Hạ viện Mỹ thông qua dự thảo nghị quyết yêu cầu chấm dứt cuộc chiến với Iran
Động thái này được xem là lời cảnh báo chính trị mạnh mẽ từ Quốc hội đối với Nhà Trắng khi cuộc xung đột với Iran kéo dài hơn ba tháng, trong bối cảnh áp lực trong nước gia tăng và một bộ phận nghị sĩ Cộng hòa bắt đầu công khai quay lưng với lập trường của Nhà Trắng.
Quốc hội thống nhất lập trường gia tăng sức ép
Ngày 3/6, Hạ viện Mỹ đã lần đầu tiên thành công thông qua dự thảo nghị quyết về quyền lực chiến tranh nhằm buộc Tổng thống Donald Trump phải xin Quốc hội phê chuẩn nếu muốn tiếp tục chiến dịch quân sự tại Iran hoặc phải rút lực lượng Mỹ khỏi cuộc xung đột.
Nghị quyết do phe Dân chủ thúc đẩy được thông qua với tỷ lệ sít sao 215 phiếu thuận – 208 phiếu chống, trong đó có 4 nghị sĩ Cộng hòa bỏ phiếu cùng phe Dân chủ, gồm Thomas Massie (bang Kentucky), Brian Fitzpatrick (Pennsylvania), Warren Davidson (Ohio) và Tom Barrett (Michigan).
Văn kiện này mặc dù không có tính chất ràng buộc về mặt pháp lý nhưng mang tính biểu tượng quan trọng, thể hiện lập trường phản đối đáng chú ý đối với cuộc chiến mà Mỹ tiến hành tại Iran cũng như cá nhân Tổng thống Trump – người lâu nay vẫn duy trì ảnh hưởng rất mạnh trong nội bộ đảng Cộng hòa tại Quốc hội.
Phe Dân chủ coi đây là dấu hiệu cho thấy ngày càng nhiều người Mỹ phản đối cuộc chiến và việc họ giành được chiến thắng chỉ còn là vấn đề thời gian.
Sau khi được Hạ viện thông qua, nghị quyết sẽ được chuyển lên Thượng viện xem xét. Trước đó, Thượng viện cũng đã có động thái tương tự khi một số nghị sĩ Cộng hòa liên kết với phe Dân chủ để thúc đẩy một nghị quyết yêu cầu Tổng thống phải xin Quốc hội cho phép tiếp tục chiến dịch quân sự tại Iran.
Trong tuyên bố chung, ba lãnh đạo hàng đầu của phe Dân chủ tại Hạ viện gồm Hakeem Jeffries, Katherine Clark và Pete Aguilar nhấn mạnh:
“Sau nhiều nỗ lực nhằm thuyết phục các nghị sĩ tại Hạ viện do đảng Cộng hòa kiểm soát cùng tham gia, hôm nay chúng tôi đã thông qua thành công nghị quyết quyền lực chiến tranh nhằm bảo vệ người dân Mỹ và yêu cầu Donald Trump phải chịu trách nhiệm”. Các lãnh đạo Dân chủ đồng thời kêu gọi phe Cộng hòa tại Thượng viện “làm điều đúng đắn”.
Đây là lần thứ tư Hạ viện biểu quyết về một nghị quyết nhằm hạn chế quyền của ông Trump trong việc tiếp tục chiến dịch quân sự hiện đã kéo dài hơn 90 ngày. Trước đó trong năm nay, phe Cộng hòa đã bác bỏ 3 nỗ lực khác nhằm thông qua dự thảo nghị quyết về quyền hạn chiến tranh. Cuộc bỏ phiếu gần nhất đã kết thúc với tỷ lệ hòa 212-212.
Mốc 90 ngày và tranh cãi về thẩm quyền hiến định
Mốc 90 ngày có ý nghĩa đặc biệt bởi theo Đạo luật Quyền lực Chiến tranh năm 1973 (War Powers Resolution) của Mỹ, Tổng thống phải xin Quốc hội phê chuẩn nếu muốn tiếp tục tham chiến sau thời hạn này.
Tuy nhiên, Nhà Trắng bác bỏ lập luận trên và cho rằng khoảng thời gian ngừng bắn tạm thời kể từ ngày 8/4 - dù đã nhiều lần bị phá vỡ bởi Mỹ, Israel và Iran khiến quy định này không được áp dụng theo cách mà phe phản đối diễn giải.
Dù vậy, giới quan sát nhận định tác động thực tế của nghị quyết vẫn còn hạn chế. Bởi đây là nghị quyết đồng thời (concurrent resolution), không cần tổng thống ký ban hành và hiện vẫn chưa rõ liệu có mang đầy đủ hiệu lực pháp lý ngay cả khi được Thượng viện thông qua hay không.
Tuy nhiên, về mặt chính trị, cuộc bỏ phiếu cho thấy dấu hiệu xuất hiện một nhóm nghị sĩ Cộng hòa đã tách khỏi lập trường đảng phái cũng như sự ủng hộ tuyệt đối với Nhà Trắng - điều vốn hiếm xảy ra trong nhiều năm qua.
