Hàn Quốc đặt cược lớn vào “AI cho tất cả mọi người”
Từ việc coi trí tuệ nhân tạo (AI) là một ngành công nghệ chiến lược, Hàn Quốc đang nỗ lực tiến thêm một bước: biến AI thành hạ tầng phổ cập, để mọi người dân có thể tiếp cận và sử dụng. Đằng sau tham vọng ấy là cuộc đua thu hẹp khoảng cách với Mỹ, Trung Quốc, nhưng cũng là bài toán về việc làm, bất bình đẳng và khả năng tự chủ công nghệ.
Cách Hàn Quốc đánh giá AI hiện nay có sự thay đổi đáng chú ý: AI không còn chỉ được đặt trong phòng thí nghiệm, doanh nghiệp công nghệ hay các trung tâm nghiên cứu. Seoul đang muốn đưa công nghệ này vào đời sống thường nhật, từ giáo dục, công việc đến các dịch vụ công. Phó Thủ tướng kiêm Bộ trưởng Khoa học và Công nghệ thông tin Hàn Quốc Bae Kyung-hoon mới đây đã nhấn mạnh, AI nên được coi là “hạ tầng cơ bản, giống như điện”, để mọi công dân có thể tiếp cận mà không phải quá lo lắng về chi phí.
Quan điểm này phần nào cho thấy mức độ ưu tiên mà Hàn Quốc dành cho AI. Với Seoul, cuộc đua hướng tới việc bảo đảm người dân và nền kinh tế có thể thích ứng với một công nghệ đang nhanh chóng thay đổi cách con người học tập, làm việc và sản xuất.
Từ “AI cho mọi người” đến hạ tầng quốc gia
Tháng trước, Bộ Khoa học và Công nghệ thông tin Hàn Quốc lựa chọn SK Telecom, KT và Kakao dẫn dắt chương trình “AI cho mọi người”, hướng tới cung cấp miễn phí cho 51,6 triệu người dân các dịch vụ tương tự ChatGPT và những trợ lý AI cá nhân. Mục tiêu của chương trình không dừng ở việc đưa một công cụ mới đến tay người sử dụng, mà Seoul muốn hình thành một hệ sinh thái AI trong nước, với những chatbot đa năng được xây dựng chủ yếu trên các mô hình AI do Hàn Quốc phát triển.
Phó Thủ tướng Bae Kyung-hoon, người từng đứng đầu quá trình phát triển mô hình AI Exaone của tập đoàn LG trước khi gia nhập chính quyền Tổng thống Lee Jae Myung kỳ vọng,những chatbot đầu tiên sẽ được các doanh nghiệp triển khai vào cuối năm nay, sau đó là những trợ lý AI tiên tiến hơn. Nếu thành công, cách tiếp cận này có thể đưa AI từ một sản phẩm thương mại trở thành một phần của hạ tầng số quốc gia. Đây cũng là điểm đáng chú ý trong chiến lược của Seoul: thay vì để khả năng tiếp cận AI hoàn toàn phụ thuộc vào sức mua của từng cá nhân hay doanh nghiệp, nhà nước mở rộng quyền tiếp cận công nghệ trên quy mô toàn xã hội.
Thực tế tại Hàn Quốc, dấu ấn của AI đã bắt đầu xuất hiện rõ trong đời sống, trong khi sự tiếp nhận của xã hội cũng tương đối nhanh. Theo khảo sát của Ipsos hồi tháng 6 vừa qua, 74% người Hàn Quốc được hỏi cho biết họ “hào hứng” với các sản phẩm và dịch vụ AI, cao hơn mức trung bình 51% tại 32 quốc gia được khảo sát. Tháng 7, công ty phân tích ứng dụng Wiseapp ước tính ChatGPT có khoảng 24 triệu người dùng hoạt động hàng tháng tại Hàn Quốc, tương đương gần 46% dân số. Những con số này cho thấy một thực tế: với một xã hội có mức độ số hóa cao như Hàn Quốc, AI đang có điều kiện để nhanh chóng đi từ công nghệ mới thành công cụ phổ biến.
Cuộc đua phía sau những con chip
Tuy nhiên, tham vọng phổ cập AI của Hàn Quốc không chỉ xuất phát từ sự hào hứng với công nghệ. Đằng sau đó còn là một vấn đề chiến lược: Hàn Quốc đang sở hữu những năng lực quan trọng ở tầng phần cứng của cuộc cách mạng AI, nhưng lại đối mặt với nguy cơ phụ thuộc vào nước ngoài ở tầng công nghệ phía trên.
SK Hynix và Samsung Electronics là những doanh nghiệp hàng đầu trong sản xuất bộ nhớ băng thông cao - loại chip đóng vai trò quan trọng trong các hệ thống AI. Nhưng việc sở hữu năng lực sản xuất chip không đồng nghĩa với việc nắm giữ toàn bộ chuỗi giá trị AI. Các mô hình nền tảng, hệ sinh thái phần mềm, năng lực tính toán và các ứng dụng AI tiên tiến lại đang tập trung đáng kể ở Mỹ và Trung Quốc.
