Hoàn thiện quy định về đấu giá tài sản, tháo gỡ vướng mắc từ thực tiễn cơ sở

Làm rõ phạm vi điều chỉnh, tránh chồng chéo giữa các luật

Phát biểu thảo luận về dự án Luật Đấu giá tài sản (sửa đổi), ĐBQH Nguyễn Hoàng Trường bày tỏ đồng tình với quan điểm xuyên suốt là Luật Đấu giá tài sản cần giữ vai trò luật hình thức, thống nhất trình tự, thủ tục đấu giá trên phạm vi toàn quốc. Tuy nhiên, để phân định rõ phạm vi điều chỉnh và tránh xung đột với các luật chuyên ngành như Luật Đất đai, Luật Quản lý, sử dụng tài sản công, Luật Thi hành án dân sự, đại biểu đề nghị hoàn thiện cụ thể hơn Điều 3 của dự thảo luật.

Theo đại biểu, thực tiễn tại cơ sở cho thấy ranh giới giữa thủ tục trước đấu giá, quy trình tổ chức đấu giá và thủ tục sau đấu giá vẫn phát sinh nhiều vướng mắc, nhất là khi xảy ra khiếu kiện. Các khâu như lập phương án, phê duyệt giá khởi điểm, tổ chức đấu giá, phê duyệt kết quả, hủy quyết định phê duyệt hoặc cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất có liên quan đến thẩm quyền của nhiều cơ quan. Khi kết quả đấu giá bị hủy, cơ quan chuyên môn ở cơ sở thường lúng túng trong việc xác định áp dụng quy định của pháp luật chuyên ngành hay Luật Đấu giá tài sản.

Để khắc phục tình trạng này, đại biểu đề nghị khẳng định rõ nguyên tắc: Luật Đấu giá tài sản điều chỉnh trình tự, nghiệp vụ tổ chức cuộc đấu giá kể từ khi ban hành Quy chế cuộc đấu giá đến khi kết thúc phiên đấu giá, bàn giao hồ sơ kết quả. Các nội dung liên quan đến điều kiện đưa tài sản ra đấu giá, thẩm quyền quyết định đấu giá, xác định và phê duyệt giá khởi điểm, phê duyệt hoặc hủy quyết định phê duyệt kết quả trúng đấu giá, nộp tiền trúng đấu giá, giao nhận tài sản và cấp giấy tờ về quyền sở hữu, quyền sử dụng tài sản cần thực hiện theo pháp luật chuyên ngành.

Trên cơ sở đó, ĐBQH Nguyễn Hoàng Trường đề xuất sửa đổi, bổ sung khoản 1 Điều 3 theo hướng quy định rõ phạm vi điều chỉnh của Luật; đồng thời xác định, trường hợp có sự khác nhau về trình tự, thủ tục tổ chức cuộc đấu giá giữa Luật Đấu giá tài sản và luật khác thì áp dụng quy định của Luật này, trừ trường hợp thuộc quy định tại khoản 2 Điều 3.

"Việc phân định rõ trách nhiệm và thẩm quyền giữa tổ chức hành nghề đấu giá với cơ quan hành chính nhà nước sẽ giúp hạn chế tình trạng đùn đẩy trách nhiệm, tạo cơ sở pháp lý thống nhất để xử lý các vấn đề phát sinh trong thực tiễn", ĐBQH Nguyễn Hoàng Trường nhấn mạnh.

Đối với Điều 21 về lựa chọn tổ chức hành nghề đấu giá tài sản, ĐBQH Nguyễn Hoàng Trường cơ bản tán thành đề xuất của Chính phủ về việc giao Chính phủ quy định tiêu chí đơn giản hơn hoặc cho phép chỉ định đối với tài sản có giá khởi điểm hoặc tổng giá khởi điểm thấp, chẳng hạn dưới 200 triệu đồng. Theo đại biểu, cơ chế phân tầng này có thể góp phần tháo gỡ những vướng mắc trong thực tiễn.

Đại biểu dẫn chứng, tại các cơ quan, đơn vị, phường, xã, khi thanh lý những lô tài sản công hư hỏng, giá trị nhỏ như bàn ghế, máy vi tính, phương tiện làm việc cũ trị giá vài chục triệu đồng, việc phải đăng thông báo công khai lựa chọn tổ chức đấu giá trên Cổng đấu giá tài sản quốc gia, chấm điểm theo thang tiêu chí năng lực có thể mất nhiều thời gian. Chi phí đăng thông báo và thực hiện thủ tục đôi khi tương đương với giá trị tài sản thu hồi.

Tuy nhiên, ĐBQH Nguyễn Hoàng Trường lưu ý, cơ chế rút gọn cần có các điều kiện ràng buộc để tránh bị lạm dụng thành hình thức chỉ định tùy nghi, tạo lợi ích nhóm hoặc cố tình chia nhỏ tài sản công nhằm né tránh việc đánh giá năng lực theo quy định. Vì vậy, đại biểu đề nghị bổ sung các nguyên tắc kiểm soát ngay tại Điều 21, gồm quy định rõ giới hạn tổng giá trị tài sản được áp dụng cơ chế rút gọn, công khai danh tính tổ chức đấu giá được lựa chọn trên cổng thông tin và nghiêm cấm hành vi cố ý chia nhỏ tài sản công để áp dụng hình thức chỉ định rút gọn...

