời sống kinh tế - xã hội làm thước đo, bảo đảm Chiến lược sau khi ban hành thực sự đi vào cuộc sống.

Toàn cảnh Hội thảo
Toàn cảnh Hội thảo

"Xây dựng Chiến lược hoàn thiện hệ thống pháp luật Việt Nam trong kỷ nguyên mới là nhiệm vụ có ý nghĩa đặc biệt quan trọng đối với sự phát triển của đất nước". Nhấn mạnh điều này, Phó Thủ tướng mong muốn, với tinh thần khoa học, khách quan, thẳng thắn và trách nhiệm, các đại biểu tập trung trao đổi, làm rõ những vấn đề còn có cách tiếp cận khác nhau, đề xuất những định hướng, giải pháp có tính đột phá, khả thi, phù hợp với yêu cầu phát triển đất nước.

Tạo chuyển biến trong 3 khâu đột phá: tư duy xây dựng pháp luật, thực thi pháp luật và nhân lực pháp luật

Phát biểu định hướng trao đổi, thảo luận, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định đề nghị các chuyên gia, nhà khoa học, đại biểu tập trung góp ý một số vấn đề trọng tâm.

Thứ nhất, cần phải làm rõ cả về lý luận và thực tiễn đến năm 2030, tầm nhìn 2045, hệ thống pháp luật Việt Nam như thế nào? Những giá trị và nguyên tắc nền tảng được thể hiện ra sao trong xây dựng, thực thi mục tiêu của từng giai đoạn? Những hạn chế nào phải được khắc phục? Những mục tiêu nào có thể theo dõi, định lượng được, đánh giá được, gắn với chất lượng phục vụ người dân, doanh nghiệp, khả năng bảo vệ quyền và hiệu quả hoạt động của bộ máy nhà nước?

Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định phát biểu định hướng trao đổi, thảo luận tại Hội thảo
Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định phát biểu định hướng trao đổi, thảo luận tại Hội thảo. Ảnh: Phạm Kiên/TTXVN

Thứ hai, mô hình phát triển mới với sự phát triển mạnh mẽ của khoa học công nghệ, chuyển đổi số, trí tuệ nhân tạo và sự thay đổi rất nhanh chóng của thế giới, của đất nước đặt ra những yêu cầu mới nào đối với việc hoàn thiện hệ thống pháp luật. Vai trò của Nhà nước trong định hướng, điều tiết và hỗ trợ phát triển cần được thể chế ra sao để vừa nâng cao hiệu lực quản lý, vừa phát huy quyền tự chủ, năng động, sáng tạo, trách nhiệm của người dân, doanh nghiệp, của các chủ thể pháp lý? Đối với những động lực tăng trưởng mới, cần ưu tiên hình thành thể chế pháp lý như thế nào để khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số thực sự đóng góp và nâng cao năng suất, chất lượng tăng trưởng?

Chế độ pháp lý đối với dữ liệu, tài sản số, các mô hình kinh doanh mới cần phải hoàn thiện thế nào để các chủ thể vừa có căn cứ, vừa yên tâm, vừa có được nhiệt huyết để đầu tư, khai thác giá trị, đồng thời thực hiện đầy đủ trách nhiệm đối với Nhà nước, đối với người sử dụng và cả xã hội? Những giải pháp nào để hoàn thiện thể chế cho doanh nghiệp Việt Nam nâng cao năng lực công nghệ, tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu và tăng khả năng chống chịu của nền kinh tế?

Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định phát biểu định hướng trao đổi, thảo luận tại Hội thảo
Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định phát biểu định hướng trao đổi, thảo luận tại Hội thảo

Đồng thời, những thay đổi của thị trường lao động, phương thức làm việc đặt ra yêu cầu gì đối với hệ thống pháp luật về việc làm, về đào tạo, về bảo hiểm, về an sinh xã hội? Cần hoàn thiện những cơ chế nào để người dân có điều kiện thích ứng, tiếp cận cơ hội mới và được hỗ trợ khi chịu tác động bất lợi từ quá trình chuyển đổi?

Việc hoàn thiện pháp luật về đầu tư, sản xuất kinh doanh cần gắn kết ra sao với yêu cầu về sử dụng tiết kiệm tài nguyên, chuyển đổi năng lượng và phát triển kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn? Lựa chọn cách thức điều chỉnh ra sao để pháp luật vừa có tính ổn định giúp các chủ thể yên tâm đầu tư, hoạt động, vừa có khả năng thích ứng với những thay đổi của thực tiễn?

Thứ ba, về nhiệm vụ, giải pháp, Phó Chủ tịch Quốc hội đề nghị các nhà khoa học, các đại biểu cho ý kiến về những nội dung, giải pháp chiến lược vừa có tầm nhìn dài hạn, vừa xử lý ngay được các vấn đề thực tiễn đang đặt ra, đang vướng mắc cần phải tháo gỡ ngay để tạo động lực phát triển; khắc phục ngay những hạn chế đang có để tạo nền tảng đáp ứng yêu cầu phát triển trong giai đoạn tới, nhất là giải pháp để có thể tạo chuyển biến trong 3 khâu đột phá: tư duy xây dựng pháp luật, thực thi pháp luật và nhân lực pháp luật.

Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng phát biểu tại Hội thảo
Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng phát biểu tại Hội thảo

Đồng thời bảo đảm sự lãnh đạo toàn diện, trực tiếp của Đảng đối với công tác xây dựng pháp luật và thực thi pháp luật; phải gắn trách nhiệm của cấp ủy, tổ chức Đảng và người đứng đầu với chất lượng thể chế hóa chủ trương và kết quả tổ chức thực hiện.

Đặc biệt, Phó Chủ tịch Quốc hội đề nghị các đại biểu quan tâm đề xuất giải pháp khắc phục tình trạng thực thi pháp luật vẫn là khâu nghẽn nhất hiện nay... Cùng với việc đổi mới thể chế, cần tăng cường công tác phối hợp, theo dõi, kiểm tra, đôn đốc; hoàn thiện cơ chế giải thích, hướng dẫn tổ chức thi hành pháp luật, giải quyết vướng mắc, kiến nghị của công dân, tổ chức, qua đó tăng cường niềm tin của xã hội vào hệ thống pháp luật.

Đối với hoạt động tư pháp, cần đề xuất các giải pháp nâng cao chất lượng xét xử, bảo đảm độc lập xét xử, áp dụng pháp luật thống nhất và thi hành hiệu quả các phán quyết. Đồng thời, chú trọng giải quyết tranh chấp ngoài tòa án, nâng cao chất lượng dịch vụ pháp lý và khả năng tiếp cận công lý của người dân, doanh nghiệp...

Thứ trưởng Bộ T
Thứ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Thanh Tú trình bày báo cáo "Những nội dung cơ bản của dự thảo Đề án Chiến lược hoàn thiện hệ thống pháp luật Việt Nam trong kỷ nguyên mới"
Nguyên Thứ trưởng Thường trực Bộ Tư pháp, GS. TS Hoàng Thế Liên trình bày tham luận tại Hội thảo
Nguyên Thứ trưởng Thường trực Bộ Tư pháp, GS. TS Hoàng Thế Liên trình bày tham luận tại Hội thảo

Phó Chủ tịch Quốc hội khẳng định, ý kiến của các nhà khoa học, đại biểu có ý nghĩa quan trọng đối với việc hoàn thiện Đề án trong thời gian tới.

Tư duy lập pháp phải chuyển mạnh sang chủ động kiến tạo phát triển

Hội thảo đã lắng nghe ý kiến phát biểu của các chuyên gia, từ cơ sở lý luận, thực tiễn và đề xuất tầm nhìn, định hướng và các giải pháp cơ bản hoàn thiện hệ thống pháp luật (bao gồm cả pháp luật về tổ chức và hoạt động của các cơ quan tư pháp, tổ chức bổ trợ tư pháp) có chất lượng cao, hiện đại, tiệm cận chuẩn mực, thông lệ quốc tế tiên tiến và phù hợp với thực tiễn đất nước.

Trưởng Ban Nội chính Trung ương Lê Minh Trí phát biểu kết luận Hội thảo
Trưởng Ban Nội chính Trung ương Lê Minh Trí phát biểu kết luận Hội thảo

Kết luận tại Hội thảo, Trưởng Ban Nội chính Trung ương Lê Minh Trí nhấn mạnh, sau 6 ý kiến tham luận, hội thảo đã thu được nhiều kết quả, đặc biệt là thông qua các góc nhìn và cách tiếp cận đa dạng, cung cấp khối lượng thông tin rất lớn phục vụ việc thực hiện Đề án.

Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Trung ương Đảng, Trưởng Ban Nội chính Trung ương Lê Minh Trí phát biểu kết luận Hội thảo
Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Trung ương Đảng, Trưởng Ban Nội chính Trung ương Lê Minh Trí phát biểu kết luận Hội thảo

Trưởng Ban Nội chính Trung ương nêu rõ, việc hoàn thiện hệ thống pháp luật cần bám sát lộ trình thực hiện các mục tiêu đến năm 2030, năm 2045 và tầm nhìn xa hơn. Từ lộ trình đó, cần tiếp tục đổi mới tư duy làm luật, pháp luật không chỉ là công cụ quản lý mà phải chuyển mạnh sang chủ động kiến tạo phát triển, tạo động lực mới cho đất nước.

Các đại biểu chụp ảnh lưu niệm tại Hội thảo
Các đại biểu chụp ảnh lưu niệm tại Hội thảo
Các đại biểu chụp ảnh lưu niệm tại Hội thảo
Các đại biểu chụp ảnh lưu niệm tại Hội thảo

Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng khẳng định, các ý kiến chỉ đạo, tham luận và thảo luận tại Hội thảo là nguồn tư liệu có giá trị cả về lý luận và thực tiễn, góp phần hoàn thiện dự thảo Đề án "Chiến lược hoàn thiện hệ thống pháp luật Việt Nam trong kỷ nguyên mới".

    Hội thảo khoa học cấp quốc gia "Chiến lược hoàn thiện hệ thống pháp luật Việt Nam trong kỷ nguyên mới"
    • Mặc định