Học tập suốt đời để dám nghĩ, dám nói, dám làm, dám chịu trách nhiệm

Tham dự Hội thảo có đại diện các đơn vị thuộc Bộ Giáo dục và Đào tạo, Ban Tuyên giáo Trung ương, Trường Đại học Mở Hà Nội; đại diện các bộ, ban, ngành Trung ương; đại diện Ban Tuyên giáo và Dân vận các tỉnh, thành phố; các Sở Giáo dục và Đào tạo; các cơ sở giáo dục; các tổ chức chính trị - xã hội; cùng các chuyên gia, nhà khoa học, cán bộ quản lý, nhà giáo, học sinh, sinh viên.

Đẩy mạnh thực chất học tập suốt đời

Hội thảo được tổ chức nhằm giúp cán bộ, đảng viên, nhà giáo, học sinh, sinh viên và toàn xã hội nhận thức sâu sắc, đầy đủ và thực hiện nhất quán quan điểm giáo dục và đào tạo là quốc sách hàng đầu, quyết định tương lai dân tộc; quán triệt các quan điểm, mục tiêu, nhiệm vụ, giải pháp về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo theo Nghị quyết số 71-NQ/TW ngày 22/8/2025 của Bộ Chính trị; đồng thời bám sát tinh thần bài viết “Học tập suốt đời” ngày 02/3/2025 của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm.

Phát biểu tại Hội thảo, Thứ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo Lê Quân cho biết, sinh thời, Chủ tịch Hồ Chí Minh đặc biệt coi trọng việc học, tự học và học tập không ngừng. Ngay sau Cách mạng tháng Tám thành công, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã phát động phong trào toàn dân, toàn quân xóa nạn mù chữ, Người căn dặn: “… Muốn biết thì phải thi đua học. Học không bao giờ cùng. Học mãi để tiến bộ mãi. Càng tiến bộ, càng thấy càng phải học thêm”; “Xã hội càng đi tới, công việc càng nhiều, máy móc càng tinh xảo. Mình mà không chịu học thì lạc hậu, mà lạc hậu là bị đào thải, tự mình đào thải mình”.
Quán triệt sâu sắc tư tưởng Hồ Chí Minh, trong suốt các kỳ Đại hội, Đảng ta luôn nhất quán quan điểm: Giáo dục và đào tạo là quốc sách hàng đầu, quyết định tương lai của dân tộc; xây dựng xã hội học tập, tạo cơ hội để mọi người dân được học tập thường xuyên, học tập suốt đời.

Thứ trưởng nhấn mạnh, tư tưởng đó có ý nghĩa đặc biệt trong giai đoạn hiện nay, khi tri thức, khoa học và công nghệ phát triển với tốc độ rất nhanh, đặt ra những yêu cầu mới đối với mỗi cá nhân, tổ chức và toàn xã hội. Trong bài viết “Học tập suốt đời” công bố ngày 02/3/2025, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm xác định học tập suốt đời là đòi hỏi cấp thiết đối với mỗi người, nhất là cán bộ, đảng viên; đồng thời nhấn mạnh việc học phải góp phần hình thành những con người có tri thức, bản lĩnh, năng lực hành động, tinh thần trách nhiệm và khát vọng cống hiến. Thông điệp xuyên suốt được Tổng Bí thư nêu rõ là học tập suốt đời để “dám nghĩ, dám nói, dám làm, dám chịu trách nhiệm, dám hy sinh vì lợi ích chung”.

Đặc biệt, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm chỉ rõ rằng chỉ khi đẩy mạnh thực chất học tập suốt đời, chúng ta mới có thể làm giàu thêm ý tưởng, giải pháp và sáng kiến để giải quyết những đòi hỏi cấp thiết của thực tiễn, những vấn đề mới, chưa có tiền lệ; qua đó xây dựng đội ngũ cán bộ có trình độ, năng lực, phẩm chất đạo đức, có khát vọng vươn lên và dám chịu trách nhiệm về những quyết định của mình, tạo ra đột phá vì lợi ích của Nhân dân và sự phát triển của đất nước.