"Việc đơn giản hóa thủ tục cần đi đôi với cơ chế kiểm soát minh bạch, bảo đảm vừa tiết kiệm thời gian, chi phí, vừa ngăn ngừa nguy cơ lợi dụng chính sách", ĐBQH Nguyễn Hoàng Trường nêu quan điểm.

Số hóa hoạt động đấu giá nhằm hạn chế tình trạng “cò mồi”

Riêng đối với hoạt động đấu giá trực tuyến tại Điều 30, ĐBQH Nguyễn Hoàng Trường đồng tình với chủ trương số hóa hoạt động đấu giá, cho rằng đây là giải pháp quan trọng nhằm hạn chế tình trạng “cò mồi”, bảo kê, đe dọa người tham gia tại các phòng đấu giá truyền thống ở địa phương.

Tuy nhiên, đại biểu đề nghị dự thảo Luật cần bổ sung nguyên tắc xử lý các sự cố như gián đoạn đường truyền, nghẽn mạng hoặc hệ thống bị tấn công. Theo đó, cần quy định rõ thẩm quyền xử lý và yêu cầu có biên bản xác nhận độc lập của đơn vị vận hành công nghệ khi tạm dừng phiên đấu giá trực tuyến. Đại biểu cho rằng quy định này sẽ góp phần ngăn ngừa tình trạng tổ chức hành nghề đấu giá tự ý lấy lý do lỗi mạng để hủy phiên đấu giá gây bất lợi cho người tham gia, đồng thời nâng cao tính minh bạch và độ tin cậy của hoạt động đấu giá trực tuyến.

Đối với thủ tục rút gọn tại Điều 35, đại biểu đề nghị mở rộng phạm vi áp dụng đối với tài sản công giá trị thấp tại địa phương. Thực tiễn tại Hà Nội cho thấy, sau quá trình sáp nhập, sắp xếp tổ chức bộ máy, đơn vị hành chính và tinh giản biên chế, khối lượng tài sản công dôi dư, công cụ, trang thiết bị cần thanh lý tại các phường, xã và đơn vị sự nghiệp rất lớn. Trong khi đó, hạn mức áp dụng thủ tục rút gọn đối với tài sản dưới 50 triệu đồng tại điểm a khoản 1 Điều 35 đã được quy định từ Luật năm 2016, đến nay không còn phù hợp với biến động giá cả và quy mô tài sản công.

Từ thực tế này, ĐBQH Nguyễn Hoàng Trường đề nghị xem xét rút ngắn thời hạn niêm yết từ 15 ngày xuống còn 3-5 ngày đối với tài sản thanh lý thông thường có giá trị dưới 100 triệu đồng. Theo đại biểu, việc điều chỉnh sẽ giúp chính quyền cấp xã, phường đẩy nhanh quá trình thanh lý, giải phóng tài sản, hạn chế chi phí thuê kho bãi và bảo quản kéo dài, tránh tình trạng tài sản xuống cấp, hư hỏng, gây thất thoát, lãng phí ngân sách nhà nước.

Góp ý về khoản 4 Điều 24, liên quan trực tiếp đến trách nhiệm của UBND cấp xã, ĐBQH Nguyễn Hoàng Trường đề nghị bỏ cụm từ “bảo quản việc niêm yết” trong quy định về trách nhiệm xác nhận và bảo quản thông tin niêm yết trong thời hạn niêm yết. Theo đại biểu, thực tế tại nhiều phường, xã cho thấy bảng tin tại trụ sở UBND là nơi công cộng, điều kiện cơ sở vật chất còn hạn chế, nhiều vị trí niêm yết chịu ảnh hưởng của thời tiết hoặc có đông người qua lại. Trong khi đó, thời gian niêm yết có thể kéo dài từ 15 đến 45 ngày, khiến lực lượng bảo vệ của phường, xã khó có thể thường xuyên túc trực để bảo đảm thông báo đấu giá không bị rách hoặc bị bóc gỡ.

Vì vậy, đại biểu đề nghị UBND cấp xã chỉ chịu trách nhiệm xác nhận thời điểm bắt đầu và kết thúc niêm yết theo đề nghị của tổ chức hành nghề đấu giá tài sản; đồng thời phối hợp đăng tải thông tin niêm yết trên trang thông tin điện tử của UBND cấp xã, nếu có.

Bảo đảm an toàn, minh bạch trong đấu giá trực tuyến

Góp ý dự án Luật Đấu giá tài sản (sửa đổi), ĐBQH Tạ Đình Thi đề nghị tiếp tục hoàn thiện các quy định về quản trị dữ liệu, xử lý sự cố kỹ thuật, phí sử dụng hệ thống và bảo vệ dữ liệu cá nhân. Theo đại biểu, chuyển đổi số trong hoạt động đấu giá cần gắn với yêu cầu bảo đảm an toàn, minh bạch, xác định rõ trách nhiệm của các chủ thể và bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của người dân, doanh nghiệp.

