Hỗ trợ đúng đối tượng, không tạo ra động cơ né ngưỡng doanh thu

Không làm giảm động lực mở rộng sản xuất kinh doanh

Cho ý kiến về dự thảo Nghị quyết, các ĐBQH cơ bản thống nhất với sự cần thiết ban hành Nghị quyết và nhấn mạnh đây là chính sách có ý nghĩa thiết thực trong bối cảnh doanh nghiệp, hộ và cá nhân kinh doanh còn gặp nhiều khó khăn; đồng thời, góp phần giảm chi phí, tạo thêm nguồn lực để duy trì hoạt động sản xuất, kinh doanh, bảo đảm việc làm và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế.

ĐBQH Nguyễn Thành Trung (Hải Phòng) nêu rõ, đây là một phản ứng chính sách kịp thời và có ý nghĩa kế thừa tinh thần điều hành linh hoạt mà Chính phủ, Quốc hội đã thể hiện khi quyết định các chính sách miễn, giảm thuế bảo vệ môi trường, thuế giá trị gia tăng và thuế tiêu thụ đặc biệt đối với xăng dầu, nhiên liệu bay tại Kỳ họp thứ Nhất.

Theo dự thảo Nghị quyết, doanh nghiệp có tổng doanh thu năm không quá 10 tỷ đồng được giảm 30% số thuế thu nhập doanh nghiệp phải nộp.

Tuy nhiên, đại biểu Nguyễn Thành Trung cho biết, khó khăn của các hộ kinh doanh hiện nay không chỉ nằm ở nghĩa vụ thuế, mà còn nằm ở chi phí tuân thủ khi chuyển từ hình thức thuế khoán sang kê khai, sử dụng hóa đơn điện tử, thực hiện chế độ kế toán và các thủ tục liên quan. Nếu chỉ giảm 30% số thuế mà không giảm thủ tục thì hiệu quả chính sách sẽ chưa trọn vẹn. Qua đó, đại biểu đề nghị, cơ quan chủ trì soạn thảo có quy định hợp lý đối với ngưỡng chuyển tiếp tại mức doanh thu 10 tỷ đồng.

Hiện, dự thảo Nghị quyết quy định chỉ cần vượt ngưỡng một mức rất nhỏ là không còn được hưởng toàn bộ ưu đãi. Song, cần nghiên cứu cơ chế chuyển tiếp hoặc ưu đãi theo bậc doanh thu để bảo đảm công bằng, đồng thời không làm giảm động lực mở rộng sản xuất kinh doanh. Chính phủ cần tiếp tục đánh giá kỹ tác động và xem xét mở rộng đối tượng được hưởng chính sách thuế có ngưỡng doanh thu từ 10 tỷ đồng trở lên để hỗ trợ các doanh nghiệp vừa và nhỏ.

Cho rằng, thực tế giữa các ngành nghề có sự khác biệt rất lớn về quy mô doanh thu, chi phí và lợi nhuận, ĐBQH Nguyễn Thị Yến Nhi (Vĩnh Long) nêu rõ, có ngành nghề doanh thu 10 tỷ đồng nhưng tỷ suất lợi nhuận thấp, trong khi có ngành nghề doanh thu tương đương nhưng lợi nhuận thì rất cao. Vì vậy, đại biểu đề nghị cơ quan soạn thảo đánh giá kỹ tác động của tiêu chí này, nhất là nguy cơ cùng một mức doanh thu nhưng mức hưởng lợi từ chính sách lại rất khác nhau.

Có cơ chế kiểm soát phù hợp

Đồng quan điểm, ĐBQH Nguyễn Duy Thanh (Cà Mau) lưu ý, tiêu chí để được hưởng chính sách là doanh thu, nhưng mức hỗ trợ thực tế lại phụ thuộc vào thu nhập tính thuế và số thuế phải nộp. Doanh nghiệp nhỏ hiện nay cũng không ở cùng một trạng thái. Có doanh nghiệp đang phát triển, có doanh nghiệp lợi nhuận rất thấp, có doanh nghiệp đang thu hẹp hoạt động hoặc thua lỗ. Hai doanh nghiệp cùng có doanh thu 10 tỷ đồng nhưng kết quả kinh doanh có thể rất khác nhau. Doanh nghiệp lợi nhuận thấp thì số thuế được giảm ít; doanh nghiệp đang thua lỗ hay không phát sinh số thuế thu nhập doanh nghiệp phải nộp thì không có khoản thuế để giảm.

Dẫn số liệu được Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) công bố tháng 7/2026, đại biểu Nguyễn Duy Thanh cho biết, tỷ suất lợi nhuận bình quân của khu vực doanh nghiệp theo số liệu năm 2024 chỉ khoảng 2,2% và gần một nửa doanh nghiệp chưa có lãi. Các khảo sát gần đây cũng cho thấy khó khăn của doanh nghiệp tập trung nhiều ở đầu ra, vốn và chi phí sản xuất, kinh doanh.

“Như vậy, có thể xảy ra một nghịch lý: doanh nghiệp càng khó khăn, lợi nhuận càng mỏng thì mức hỗ trợ từ giảm thuế thu nhập lại càng thấp; doanh nghiệp lỗ, không phát sinh thuế phải nộp thì không có khoản thuế để giảm”, đại biểu Nguyễn Duy Thanh nêu quan điểm.

Cũng theo đại biểu Nguyễn Duy Thanh, cần nhìn rõ giới hạn này của công cụ giảm thuế thu nhập. Giảm thuế là cần thiết, nhưng nếu mục tiêu là hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ vượt qua khó khăn thì cần đánh giá kỹ hơn việc lấy doanh thu 10 tỷ đồng làm tiêu chí có thực sự xác định đúng nhóm cần hỗ trợ hay chưa.

Theo tính toán của cơ quan trình, riêng phần giảm thuế thu nhập doanh nghiệp dự kiến khoảng 4.750 tỷ đồng trong hai năm. Vì vậy, đại biểu Nguyễn Duy Thanh đề nghị làm rõ hơn có bao nhiêu doanh nghiệp thực tế phát sinh thuế để được hưởng; mức giảm bình quân là bao nhiêu; nguồn lực này tập trung chủ yếu vào nhóm doanh nghiệp nào?

Đại biểu Nguyễn Thị Yến Nhi cũng nêu rõ, khi chính sách lấy một ngưỡng doanh thu cụ thể làm căn cứ thì sẽ luôn có khả năng phát sinh hành vi chia nhỏ hoạt động kinh doanh, điều chỉnh thời điểm ghi nhận doanh thu hoặc sử dụng các phương thức khác để đưa doanh thu xuống dưới ngưỡng 10 tỷ đồng.

Do đó, đại biểu Nguyễn Thị Yến Nhi đề nghị Chính phủ khi quy định chi tiết cần có cơ chế kiểm soát phù hợp, nhất là đối với các trường hợp có quan hệ liên kết, doanh nghiệp có cùng chủ sở hữu, cùng địa điểm, cùng ngành nghề, hoặc thành lập mới có dấu hiệu chia tách trong quá trình hoạt động kinh doanh. Mục tiêu là phải hỗ trợ đúng đối tượng nhưng không để chính sách tạo ra động cơ né ngưỡng doanh thu.