Hội họa đương đại với kỹ thuật sơn mài

Quê hương

Sơn mài của Khải Đoàn

Đúng như tên gọi của triển lãm, các bức tranh đều phản ánh sự tương tác giữa các thái cực, gắn kết các điểm đối lập giữa gần và xa, trẻ và già, gần gũi và xa lạ, cụ thể và trừu tượng... Nghệ sỹ Khải Đoàn chia sẻ: “Lưỡng cực là khái niệm có thể thấy trong tất cả mọi sự việc của đời sống. Tôi thấy luôn có 2 mặt đối lập của một sự việc và muốn thể hiện điều đó trong tác phẩm. Đề tài này tôi đã theo đuổi từ lâu và sẽ tiếp tục khai thác trong thời gian dài.”

Các mặt đối lập được gắn với những vấn đề của thế giới đương đại. Trong bộ tranh Thế giới - chia tách và sáp nhập gồm 3 bức, phần đầu là bản đồ thế giới được tạo bởi các chấm phân giải của máy tính với đường gắn như vô tận giữa các quốc gia. Ở bức thứ hai, thế giới và các lục địa được chia thành hàng ngàn mảnh. Còn bức cuối, các mảnh này sáp nhập với nhau trong hình dáng bộ não người. Tác phẩm nói về các vùng đất vốn cách xa nhau, nhưng trong thời đại thông tin, giao lưu văn hóa diễn ra mạnh mẽ, hàng ngày qua truyền hình, internet... mọi người kết nối, đến gần nhau hơn. Hay Vào và ra là sự mâu thuẫn giữa thông thường và sang trọng, qua đó cũng cho thấy sự thay đổi trong tập quán sinh hoạt của người dân. Trong chuyến thăm vùng đồng bằng sông Cửu Long, nghệ sỹ phát hiện mỗi dãy nhà lại có một cái đầm, rất hoang sơ, nhưng chúng đang dần mất đi trong cuộc sống hiện tại. Khải Đoàn mong muốn “giữ lại được phong cảnh điền viên hoang sơ này và thể hiện nó với sơn, vàng và bạc”...

Các ý tưởng về sự đối lập được thể hiện với kỹ thuật sơn mài truyền thống của Việt Nam. Từng làm trên nhiều chất liệu như vẽ trên lụa, khắc gỗ... nhưng sau đó Khải Đoàn chọn sơn mài, bởi “chất liệu này hoàn hảo. Sơn mài cũng có ở Nhật Bản, Trung Quốc, nhưng người Việt đã phát triển nó theo cách riêng. Bản thân tranh sơn mài cũng có 2 mặt đối lập, luôn có quá trình sơn và mài”...

Sinh tại miền Nam Việt Nam nhưng Khải Đoàn lớn lên và thừa hưởng nền giáo dục của Đức. Khi tranh sơn mài của anh được giới thiệu tại Đức, mọi người thường quan tâm đến nét gì là Việt Nam, nhưng ở Việt Nam khán giả lại quan tâm đến cái gì là Đức... Thực ra, điều đó đã được nghệ sỹ kết hợp trong tác phẩm. Như trong tác phẩm Quê hương, gồm 3 bức tranh thể hiện nước, gốc rễ và đất của Việt Nam, trong khi 3 bức tranh mang 3 màu cơ bản: đen, đỏ, vàng - chính là màu cờ của Đức. Tác giả làm tác phẩm với băn khoăn: liệu người ta có thể có hơn một quê hương?...

Triển lãm Lưỡng cực sẽ diễn ra đến ngày 5.6. Trong thời gian triển lãm, hàng ngày, tác giả sẽ tiếp tục thực hiện Sơn và mài. Tác phẩm này đã được thực hiện trong gần 5 năm qua, với hàng chục lớp được sơn lên rồi lại mài đi. Hình ảnh cuối cùng của bức tranh sẽ xuất hiện khi kết thúc triển lãm.