Góp ý dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đo lường

Phó Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường Trần Văn Khải và Chủ tịch VUSTA Phan Xuân Dũng đồng chủ trì hội thảo.

Tham dự hội thảo có: đại diện Thường trực Hội đồng Dân tộc và các Ủy ban của Quốc hội; đại diện các nhà quản lý, chuyên gia, nhà khoa học trong lĩnh vực đo lường.

Luật Đo lường hiện hành được ban hành năm 2011 và đã có hiệu lực thi hành gần 15 năm. Thời gian qua, Luật đã tạo khung pháp lý nền tảng trong hoạt động đo lường, bảo đảm công bằng trong các giao dịch thương mại và bảo vệ quyền lợi của người tiêu dùng trên toàn quốc.

Tuy nhiên, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường Trần Văn Khải cho biết, trước sự phát triển của cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư; yêu cầu đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia; hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng…, Luật Đo lường hiện hành đã bộc lộ một số bất cập, hạn chế.

Đơn cử như: hệ thống khái niệm, thuật ngữ lạc hậu hơn so với chuẩn mực quốc tế (VIM, CIPM MRA, ISO/IEC); thiếu cơ sở pháp lý cho nền tảng số và cơ sở dữ liệu quốc gia về đo lường; chưa có quy định về quản lý dựa trên dữ liệu, đánh giá rủi ro, giá trị pháp lý của hồ sơ điện tử, bảo mật và chủ quyền dữ liệu đo lường; hạn chế trong minh bạch thông tin và bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng trong môi trường số.

Về năng lực hệ thống đo lường quốc gia, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường nhận thấy, Luật hiện hành chưa xác lập đầy đủ định hướng chiến lược và cơ chế chính sách để nâng cao năng lực hệ thống đo lường quốc gia trong bối cảnh phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi mô hình tăng trưởng.

Về phân quyền, cải cách thủ tục hành chính, Luật chưa phân định rõ hoạt động kiểm định, hiệu chuẩn bắt buộc và tự nguyện; thẩm quyền quản lý phép đo giữa các bộ, ngành chưa rõ ràng; các quy định về thanh tra, kiểm tra chưa đồng bộ với Luật Thanh tra năm 2025 và mô hình chính quyền địa phương 2 cấp; cơ chế quản lý hàng đóng gói sẵn còn nặng về tiền kiểm.

Trước những bất cập, tồn tại của Luật Đo lường hiện hành, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường nhấn mạnh, việc sửa đổi, bổ sung Luật Đo lường được Quốc hội xác định là nhiệm vụ lập pháp quan trọng, nhằm thể chế hóa chủ trương, đường lối của Đảng, đặc biệt là Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia; Chỉ thị 38-CT/TW của Ban Bí thư về đẩy mạnh công tác tiêu chuẩn, đo lường, chất lượng quốc gia đến năm 2030 và những năm tiếp theo.

Qua đó, sẽ tháo gỡ các khó khăn, vướng mắc, khơi thông mọi nguồn lực để thúc đẩy mục tiêu tăng trưởng hai con số; bổ sung khung pháp lý cho môi trường số, đồng bộ với các quy định mới được sửa đổi tại luật tiêu chuẩn và quy chuẩn, luật chất lượng sản phẩm hàng hóa; phân tách chế độ bắt buộc và thị trường; phân quyền, phân cấp gắn với hệ thống pháp luật mới sửa đổi và mô hình tổ chức chính quyền địa phương hai cấp; thúc đẩy xã hội hóa; hài hòa hóa thuật ngữ với chuẩn mực quốc tế.

Tại hội thảo, các đại biểu tán thành với ba nhóm chính sách cần tập trung sửa đổi, bổ sung trong dự thảo Luật Đo lường, gồm: chuyển đổi số; nâng cao năng lực hệ thống đo lường quốc gia; đẩy mạnh phân quyền, cải cách thủ tục hành chính.

Một số ý kiến đề nghị, bổ sung nguyên tắc bảo đảm nền tảng số hoạt động đo lường liên thông với cơ sở dữ liệu quốc gia về tiêu chuẩn, đo lường, chất lượng và với Trung tâm dữ liệu quốc gia; đồng thời, giao Chính phủ quy định chuẩn dữ liệu mở. Có ý kiến đề nghị, cần quy định rõ hơn lộ trình và phạm vi áp dụng phương thức điện tử trong hoạt động đo lường; cần cụ thể hoá cơ chế quản lý theo mức độ rủi ro; đồng thời, bổ sung quy định bảo đảm an ninh, an toàn cho nền tảng số trong hoạt động đo lường.

Bên cạnh đó, các đại biểu cũng tập trung góp ý vào các nội dung: khung pháp lý cho đo lường trong các lĩnh vực khoa học và công nghệ mới như AI, IoT, cảm biến thông minh, đo lường lượng tử; nền tảng số và cơ sở dữ liệu quốc gia về đo lường; cơ chế chuyển từ “tiền kiểm” sang “hậu kiểm”; phân cấp kiểm tra nhà nước về đo lường; xã hội hóa chuẩn đo lường quốc gia; quản lý dựa trên đánh giá mức độ rủi ro trong đo lường; Chương trình bảo đảm đo lường tại doanh nghiệp; đo lường phục vụ kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn và các cam kết khí hậu, bãi bỏ các quy định về hàng đóng gói sẵn…

Ghi nhận, đánh giá cao các ý kiến góp ý tại hội thảo, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường Trần Văn Khải cho biết, Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường sẽ phối hợp chặt chẽ với Bộ Khoa học và Công nghệ, cơ quan chủ trì soạn thảo để nghiên cứu, tiếp thu, hoàn thiện dự thảo Luật, bảo đảm chất lượng cao, khả thi và phù hợp với thực tiễn Việt Nam, tạo điều kiện thuận lợi cho hội nhập quốc tế.