Theo đại biểu, Nghị quyết số 57-NQ/TW xác định khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là động lực quan trọng để phát triển lực lượng sản xuất hiện đại, đổi mới quản trị quốc gia; đồng thời yêu cầu đổi mới tư duy xây dựng pháp luật, khai thác hiệu quả dữ liệu và bảo đảm an ninh mạng, an ninh dữ liệu.

Đánh giá dự thảo Luật đã thể chế hóa tinh thần này, ĐBQH Tạ Đình Thi cho biết, dự thảo bổ sung các khái niệm về Cổng đấu giá tài sản quốc gia, Hệ thống đấu giá trực tuyến và trang thông tin đấu giá trực tuyến của tổ chức hành nghề; xác định đấu giá trực tuyến là hình thức đấu giá chính thức tại Điều 30... Theo đại biểu, đây là những nội dung phù hợp với yêu cầu thực hiện Nghị quyết số 57-NQ/TW, góp phần xây dựng Chính phủ số, kinh tế số và xã hội số. Tuy nhiên, để bảo đảm tính khả thi khi triển khai, dự thảo cần tiếp tục hoàn thiện một số nhóm vấn đề.

ĐBQH Tạ Đình Thi đề nghị làm rõ kiến trúc hệ thống và trách nhiệm quản trị dữ liệu trong hoạt động đấu giá trực tuyến. Theo đại biểu, dự thảo quy định ba thành phần gồm Cổng đấu giá tài sản quốc gia, Hệ thống đấu giá trực tuyến và trang thông tin đấu giá trực tuyến của tổ chức hành nghề. Tuy nhiên, dự thảo chưa phân định rõ cơ quan quản lý, đơn vị vận hành, dữ liệu nào là dữ liệu gốc, dữ liệu nào là dữ liệu đồng bộ; đồng thời chưa xác định rõ thông tin nào được sử dụng làm căn cứ khi dữ liệu giữa các hệ thống không thống nhất.

Điều 4 đã giải thích một số từ ngữ nhưng chưa đủ rõ để xử lý các tình huống phát sinh trong thực tế. Vì vậy, đại biểu đề nghị bổ sung quy định theo hướng xác định Cổng đấu giá tài sản quốc gia là nguồn dữ liệu chính thức về thông báo, niêm yết và kết quả đấu giá; Hệ thống đấu giá trực tuyến là nơi ghi nhận dữ liệu gốc của phiên đấu giá trực tuyến; trang thông tin của tổ chức hành nghề phải kết nối, đồng bộ với hệ thống quốc gia theo chuẩn dữ liệu do cơ quan có thẩm quyền ban hành.

Bên cạnh đó, cần quy định rõ trách nhiệm cập nhật, đồng bộ, sao lưu và phục hồi dữ liệu; yêu cầu xác thực, lưu vết, truy xuất và bảo toàn chứng cứ điện tử. Đại biểu nhấn mạnh, đây là nội dung quan trọng bởi chứng cứ điện tử có thể trở thành căn cứ giải quyết khiếu nại, hủy kết quả đấu giá và xác định trách nhiệm bồi thường.

Đối với hoạt động đấu giá trực tuyến, ĐBQH Tạ Đình Thi cho rằng tính ổn định của hệ thống và khả năng tiếp cận thông tin của người tham gia có ý nghĩa quyết định. Dự thảo đã quy định việc tạm dừng, dừng, hủy bỏ phiên đấu giá trong một số trường hợp, nhưng chủ yếu gắn với hành vi vi phạm của người tham gia hoặc yêu cầu của cơ quan có thẩm quyền, chưa có cơ chế rõ ràng để xử lý sự cố kỹ thuật khách quan.

Do đó, ĐBQH Tạ Đình Thi đề nghị bổ sung quy định về nguyên tắc xử lý khi xảy ra mất kết nối, lỗi hệ thống, tấn công mạng hoặc gián đoạn thanh toán; xác định căn cứ tạm dừng, gia hạn hoặc tổ chức lại phiên đấu giá...

Về nguyên tắc thu phí sử dụng hệ thống và giá trị pháp lý của kết quả hiển thị trên hệ thống, ĐBQH Tạ Đình Thi cho biết, dự thảo chưa quy định rõ về phí sử dụng Hệ thống đấu giá trực tuyến và Cổng đấu giá tài sản quốc gia. Vì vậy, cần bổ sung nguyên tắc thu phí, công khai mức phí và hoàn phí trong trường hợp cuộc đấu giá bị hủy do lỗi hệ thống. Đồng thời, cần phân biệt rõ kết quả hiển thị trên hệ thống với văn bản phê duyệt hoặc hợp đồng làm căn cứ xác lập quyền theo quy định pháp luật...

"Việc này nhằm tránh tình trạng người trúng đấu giá căn cứ vào thông tin hiển thị trên màn hình để yêu cầu xác lập quyền khi chưa có văn bản phê duyệt hoặc hợp đồng theo quy định", ĐBQH Tạ Đình Thi nhấn mạnh.