Hóa đơn điện tử - bảo đảm minh bạch về thuế

Đó là một trong những điểm mới trong chính sách thuế được các đại biểu nhấn mạnh tại Hội thảo “Những quy định quan trọng khi triển khai chính sách thuế mới” do Cục Thông tin và Truyền thông Chính phủ phối hợp cùng Cục Thuế (Bộ Tài chính) tổ chức diễn ra chiều nay, (20/7).

Lắng nghe thực tiễn để tháo gỡ khó khăn

Phát biểu khai mạc hội thảo, Cục trưởng Cục Thuế (Bộ Tài chính) Mai Xuân Thành cho biết, ngày 10/11/2025, Quốc hội đã thông qua Luật Quản lý thuế số 108, có hiệu lực thi hành từ 1/7/2026 để triển khai đồng bộ, thống nhất và hiệu quả. Ngày 30/6/2026, Chính phủ đã ban hành Nghị định số 252/2026 quy định chi tiết một số điều và biện pháp tổ chức hướng dẫn thi hành Luật Quản lý thuế và Nghị định số 254 quy định về hóa đơn điện tử, chứng từ điện tử.

Đây là những văn bản pháp lý quan trọng tạo nền tảng cho bước chuyển mạnh mẽ trong quản lý thuế theo hướng hiện đại, minh bạch, dựa trên dữ liệu quản lý rủi ro và quản lý tuân thủ; chuyển mạnh từ tư duy quản lý hành chính đơn thuần sang phục vụ, hỗ trợ và đồng hành với người nộp thuế; cắt giảm, đơn giản hóa các thủ tục hành chính nhằm tạo điều kiện thuận lợi nhất cho người dân, doanh nghiệp, hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh thực hiện nghĩa vụ thuế ngày càng thuận lợi, giảm chi phí tuân thủ, giảm hạn chế sai sót và đảm bảo công bằng, minh bạch.

Tại hội thảo, Cục trưởng Cục Thuế (Bộ Tài chính) Mai Xuân Thành mong muốn hội thảo sẽ là một diễn đàn cởi mở, thẳng thắn và thực chất, với mục tiêu xuyên suốt là mang đến cho cộng đồng người nộp thuế những thông tin chính xác, kịp thời, thiết thực. Đặc biệt là những nội dung liên quan trực tiếp đến doanh nghiệp, hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh, người bán hàng trên nền tảng thương mại điện tử và các mô hình kinh doanh đa kênh. Đồng thời, cơ quan thuế mong muốn lắng nghe những khó khăn, những vướng mắc phát sinh từ thực tiễn để có thể giải đáp, tháo gỡ ngay cho người nộp thuế, nhằm góp phần hỗ trợ tối đa cho hoạt động sản xuất kinh doanh của người nộp thuế.

Hộ kinh doanh có doanh thu từ 1 tỷ đồng/năm trở lên phải sử dụng hóa đơn điện tử

Tại phiên tọa đàm “Đồng hành cùng nhà bán hàng trong quá trình triển khai chính sách thuế mới”, Trưởng Ban Chính sách về hóa đơn điện tử Nguyễn Thị Thanh Hằng đã thông tin những điểm mới liên quan đến việc sử dụng hóa đơn điện tử, trong đó đặc biệt lưu ý cách xác định hộ, cá nhân kinh doanh thuộc diện bắt buộc sử dụng hóa đơn.

Theo bà Hằng, hộ, cá nhân kinh doanh có doanh thu hằng năm từ 1 tỷ đồng trở lên thuộc diện phải sử dụng hóa đơn điện tử có mã của cơ quan thuế hoặc hóa đơn điện tử khởi tạo từ máy tính tiền theo quy định. Đối với hộ mới bắt đầu kinh doanh hoặc hộ có doanh thu của năm trước chưa đạt ngưỡng 1 tỷ đồng nhưng doanh thu lũy kế trong năm đạt mức này, thời hạn đăng ký sử dụng hóa đơn điện tử là 30 ngày kể từ ngày cuối cùng của kỳ tính thuế có doanh thu đạt ngưỡng.

