Hình thành khung pháp lý thống nhất về quản lý cảng biển, cảng thủy nội địa

Chuẩn hóa tiêu chuẩn, điều kiện hành nghề

Trình bày Tờ trình dự án Bộ luật, Bộ trưởng Bộ Xây dựng Trần Hồng Minh cho biết, dự thảo Bộ luật gồm 21 chương, 318 điều. So với tổng số điều của Bộ luật Hàng hải Việt Nam năm 2015 và Luật Giao thông đường thủy nội địa năm 2004, dự thảo giảm 30% số điều.

Dự thảo Bộ luật đã sửa đổi toàn diện về phạm vi điều chỉnh và mô hình quản lý, phạm vi điều chỉnh và đối tượng áp dụng được sửa đổi theo hướng mở rộng và hợp nhất; sửa đổi các nguyên tắc quản lý và phát triển hoạt động hàng hải, đường thủy nội địa theo hướng hiện đại, bền vững và hội nhập quốc tế.

Đồng thời, sửa đổi các quy định về kết cấu hạ tầng hàng hải, đường thủy nội địa theo hướng hợp nhất và tái cấu trúc các quy định về kết cấu hạ tầng hàng hải, đường thủy và cảng cạn trên cơ sở kế thừa hai luật hiện hành.

Đối với hệ thống cảng, bến, dự thảo Bộ luật tích hợp các quy định đang tồn tại song song trong hai luật, hình thành khung pháp lý thống nhất về phân loại, đầu tư, khai thác và quản lý cảng biển, cảng thủy nội địa, bến thủy nội địa và cảng cạn, gắn với kết nối logistics và vận tải đa phương thức.

Cùng với đó, sửa đổi, hoàn thiện quy định về phân loại tàu thuyền, thay thế khái niệm phương tiện thủy nội địa bằng khái niệm tàu sông, thống nhất phạm vi điều chỉnh giữa hàng hải và đường thủy nội địa; hoàn thiện quy định về đăng ký tàu thuyền; sửa đổi quy định về đăng kiểm theo hướng tiếp cận thống nhất, tăng cường xã hội hóa thông qua tổ chức đăng kiểm được công nhận.

Dự thảo Bộ luật cũng hoàn thiện theo hướng chuẩn hóa tiêu chuẩn, điều kiện hành nghề và trách nhiệm pháp lý áp dụng chung cho tàu biển và tàu sông, cập nhật tiêu chuẩn, điều kiện và quản lý thuyền viên.

Ngoài ra, bổ sung Chương II gồm 6 điều (từ Điều 10 đến Điều 15), quy định tương đối toàn diện về đối tượng, nội dung, điều kiện và cơ chế thực hiện chính sách ưu đãi, hỗ trợ phát triển hàng hải và đường thủy. Bổ sung và làm rõ khái niệm kết cấu hạ tầng hàng hải, đường thủy nội địa, cảng cạn; phân loại luồng hàng hải công cộng và chuyên dùng; phân loại tuyến đường thủy nội địa quốc gia, địa phương và chuyên dùng, cảng cạn trong cùng hệ thống kết cấu hạ tầng giao thông thủy.

Bổ sung cơ chế lựa chọn nhà đầu tư chiến lược đối với dự án bến cảng lớn và cảng thủy nội địa đầu mối khu vực nhằm bảo đảm đầu tư đồng bộ, tránh phân tán nguồn lực và nâng cao hiệu quả khai thác; bổ sung quy định về thời hạn hoạt động, chấm dứt hoạt động dự án và chuyển giao kết cấu hạ tầng bến cảng biển khi kết thúc dự án đầu tư.

Khuyến khích nhà đầu tư cải tạo, nâng cấp bến cảng biển

Theo Báo cáo thẩm tra do Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Phan Chí Hiếu trình bày, Ủy ban tán thành sự cần thiết ban hành Bộ luật trên cơ sở hợp nhất quy định của Bộ luật Hàng hải Việt Nam và Luật Giao thông đường thủy nội địa hiện hành với cơ sở chính trị, pháp lý, thực tiễn như được nêu trong Tờ trình của Chính phủ, đặc biệt là để kịp thời thể chế hóa Nghị quyết số 20-NQ/TW và Thông báo số 125-TB/VPTW.

Ủy ban Pháp luật và Tư pháp cũng cơ bản tán thành việc bổ sung các chính sách đặc thù ngay tại dự thảo Bộ luật để tạo đột phá, thúc đẩy sự phát triển hoạt động hàng hải và đường thủy nội địa theo tinh thần của Nghị quyết số 20-NQ/TW và Thông báo số 125-TB/TW.

Tuy nhiên, đây là những cơ chế, chính sách mới, quan trọng, cơ quan thẩm tra đề nghị báo cáo cấp có thẩm quyền theo đúng Quy định số 178-QĐ/TW; đồng thời đánh giá đầy đủ về tác động đến ngân sách nhà nước, khả năng huy động các nguồn lực để thực hiện các cơ chế, chính sách này.

Về kết cấu hạ tầng hàng hải, đường thủy và cảng cạn, Ủy ban Pháp luật và Tư pháp đề nghị, cơ quan chủ trì soạn thảo thuyết minh, làm rõ hơn lý do của việc chỉ cho phép cảng thủy nội địa tiếp nhận tàu biển, tàu sông Việt Nam mà không thực hiện đối với tàu biển nước ngoài; làm rõ hơn cơ sở đề xuất quy định tầm nhìn quy hoạch dài hạn được xác định cho khoảng thời gian 100 năm tính từ đầu thời kỳ quy hoạch.

Đồng thời, cân nhắc quy định tại khoản 4 Điều 22 của dự thảo Bộ luật để bảo đảm hài hòa quyền và lợi ích giữa Nhà nước và nhà đầu tư; đồng thời, khuyến khích nhà đầu tư bỏ vốn để cải tạo, nâng cấp bến cảng biển trong quá trình hoạt động, bảo đảm việc sử dụng, khai thác bến cảng biển hiệu quả.

Đối với dịch vụ bảo đảm an toàn hàng hải, đường thủy, Ủy ban Pháp luật và Tư pháp nhận thấy, kinh doanh dịch vụ bảo đảm hàng hải là hoạt động có tính đặc thù, trực tiếp liên quan đến quốc phòng, an ninh, bảo đảm an toàn hàng hải, an ninh hàng hải.

Vì vậy, Ủy ban cơ bản tán thành việc giới hạn phạm vi doanh nghiệp được cung cấp đối với một số dịch vụ bảo đảm an toàn hàng hải, đường thủy. Tuy nhiên, đề nghị tiếp tục bổ sung đánh giá tác động của quy định này.