Tinh thần đó tiếp tục được thể hiện rõ trong Nghị quyết số 71-NQ/TW ngày 22/8/2025 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo. Nghị quyết xác định một quan điểm quan trọng là “phát huy truyền thống hiếu học của dân tộc, xây dựng xã hội học tập”; đồng thời yêu cầu khơi dậy mạnh mẽ phong trào học tập, tự học tập, học tập không ngừng, học tập suốt đời vì sự phát triển nhanh và bền vững của đất nước, vì tương lai của dân tộc. Nghị quyết cũng đặt ra yêu cầu xây dựng nền giáo dục mở, liên thông, bảo đảm cơ hội học tập công bằng, bình đẳng cho mọi người, đáp ứng nhu cầu xã hội và thúc đẩy học tập suốt đời.

Thứ trưởng Lê Quân cho rằng, những định hướng lớn nêu trên cho thấy học tập suốt đời ngày nay không chỉ là việc bổ sung kiến thức hay kéo dài thời gian học tập. Đó còn là năng lực tự học, tự cập nhật, khả năng thích ứng với sự thay đổi, biết chuyển hóa tri thức thành hành động và giá trị phục vụ cộng đồng. Trong kỷ nguyên phát triển mới, năng lực học tập liên tục ngày càng trở thành một trong những điều kiện quan trọng để nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, thúc đẩy đổi mới sáng tạo và tăng cường năng lực cạnh tranh quốc gia.

Thứ trưởng Lê Quân nhấn mạnh: “Hội thảo hôm nay được tổ chức nhằm tiếp tục làm sâu sắc hơn tư tưởng Hồ Chí Minh, quan điểm của Đảng và những định hướng của Tổng Bí thư Tô Lâm về học tập suốt đời; đồng thời tạo diễn đàn để các chuyên gia, nhà khoa học, nhà quản lý và các cơ sở giáo dục trao đổi những vấn đề lý luận và thực tiễn, chia sẻ mô hình, kinh nghiệm, nhận diện những khó khăn, điểm nghẽn và đề xuất các giải pháp thiết thực nhằm thúc đẩy học tập suốt đời, xây dựng xã hội học tập trong giai đoạn mới”.

Học tập suốt đời là yêu cầu chiến lược trong phát triển đội ngũ cán bộ

GS Hoàng Anh Tuấn, Hiệu trưởng Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia Hà Nội cho rằng, trong giai đoạn phát triển mới của đất nước, yêu cầu đổi mới mạnh mẽ về tư duy, nâng cao năng lực và hoàn thiện phẩm chất của đội ngũ cán bộ trở nên ngày càng cấp thiết.

Bởi các xu thế toàn cầu hóa, chuyển đổi số, cạnh tranh chiến lược, kinh tế tri thức và quản trị hiện đại đòi hỏi đội ngũ cán bộ phải có khả năng tự học, tự đổi mới, tự thích ứng liên tục.

Chính trong bối cảnh đó, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã chỉ đạo sâu sắc rằng học tập suốt đời là con đường duy nhất để cán bộ có thể trưởng thành, đủ bản lĩnh, trí tuệ, năng lực, trách nhiệm và tinh thần đổi mới sáng tạo.

Quan điểm này tiếp nối logic biện chứng của tư tưởng Hồ Chí Minh: “phải học mãi, học suốt đời”, cán bộ thì càng phải học tập bởi “Cán bộ là cái gốc của mọi công việc”. Đối với Chủ tịch Hồ Chí Minh, học tập không chỉ nhằm nâng cao tri thức mà còn là đạo đức, bản lĩnh, tư duy chính trị, và tinh thần phục vụ nhân dân.

Theo GS Hoàng Anh Tuấn, quan điểm của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm về học tập suốt đời vừa kế thừa trực tiếp tư tưởng Hồ Chí Minh, vừa đáp ứng đúng những yêu cầu mới của thời đại số.

Vì vậy, học tập suốt đời được xác định như nền tảng tư duy, năng lực thiết yếu và là yêu cầu chiến lược trong đào tạo, bồi dưỡng và phát triển đội ngũ cán bộ.

“Khi đặt trong mối quan hệ với Nghị quyết số 71-NQ/TW ngày 22/8/2025 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo, có thể thấy rõ định hướng đào tạo cán bộ hiện nay phải được xây dựng trên cơ sở ‘hệ thống giáo dục mở, liên thông, thúc đẩy học tập suốt đời và xây dựng xã hội học tập’, đồng thời nhằm ‘Phát huy truyền thống hiếu học của dân tộc, xây dựng xã hội học tập, khơi dậy mạnh mẽ các phong trào thi đua trong Nhân dân và trong toàn xã hội về học tập, tự học tập, học tập không ngừng, học tập suốt đời vì sự nghiệp phát triển nhanh và bền vững của đất nước, vì tương lai của dân tộc’”, GS Hoàng Anh Tuấn nhấn mạnh.

