Hoàn thiện chính sách bảo hiểm thất nghiệp, bảo đảm quyền lợi người lao động

PV: Thưa đại biểu, bảo hiểm thất nghiệp là một trong những chính sách an sinh quan trọng, góp phần hỗ trợ người lao động khi mất việc làm. Theo ông, cần nhìn nhận như thế nào về vai trò của chính sách này trong bối cảnh thị trường lao động còn nhiều biến động?

Đại biểu Phạm Văn Hòa: Bảo hiểm thất nghiệp có ý nghĩa thiết thực đối với người lao động, nhất là khi họ không may mất việc làm, bị giảm thu nhập hoặc phải chuyển đổi công việc. Chính sách không chỉ hỗ trợ một phần thu nhập trong thời gian thất nghiệp mà còn góp phần bảo đảm đời sống, hạn chế những xáo trộn đối với gia đình và xã hội.

Trong bối cảnh nền kinh tế có nhiều thay đổi, hoạt động sản xuất, kinh doanh chịu tác động từ thị trường, công nghệ và quá trình tái cơ cấu, nguy cơ mất việc làm vẫn có thể xảy ra ở một số ngành, lĩnh vực. Vì vậy, bảo hiểm thất nghiệp cần được thực hiện hiệu quả để trở thành điểm tựa cho người lao động khi gặp rủi ro.

Tuy nhiên, cần nhìn nhận chính sách này không chỉ dừng lại ở việc chi trả trợ cấp. Quan trọng hơn là giúp người lao động sớm tìm được việc làm mới, ổn định cuộc sống và tiếp tục tham gia vào hoạt động sản xuất, kinh doanh. Đây cũng là cách góp phần duy trì nguồn nhân lực và ổn định thị trường lao động.

PV: Thực tế vẫn còn một bộ phận người lao động chưa tham gia bảo hiểm thất nghiệp, trong đó có lao động làm việc không chính thức, việc làm thiếu ổn định. Theo ông, cần có giải pháp gì để mở rộng diện bao phủ, bảo đảm tốt hơn quyền lợi của người lao động?

Đại biểu Phạm Văn Hòa: Mở rộng diện bao phủ bảo hiểm thất nghiệp là yêu cầu cần được quan tâm trong quá trình hoàn thiện chính sách an sinh. Thực tế, bên cạnh lực lượng lao động làm việc theo hợp đồng thuộc diện tham gia, vẫn còn nhiều người làm việc không chính thức, lao động tự do hoặc có việc làm thiếu ổn định. Đây là những nhóm dễ gặp khó khăn khi mất nguồn thu nhập nhưng khả năng tiếp cận các chính sách bảo vệ còn hạn chế.

Theo tôi, cần tiếp tục rà soát các quy định về đối tượng tham gia, nghiên cứu lộ trình mở rộng phù hợp với đặc điểm từng nhóm lao động và điều kiện phát triển kinh tế - xã hội. Việc mở rộng phải đi đôi với khả năng đóng góp, bảo đảm tính khả thi và cân đối của quỹ, tránh tạo thêm gánh nặng không phù hợp cho người lao động và doanh nghiệp.

Cùng với đó, cần đẩy mạnh tuyên truyền để người lao động hiểu rõ quyền lợi, nghĩa vụ và chủ động tham gia. Đối với những nhóm chưa thuộc diện bảo hiểm thất nghiệp, cần có các chính sách an sinh phù hợp khác, bảo đảm không để người lao động gặp khó khăn bị bỏ lại phía sau.

PV: Tình trạng doanh nghiệp chậm đóng, trốn đóng bảo hiểm thất nghiệp có thể ảnh hưởng trực tiếp đến quyền lợi của người lao động. Theo ông, cần tăng cường giám sát và xử lý vấn đề này như thế nào?

Đại biểu Phạm Văn Hòa: Việc đóng bảo hiểm thất nghiệp là trách nhiệm của người sử dụng lao động và người lao động theo quy định pháp luật. Doanh nghiệp chậm đóng, trốn đóng không chỉ ảnh hưởng đến quyền lợi trước mắt mà còn có thể khiến người lao động gặp khó khăn khi cần giải quyết chế độ.

Tôi cho rằng cần tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra, giám sát việc thực hiện chính sách tại doanh nghiệp, nhất là những đơn vị có dấu hiệu vi phạm kéo dài. Các cơ quan chức năng cần kịp thời phát hiện, yêu cầu khắc phục và xử lý nghiêm những hành vi vi phạm theo quy định. Đồng thời, cần công khai, minh bạch thông tin về tình hình đóng bảo hiểm để người lao động có cơ sở theo dõi, bảo vệ quyền lợi của mình.