Điều hộ kinh doanh cần đặc biệt lưu ý là doanh thu được xác định trên tổng doanh thu của toàn bộ hoạt động kinh doanh, không tính riêng theo từng cửa hàng, quầy hàng, gian hàng hay địa điểm kinh doanh. Chẳng hạn, một hộ có nhiều cửa hàng, doanh thu tại từng cửa hàng đều dưới 1 tỷ đồng nhưng tổng doanh thu của tất cả các địa điểm đạt từ 1 tỷ đồng trở lên thì hộ đó vẫn thuộc diện phải sử dụng hóa đơn điện tử.

Doanh thu từ bán hàng trực tiếp, bán qua sàn thương mại điện tử, mạng xã hội, livestream và các kênh trực tuyến khác cũng phải được tổng hợp đầy đủ. Những hộ chưa thuộc diện bắt buộc nhưng có nhu cầu vẫn có thể đăng ký sử dụng hóa đơn điện tử. Một số hoạt động đặc thù được thực hiện theo quy định riêng và có thể không thuộc diện trực tiếp lập hóa đơn.

Bà Hằng cũng làm rõ rằng không phải tất cả hộ kinh doanh đều bắt buộc chuyển sang sử dụng hóa đơn điện tử khởi tạo từ máy tính tiền. Hộ bán hàng hóa, cung cấp dịch vụ trực tiếp cho người tiêu dùng nhưng đã sử dụng loại hóa đơn điện tử phù hợp, bảo đảm đầy đủ nội dung và truyền được dữ liệu đến cơ quan thuế thì không nhất thiết phải đăng ký thêm hóa đơn khởi tạo từ máy tính tiền. Hộ kinh doanh được lựa chọn giải pháp hóa đơn phù hợp với quy mô, phương thức bán hàng và điều kiện vận hành thực tế, với điều kiện đáp ứng đầy đủ các yêu cầu quản lý thuế.

Đối với hộ có nhiều cửa hàng hoặc địa điểm kinh doanh, một mã số thuế có thể được sử dụng chung cho các địa điểm. Tuy nhiên, trên hóa đơn phải thể hiện rõ tên, mã và địa chỉ của nơi thực tế phát sinh giao dịch. Vì vậy, các hộ cần rà soát, chuẩn hóa và cập nhật đầy đủ thông tin của từng cửa hàng, điểm bán trước khi lập hóa đơn.

Cho phép ủy nhiệm cho bên thứ ba lập hóa đơn

Một điểm mới khác được bà Hằng đề cập là người bán có thể ủy nhiệm cho tổ chức hoặc bên thứ ba đủ điều kiện thực hiện việc lập hóa đơn điện tử. Việc ủy nhiệm phải được xác lập rõ ràng; hóa đơn vẫn phải thể hiện đầy đủ tên, địa chỉ, mã số thuế và các thông tin của người bán, đồng thời được truyền đến cơ quan thuế đúng quy định. Các bên cũng phải xác định cụ thể trách nhiệm về tính chính xác, an toàn dữ liệu, lưu trữ và xử lý hóa đơn có sai sót.

Với hoạt động kinh doanh trên sàn thương mại điện tử hoặc nền tảng số, đơn vị quản lý nền tảng có trách nhiệm cung cấp cho người bán những dữ liệu cần thiết để lập hóa đơn, gồm thông tin về người mua, nội dung giao dịch, thời điểm giao hàng và trạng thái hoàn thành đơn hàng. Theo bà Hằng, việc kết nối thông tin giữa đơn hàng và hóa đơn sẽ giúp người bán xác định đúng thời điểm lập hóa đơn, hạn chế bỏ sót giao dịch và doanh thu từ hoạt động bán hàng trực tuyến.

Thông tin người mua trên hóa đơn cũng được xác định rõ hơn theo từng trường hợp. Nếu người mua là doanh nghiệp, tổ chức hoặc cơ sở kinh doanh có mã số thuế, hóa đơn phải thể hiện mã số thuế và những thông tin cần thiết do người mua cung cấp. Nếu người mua là người tiêu dùng cá nhân và không cung cấp thông tin, hóa đơn có thể thể hiện nội dung “Bán cho người tiêu dùng” trong những trường hợp pháp luật cho phép.

Bà Hằng lưu ý, các doanh nghiệp, tổ chức mua hàng phục vụ hoạt động sản xuất, kinh doanh cần cung cấp đầy đủ thông tin cho người bán để hóa đơn đáp ứng điều kiện hạch toán chi phí. Hóa đơn không có thông tin người mua hoặc chỉ ghi chung là bán cho người tiêu dùng có thể không đáp ứng yêu cầu để doanh nghiệp đưa khoản mua hàng vào chi phí.

