Hoạt động tín dụng chính sách ở Hội An Đông, Đà NẵngGiữ gìn nghề nhỏ, dựng sinh kế bền vững
Thực tế triển khai hoạt động tín dụng chính sách ở Hội An Đông cho thấy, không phải sinh kế nào cũng bắt đầu từ những dự án lớn. Có những quầy hàng lưu niệm, những dịch vụ nhỏ bên điểm du lịch, những sản phẩm mang dấu ấn địa phương khi được tiếp vốn kịp thời sẽ có cơ hội phát triển và trở thành “mắt xích mềm” trong hệ sinh thái kinh tế cộng đồng.
Những quầy hàng nhỏ trong không gian du lịch lớn
Nếu những chiếc thuyền thúng tạo nên hình ảnh sôi động trên mặt nước rừng dừa, thì các quầy hàng lưu niệm, dịch vụ ăn uống, sản phẩm thủ công và những điểm bán nhỏ lại tạo nên phần lắng sâu hơn. Đó là nơi du khách dừng chân, chọn một món đồ mang về, nghe một câu chuyện bản địa, cảm nhận thêm đời sống của người dân sau chuyến tham quan.
Ở khu phố Thanh Tam, bà Nguyễn Thị Hiền đang vay 80 triệu đồng từ chương trình Cho vay giải quyết việc làm của NHCSXH để kinh doanh đồ lưu niệm. Trước đó, bà cũng từng vay vốn chính sách để xây dựng công trình nước sạch. Với gia đình bà, nguồn vốn ưu đãi không chỉ là một khoản tiền, mà là điểm tựa để ổn định đời sống và duy trì kế mưu sinh.
Bà Hiền tâm sự, du khách đến Hội An Đông, ngoài việc trải nghiệm bơi thuyền thúng, thăm rừng, thưởng thức các món đặc sản của địa phương thì họ rất thích mua những vật lưu niệm về làm quà, đặc biệt là du khách quốc tế. Với họ, những sản phẩm thủ công của địa phương như Đèn lồng Hội An với đủ màu sắc, kiểu dáng; một chiếc khăn hay váy, áo bằng lụa tơ tằm Hội An mềm mại, thanh lịch; hay những vật dụng nhỏ nhắn bằng gốm Thanh Hà... đều chứa đựng những giá trị văn hóa hấp dẫn, thú vị của người Việt. “Nắm bắt được nhu cầu này và thật may lại được NHCSXH hỗ trợ vốn, nhiều người dân ở đây đã thực sự đổi đời đấy các anh chị!” - bà Hiền nói.
Quả thật, với một khoản vay không lớn nhưng nếu vận hành tốt, nguồn vốn ấy có thể giúp một gia đình có việc làm, giảm phụ thuộc vào lao động thời vụ, từng bước tích lũy và mở rộng sinh kế. Điểm đáng chú ý là những sinh kế nhỏ như vậy thường nằm ở “vùng giữa” của chính sách phát triển: không phải hộ nghèo nhất, cũng chưa phải doanh nghiệp đủ lớn để tiếp cận các kênh vốn thương mại thuận lợi. Nếu không có tín dụng chính sách, những hộ như bà Hiền rất dễ phải vay mượn bên ngoài với chi phí cao, hoặc bỏ lỡ cơ hội làm ăn khi du lịch địa phương phát triển. Vì vậy, nguồn vốn ưu đãi như một “bệ đỡ” để những hộ kinh doanh nhỏ không bị đứng ngoài dòng chảy phát triển.
Vốn chính sách giữ lại giá trị bản địa
Ở Hội An Đông, khi nói đến phát triển nghề truyền thống trong không gian du lịch, không thể chỉ hiểu là giữ lại một nghề cũ theo cách nguyên trạng. Điều quan trọng hơn là tạo điều kiện để nghề, sản phẩm và sinh kế bản địa thích ứng với thị trường mới.
Ở góc nhìn đó, ông Trần Rô, Tổ trưởng Tổ Tiết kiệm và vay vốn Thanh Tam cho biết, vốn chính sách không chỉ hỗ trợ hộ dân làm ăn, mà còn góp phần giữ lại giá trị bản địa trong quá trình phát triển du lịch. Bởi nếu du lịch chỉ phát triển bằng các mô hình lớn, người dân Hội An Đông rất dễ trở thành người đứng ngoài cuộc. Ngược lại, khi những hộ kinh doanh nhỏ được tiếp cận vốn, họ có thể mở dịch vụ, bán sản phẩm, tham gia phục vụ du khách, giữ lại thu nhập trong cộng đồng và làm cho du lịch có thêm chiều sâu văn hóa.
Câu chuyện của bà Nguyễn Thị Hiền và nhiều hộ buôn bán nhỏ ở Hội An Đông được ví như một mảnh ghép của hệ sinh thái sinh kế ở Hội An Đông, nơi thuyền thúng, nhà hàng, hàng lưu niệm, dịch vụ phụ trợ, nước sạch, nhà ở, việc làm cùng kết nối với nhau. Người làm du lịch cần người bán hàng, người bán hàng cần dòng khách, dòng khách cần hạ tầng, hạ tầng cần chính sách đầu tư, còn người dân cần vốn để tham gia vào quá trình ấy. Đây cũng chính là sự mở rộng của tín dụng chính sách trong giai đoạn mới. Nếu trước đây, mục tiêu quan trọng nhất là giúp hộ nghèo vượt qua thiếu thốn, thì nay nguồn vốn tín dụng chính sách còn hướng đến tạo việc làm, phát triển sinh kế, nâng chất lượng sống và tăng khả năng chống chịu của người dân trước biến động kinh tế.
Tuy nhiên theo ông Trần Rô, để các sinh kế nhỏ phát triển bền vững, chỉ vốn thôi là chưa đủ. Người dân cần thêm kỹ năng bán hàng, khả năng giao tiếp với du khách, cách kể câu chuyện về sản phẩm, ý thức giữ gìn môi trường, bảo đảm chất lượng dịch vụ và từng bước tiếp cận thanh toán không dùng tiền mặt. Nhưng vốn chính sách vẫn là điểm khởi đầu quan trọng. Không có vốn, nhiều ý tưởng làm ăn chỉ dừng ở mong muốn. Có vốn, người dân có cơ hội biến lợi thế thành sinh kế.
“Nếu bài toán giảm nghèo trước đây đặt trọng tâm vào việc giúp người dân vượt qua thiếu hụt, thì bài toán an sinh hôm nay phải đi xa hơn: giúp người dân có năng lực tự đứng vững trong nền kinh tế đang chuyển dịch” - ông Trần Rô nói.
