Hình tượng ngựa trên trang sách Tết
Đón năm 2026, các đơn vị xuất bản ra mắt nhiều ấn phẩm lấy hình tượng ngựa - linh vật của năm Bính Ngọ làm trung tâm. Các ấn phẩm mang đến trải nghiệm phong phú, từ nghệ thuật, văn hóa đến lịch sử.
Với người Việt, hình ảnh voi chiến giương ngà và ngựa trận tung bờm không chỉ nằm trong sử sách. Chúng đã thấm vào ký ức dân tộc, trở thành biểu tượng của lòng quả cảm, của ý chí giữ nước và của khát vọng mở mang bờ cõi.
Cuốn sách Hùng tượng, lương mã: Những câu chuyện về kỵ binh, tượng binh trong lịch sử Việt Nam (tác giả Đông Nguyễn, Kaovjets Ngujens, Thái Hà Books, NXB Thế giới ấn hành) đưa độc giả trở lại những trận địa xưa, nơi voi và ngựa từng song hành cùng các tướng lĩnh, tạo nên những chiến công hiển hách.
Sách khai thác một chủ đề ít được viết thành hệ thống: tượng binh và kỵ binh - hai lực lượng từng góp phần định hình vận mệnh quốc gia. Cuốn sách là một công trình khảo cứu, đưa độc giả vào hành trình khám phá thế giới quân sự của cha ông qua những chi tiết ít người biết: các phương pháp thuần dưỡng, huấn luyện voi và ngựa để tham chiến; chiến thuật vận dụng kỵ binh - tượng binh trong những trận đánh quyết định; các loại trang bị đặc thù: giáp voi, giáp ngựa…
Mỗi trang sách như một cánh cửa mở về quá khứ, nơi từng nhịp vó, từng tiếng rống của voi đã ghi dấu biết bao mốc son hào hùng.
Nhân dịp năm Bính Ngọ, họa sĩ Lê Trí Dũng cho ra mắt sách Ngựa - Horse, ấn bản đặc biệt dày 301 trang, tuyển chọn gần 200 tác phẩm tiêu biểu từ hàng nghìn sáng tác tranh ngựa. Đây là ấn bản thứ hai của ông về chủ đề ngựa nhằm giới thiệu một phần nhỏ trong gia tài đồ sộ những tác phẩm được ông sáng tác gần đây.
Mỗi tác phẩm là một câu chuyện, một cảm xúc, mời gọi bạn đọc cùng phiêu du trong thế giới hùng tráng và đầy suy tư của những chú ngựa phiêu lãng. Cuốn sách được chế tác tinh xảo, kỹ thuật in hiện đại để mang đến trải nghiệm thị giác sống động, như một bảo tàng di động, nơi cái đẹp vượt khỏi thẩm mỹ thông thường để chạm tới chiều sâu tinh thần.
Trong khi đó, Tết Ngựa yêu thương là ấn phẩm Tết của nhóm Cánh Cam và Nhà xuất bản Phụ nữ Việt Nam, kể câu chuyện về chú ngựa hoang Lốc Xoáy từ rừng sâu lạc vào miền quê sông nước Tây Nam Bộ.
Qua hành trình của Lốc Xoáy, bạn đọc nhỏ tuổi được làm quen với những nét văn hóa đặc trưng của miền Tây: chợ nổi, hoa mai, bánh tét, nồi thịt kho trứng, bếp lửa ngày Tết.
Từ một chú ngựa chỉ biết chạy và sợ ràng buộc, Lốc Xoáy dần học cách chậm lại, lắng nghe và gắn bó. Tết Ngựa yêu thương vì thế không chỉ là câu chuyện về một mùa Tết, mà là câu chuyện về sự trở về: trở về với mái ấm, với cộng đồng, với những điều bình dị, bền lâu.
TS. Diêu Lan Phương, trưởng nhóm tác giả Cánh Cam cho biết, một trong những mục tiêu làm sách của nhóm là thông qua những câu chuyện Tết, có thể giúp cho độc giả nhỏ tuổi hiểu thêm về văn hóa Việt Nam. Ở những tập sách trước, Xóm Rồng đón Tết nói về văn hóa Tết của vùng cao, còn Tết Ngựa yêu thương chú trọng mô tả cái Tết ở miền Tây Nam Bộ.
Việc xuất hiện đồng thời những ấn phẩm như vậy cho thấy hình tượng ngựa vẫn còn rất nhiều “đất” để khai thác, không chỉ là con giáp, mà như một biểu tượng văn hóa sống động.
Mỗi cuốn sách là một cách “đọc” ngựa, và khi đặt cạnh nhau, tạo nên một bức tranh tổng thể về hình tượng linh vật này trong đời sống Việt hôm nay: vừa truyền thống, vừa hiện đại, vừa sâu sắc, vừa gần gũi.