Hóa đơn bán hàng của hộ, cá nhân kinh doanh cũng có thể thể hiện nhóm ngành nghề tương ứng với hàng hóa, dịch vụ cung cấp. Nội dung này đặc biệt cần thiết với những hộ đồng thời kinh doanh nhiều lĩnh vực, bởi mỗi nhóm hàng hóa, dịch vụ có thể áp dụng tỷ lệ tính thuế khác nhau. Do đó, hộ kinh doanh cần phân loại đúng doanh thu theo từng ngành nghề, tránh gộp chung các hoạt động có tỷ lệ thuế khác nhau.

Đối với các giao dịch phát sinh vào ban đêm hoặc ngoài giờ làm việc, bà Hằng cho biết trường hợp người bán chưa có phần mềm tự động lập hóa đơn thì hóa đơn có thể được lập chậm nhất vào ngày làm việc tiếp theo. Quy định này tháo gỡ khó khăn cho các hộ bán hàng qua livestream, bán hàng trực tuyến hoặc thường xuyên nhận đơn ngoài giờ hành chính. Tuy nhiên, người bán không được lợi dụng quy định để tùy ý trì hoãn việc lập hóa đơn.

Dữ liệu hóa đơn điện tử khởi tạo từ máy tính tiền phải được tổng hợp và truyền đến cơ quan thuế vào cuối ngày. Các hộ cần tổng hợp đầy đủ giao dịch phát sinh tại tất cả cửa hàng, quầy hàng, điểm bán và kênh kinh doanh để tránh bỏ sót doanh thu. Trường hợp xảy ra sự cố khách quan khiến việc lập, cấp mã hoặc truyền hóa đơn bị gián đoạn, người bán phải hoàn thành việc lập và truyền dữ liệu trong vòng ba ngày làm việc kể từ khi sự cố được khắc phục, đồng thời lưu giữ tài liệu chứng minh nguyên nhân sự cố.

Quy định mới cũng đơn giản hóa việc xử lý hóa đơn có sai sót. Trường hợp hóa đơn chỉ sai tên hoặc địa chỉ của người mua nhưng mã số thuế và các thông tin quan trọng khác vẫn chính xác, người bán thực hiện thông báo sai sót mà không nhất thiết phải lập lại hóa đơn. Với những sai sót khác, người bán thực hiện điều chỉnh hoặc thay thế tùy theo tính chất của giao dịch. Trường hợp dữ liệu đã gửi đến cơ quan thuế nhưng còn thiếu thông tin chi tiết, người bán phải cập nhật và gửi bổ sung.

Về nơi tiếp nhận hồ sơ cấp hóa đơn điện tử theo từng lần phát sinh, hộ, cá nhân có địa điểm kinh doanh cố định thực hiện thủ tục tại cơ quan thuế quản lý địa điểm kinh doanh đó, kể cả khi đồng thời bán hàng trên sàn thương mại điện tử hoặc có hoạt động tại địa phương khác. Cá nhân kinh doanh không có địa điểm cố định thực hiện thủ tục tại cơ quan thuế quản lý nơi cư trú hoặc nơi đăng ký kinh doanh theo quy định.

Kinh doanh đa kênh không làm thay đổi bản chất nghĩa vụ thuế

Cùng với việc thực hiện đúng quy định về hóa đơn điện tử, các hộ, cá nhân bán hàng trên sàn thương mại điện tử, mạng xã hội và nền tảng số cũng cần xác định đầy đủ nghĩa vụ thuế thu nhập cá nhân đối với doanh thu phát sinh từ hoạt động kinh doanh.

Thông tin thêm về nội dung này, Trưởng ban Pháp chế Nguyễn Thị Lan Anh (Cục Thuế) cho biết, Nghị định 253/2026/NĐ-CP liên quan trực tiếp đến thuế thu nhập cá nhân đối với hoạt động thương mại điện tử, kinh doanh trên nền tảng số, đặc biệt là những cá nhân bán hàng qua nhiều kênh.

Theo bà Lan Anh, dù kinh doanh theo phương thức truyền thống, qua sàn thương mại điện tử, mạng xã hội hay đồng thời trên nhiều nền tảng, nguyên tắc xác định nghĩa vụ thuế không thay đổi. Cơ quan thuế vẫn căn cứ vào chủ thể thực hiện hoạt động kinh doanh, bản chất của hoạt động, loại thu nhập và tổng doanh thu thực tế phát sinh.