Chính khoảng cách này khiến Seoul thúc đẩy chương trình phát triển mô hình AI nền tảng của riêng mình. Chương trình được khởi động từ tháng 8/2025, với các đội cạnh tranh được cung cấp năng lực tính toán và nguồn vốn nhà nước. Sau mỗi 6 tháng, đội có kết quả yếu nhất sẽ bị loại. Đến nay, 3 đội đã rời cuộc đua và 3 đội còn lại tiếp tục cạnh tranh. Seoul cho thấy quyết tâm muốn rút ngắn thời gian phát triển AI bằng một cuộc cạnh tranh được nhà nước hỗ trợ mạnh mẽ về nguồn lực.
Nguồn lực cho tham vọng này cũng đang tăng lên. Theo “siêu ngân sách” năm 2027 được công bố trong tháng 9 này, chi tiêu của Bộ Khoa học và Công nghệ thông tin Hàn Quốc sẽ tăng 25%, lên mức kỷ lục 29.600 tỷ won, tương đương 21,8 tỷ USD. Khoảng một phần ba ngân sách này dành cho AI, trong đó có khoản lên tới 3.850 tỷ won để mua 10.000 chip Nvidia Vera Rubin.
Phổ cập AI và những rủi ro
Theo các chuyên gia, một trong những câu hỏi lớn nhất mà chiến lược “AI cho mọi người” đặt ra cho Hàn Quốc là liệu phổ cập công nghệ có thực sự giúp thu hẹp khoảng cách xã hội hay có thể tạo ra một dạng bất bình đẳng mới? Khả năng tiếp cận AI không chỉ phụ thuộc vào việc có hay không có một chatbot miễn phí, khi chất lượng mô hình, năng lực tính toán, dữ liệu, kỹ năng sử dụng và khả năng kết hợp AI vào công việc đều có thể tạo ra khoảng cách giữa các nhóm người dùng.
Trong bối cảnh AI ngày càng trở thành một phần của giáo dục ở Hàn Quốc, câu hỏi này càng trở nên quan trọng. Một khảo sát do Google ủy quyền cho thấy 82% người lao động Hàn Quốc dự đoán kỹ năng AI sẽ trở nên quan trọng hoặc thiết yếu đối với công việc của họ trong vòng 5 năm tới. Có tới 85% phụ huynh cho rằng việc học cách sử dụng AI ít nhất cũng quan trọng đối với trẻ em như toán học và tiếng Anh.
Điều này cho thấy cuộc đua AI không chỉ diễn ra giữa các doanh nghiệp hay quốc gia. Nó đang đi vào trường học, nơi làm việc và quá trình chuẩn bị nguồn nhân lực cho nền kinh tế tương lai, trong bối cảnh một số nhà phát triển AI hàng đầu đã cảnh báo về những nguy cơ lâu dài của công nghệ này, trong đó có khả năng AI phát triển vượt ngoài khả năng kiểm soát của con người.
Với Hàn Quốc, AI đang dần vượt ra khỏi phạm vi của một cuộc đua công nghệ. Đó là câu chuyện về năng lực cạnh tranh của nền kinh tế, chất lượng nguồn nhân lực và khả năng thích ứng của xã hội trước một thay đổi công nghệ đang diễn ra nhanh chóng.
“Nhanh hơn, nhưng an toàn hơn”
Hàn Quốc không phủ nhận những rủi ro đi kèm với AI. Tuy nhiên, Phó Thủ tướng Bae Kyung-hoon cho rằng, những lo ngại đó không thể trở thành lý do để Hàn Quốc đứng ngoài cuộc đua. Trên mạng xã hội trong tuần này, ông viết rằng Hàn Quốc “không có điều kiện để làm chậm tốc độ phát triển của AI”, đồng thời nhấn mạnh: “Chúng ta sẽ tiến nhanh hơn, nhưng an toàn hơn”. Ông cho rằng AI có thể giúp giảm bất bình đẳng thay vì làm nó sâu sắc hơn: nếu AI và robot có thể tạo ra một phần thu nhập cơ bản và bảo đảm mức sống nhất định, con người có thể dành nhiều thời gian hơn cho những công việc có giá trị cao hơn.
Thực tế, Hàn Quốc có một lý do đặc biệt để lựa chọn tốc độ. Từ chiến tranh Triều Tiên đến cuộc khủng hoảng tài chính châu Á năm 1997, xã hội Hàn Quốc đã trải qua nhiều cú sốc buộc nền kinh tế phải thích ứng nhanh. Theo ông Bae Kyung-hoon, quá trình phát triển kinh tế được nén trong thời gian tương đối ngắn đã hình thành tâm lý sẵn sàng tiếp nhận những công nghệ mới của người dân nước này.
Từ một quốc gia từng tạo nên bước nhảy vọt kinh tế nhờ công nghiệp hóa và công nghệ, Hàn Quốc giờ đây muốn thực hiện một bước chuyển mới với AI. Nước này đang đặt cược rất lớn vào AI, với cách tiếp cận khá rõ: không chờ đến khi AI trở thành công nghệ phổ biến mới thích ứng, mà chủ động đưa AI đến với người dân, đầu tư vào năng lực trong nước và chuẩn bị kỹ năng cho lực lượng lao động. Theo các chuyên gia, thước đo chiến thắng trong cuộc đua này sẽ được đo bằng khả năng Hàn Quốc biến công nghệ thành động lực cho xã hội mà không để những người yếu thế phải trả giá cho tốc độ đổi mới.