Bên cạnh trách nhiệm của doanh nghiệp, cơ quan quản lý cũng cần cải cách thủ tục, tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý, theo dõi quá trình đóng và giải quyết chế độ. Mục tiêu cuối cùng là bảo đảm người lao động được thụ hưởng đầy đủ quyền lợi, đồng thời tạo môi trường thực hiện chính sách công bằng giữa các doanh nghiệp.

PV: Một trong những yêu cầu đặt ra hiện nay là nâng cao hiệu quả sử dụng Quỹ Bảo hiểm thất nghiệp, gắn hỗ trợ thu nhập với đào tạo nghề và kết nối việc làm. Theo ông, cần chú trọng những vấn đề gì để chính sách phát huy hiệu quả thực chất?

Đại biểu Phạm Văn Hòa: Quỹ Bảo hiểm thất nghiệp cần được quản lý chặt chẽ, sử dụng đúng mục đích, bảo đảm an toàn và hiệu quả. Bên cạnh việc thực hiện đầy đủ chế độ trợ cấp, cần quan tâm hơn đến các chính sách hỗ trợ tư vấn, giới thiệu việc làm, đào tạo lại và nâng cao kỹ năng nghề cho người lao động.

Thực tế, nếu chỉ nhận trợ cấp trong một khoảng thời gian nhất định mà không tìm được công việc mới, người lao động vẫn có nguy cơ tiếp tục gặp khó khăn. Vì vậy, cần phát huy vai trò của hệ thống trung tâm dịch vụ việc làm, tăng cường kết nối với doanh nghiệp và cơ sở đào tạo để xác định đúng nhu cầu tuyển dụng, từ đó tổ chức đào tạo phù hợp.

Việc sử dụng quỹ cũng cần được công khai, minh bạch, có cơ chế giám sát và đánh giá hiệu quả. Không chỉ quan tâm số tiền đã chi hoặc số người được hỗ trợ, cần đánh giá cả kết quả sau đào tạo, khả năng tìm được việc làm và duy trì thu nhập của người lao động. Qua đó, nguồn lực của quỹ mới thực sự góp phần hỗ trợ người lao động trở lại thị trường lao động.

PV: Trước tác động của trí tuệ nhân tạo, tự động hóa và chuyển đổi số, nguy cơ một bộ phận lao động phải chuyển đổi nghề nghiệp ngày càng rõ nét. Theo ông, cần tiếp tục hoàn thiện chính sách bảo hiểm thất nghiệp theo hướng nào để chủ động thích ứng với những thay đổi này?

Đại biểu Phạm Văn Hòa: Sự phát triển của khoa học, công nghệ và chuyển đổi số đang làm thay đổi yêu cầu đối với nhiều ngành nghề. Một số công việc có thể thu hẹp, trong khi những lĩnh vực mới lại cần lực lượng lao động có trình độ và kỹ năng phù hợp. Vì vậy, chính sách bảo hiểm thất nghiệp cần được triển khai theo hướng chủ động hơn, không chỉ hỗ trợ sau khi người lao động mất việc mà còn góp phần hạn chế nguy cơ mất việc.

Theo tôi, cần chú trọng đào tạo lại, bồi dưỡng kỹ năng và hỗ trợ doanh nghiệp duy trì việc làm cho người lao động khi có sự thay đổi về cơ cấu hoặc công nghệ. Nội dung đào tạo phải sát với nhu cầu thực tế, tránh hình thức hoặc đào tạo xong nhưng không có cơ hội làm việc. Đồng thời, cần tăng cường dự báo nhu cầu nhân lực, cung cấp thông tin thị trường lao động để người lao động chủ động lựa chọn ngành nghề và nâng cao năng lực thích ứng.

Về phía cơ quan quản lý, cần thường xuyên rà soát quá trình thực hiện Luật Việc làm và các quy định liên quan, kịp thời phát hiện những điểm chưa phù hợp để đề xuất điều chỉnh. Chính sách phải vừa bảo đảm quyền lợi chính đáng của người lao động, vừa tạo điều kiện để doanh nghiệp phát triển, qua đó góp phần xây dựng thị trường lao động ổn định và bền vững.

Xin trân trọng cảm ơn ông!