Điều này có nghĩa, một cá nhân bán hàng qua nhiều tài khoản, cửa hàng, mạng xã hội hoặc sàn thương mại điện tử vẫn phải tổng hợp doanh thu từ tất cả các kênh để kê khai, nộp thuế. Việc chia hoạt động kinh doanh trên nhiều nền tảng không đồng nghĩa doanh thu được tính riêng hoặc nghĩa vụ thuế được xác định riêng cho từng kênh.

Đối với các KOL, KOC, người làm tiếp thị liên kết, freelancer, người sáng tạo nội dung số và những cá nhân có thu nhập từ các nền tảng, bà Lan Anh lưu ý đây chỉ là những cách gọi phổ biến trên thị trường. Khi xác định nghĩa vụ thuế, cá nhân vẫn phải làm rõ bản chất khoản thu nhập thông qua hợp đồng, quyền và nghĩa vụ của các bên cũng như cách thức tổ chức hoạt động.

Nếu cá nhân độc lập tổ chức hoạt động, tự cung cấp dịch vụ, có đăng ký hoặc giấy phép kinh doanh thì khoản thu được xác định là thu nhập từ hoạt động kinh doanh. Ngược lại, nếu cá nhân làm việc thông qua một tổ chức hoặc cá nhân khác, chịu sự phân công và nhận thù lao theo hợp đồng thì khoản thu có thể được xác định là thu nhập từ tiền lương, tiền công.

Việc phân loại đúng bản chất thu nhập có ý nghĩa quan trọng bởi mỗi loại thu nhập, ngành nghề và hoạt động kinh doanh có phương pháp tính thuế, thuế suất khác nhau. Đối với cá nhân cư trú có thu nhập từ kinh doanh, nghĩa vụ thuế được xác định theo từng nhóm ngành nghề theo quy định của Luật Thuế thu nhập cá nhân và các nghị định hướng dẫn.

Trường hợp một cá nhân vừa bán hàng hóa, vừa cung cấp dịch vụ hoặc kinh doanh sản phẩm, dịch vụ nội dung số thì phải phân loại riêng doanh thu của từng hoạt động để áp dụng mức thuế phù hợp. Theo bà Lan Anh, hoạt động cung cấp sản phẩm, dịch vụ nội dung thông tin số được xếp vào nhóm dịch vụ; chẳng hạn có thể áp dụng thuế thu nhập cá nhân 2% và thuế giá trị gia tăng 5% theo quy định đối với nhóm ngành nghề tương ứng.

Bà Lan Anh cũng lưu ý, cá nhân cư trú có thu nhập từ hoạt động kinh doanh phát sinh tại Việt Nam phải thực hiện nghĩa vụ thuế tại Việt Nam, kể cả khi hoạt động kinh doanh được thực hiện thông qua nền tảng nước ngoài. Trong trường hợp này, cá nhân cần xác định phần doanh thu phát sinh tại Việt Nam để kê khai và áp dụng thuế suất tương ứng.

Để kê khai chính xác, người nộp thuế trước hết phải xác định rõ khoản thu nhập phát sinh từ bán hàng hóa, cung cấp dịch vụ, tiền công hay tiền lương. Toàn bộ doanh thu từ các cửa hàng, tài khoản, sàn thương mại điện tử, mạng xã hội và nền tảng số phải được tổng hợp đầy đủ, không bỏ sót.

Bên cạnh đó, cá nhân cần lưu giữ hợp đồng, dữ liệu giao dịch, sao kê, chứng từ khấu trừ và các tài liệu đối soát liên quan. Đây là cơ sở để xác định doanh thu, phân loại thu nhập và chứng minh việc thực hiện nghĩa vụ thuế khi cơ quan chức năng kiểm tra.

Bà Nguyễn Thị Lan Anh nhấn mạnh, phương thức và kênh bán hàng có thể thay đổi nhưng không làm thay đổi bản chất của hoạt động kinh doanh. Vì vậy, dù kinh doanh trực tiếp hay qua nền tảng số, người nộp thuế đều cần rà soát, tổng hợp và kê khai trung thực, đầy đủ doanh thu cũng như các nghĩa vụ thuế phát sinh.