Theo GS Hoàng Anh Tuấn, quan điểm của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm không chỉ mang tính kế thừa mà còn mở ra hướng tiếp cận hiện đại, coi học tập suốt đời là trụ cột của cải cách giáo dục và là động lực để nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ trong giai đoạn phát triển mới.

Trường đại học là chủ thể quan trọng của hệ sinh thái học tập suốt đời

PGS.TS Nguyễn Thị Nhung, Hiệu trưởng Trường Đại học Mở Hà Nội cho biết, từ chủ đề và yêu cầu của Hội thảo, Ban Tổ chức đã nhận được 85 báo cáo tham luận của các cơ quan quản lý về văn hóa, giáo dục và đào tạo từ trung ương đến địa phương; ban tuyên giáo các tỉnh/thành phố; các cơ sở giáo dục đại học, giáo dục nghề nghiệp, giáo dục phổ thông; cùng các tổ chức chính trị, xã hội và nghề nghiệp. Qua thẩm định, 66 tham luận được lựa chọn đưa vào Kỷ yếu Hội thảo.

Các tham luận thể hiện sự quan tâm sâu sắc và cách tiếp cận đa chiều đối với học tập suốt đời, từ việc hình thành nhu cầu, năng lực và văn hóa tự học đến việc chuyển hóa tri thức thành năng lực hành động, tinh thần trách nhiệm và ý thức cống hiến cho cộng đồng, xã hội.

Đáng chú ý, một trong những vấn đề được đặt ra là nhìn nhận trường đại học như một chủ thể quan trọng của hệ sinh thái học tập suốt đời.

Trong xã hội học tập, trường đại học không chỉ là nơi thực hiện chức năng đào tạo nguồn nhân lực trình độ cao mà còn là địa chỉ mở cơ hội học tập công bằng, bình đẳng cho nhiều nhóm đối tượng khác nhau trong xã hội.

Giáo dục đại học cần chuyển từ tư duy “đào tạo một lần cho một nghề” sang “đồng hành với người học trong suốt quá trình phát triển nghề nghiệp và cá nhân”, thông qua việc đa dạng hóa các chương trình đào tạo ngắn hạn, đào tạo lại, đào tạo bổ sung và các hình thức học tập linh hoạt.

Cùng với đó, sự phát triển của OER, MOOCs, LMS, các nền tảng học tập trực tuyến và trí tuệ nhân tạo đang làm thay đổi căn bản cách thức tiếp cận và tổ chức việc học. Không gian học tập không còn bị giới hạn bởi lớp học, thời gian biểu hay địa điểm địa lý.

Tuy nhiên, bà Nhung cho rằng cùng với cơ hội là những yêu cầu mới về năng lực số, khả năng tự học, lựa chọn và kiểm chứng thông tin, tư duy phản biện và trách nhiệm của người học. Vì vậy, xây dựng hệ sinh thái học tập số cần được đặt trong mối quan hệ với xây dựng công dân số và công dân học tập, chứ không chỉ đơn thuần là số hóa tài liệu hay chuyển một chương trình từ trực tiếp sang trực tuyến.

“Học tập suốt đời, xét đến cùng, là câu chuyện về con người và sự phát triển của con người. Một xã hội học tập không chỉ là xã hội có nhiều người đi học, mà là xã hội trong đó mỗi người đều có cơ hội học tập, có khả năng tự học và có động lực tự hoàn thiện để không chỉ biết nhiều hơn, nghĩ sâu hơn, làm tốt hơn, sống có trách nhiệm hơn và cống hiến thiết thực hơn cho xã hội.

Đây chính là tinh thần và mục tiêu của chủ đề Hội thảo hướng tới, cũng là sự gắn kết tự nhiên với triết lý đào tạo của Trường Đại học Mở Hà Nội với năm giá trị “Mở”: Mở cơ hội - Mở trái tim - Mở trí tuệ - Mở tầm nhìn - Mở tương lai, và với sứ mạng Nhà trường đã kiên trì theo đuổi trong việc mở rộng cơ hội học tập, đáp ứng nhu cầu học tập đa dạng, nhu cầu học tập suốt đời của người học, góp phần xây dựng xã hội học tập”- PGS.TS Nguyễn Thị Nhung, Hiệu trưởng Trường Đại học Mở Hà Nội nhấn mạnh.