Gỡ ba điểm nghẽn từ thực tiễn thi hành Luật Trách nhiệm bồi thường của Nhà nước

Ba điểm nghẽn trong thực hiện bồi thường của Nhà nước

Các đại biểu ở Tổ 13 (gồm Đoàn ĐBQH tỉnh An Giang và Quảng Trị) cơ bản nhất trí với sự cần thiết ban hành Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Trách nhiệm bồi thường của Nhà nước.

Theo ĐBQH Nguyễn Thanh Liêm (Quảng Trị), qua thực tiễn thi hành Luật Trách nhiệm bồi thường của Nhà nước đã bộc lộ ba điểm nghẽn cần được tháo gỡ, gồm: tình trạng đùn đẩy trách nhiệm giữa các cơ quan nhà nước, thiếu nguồn kinh phí bồi thường và thủ tục giải quyết còn bất cập.

Thứ nhất, trong nhiều trường hợp vẫn xảy ra tình trạng đùn đẩy trách nhiệm giữa các cơ quan nhà nước trong việc thực hiện bồi thường. Khi phát sinh vụ việc, cần có cơ quan đứng ra nhận trách nhiệm để khởi động quy trình bồi thường. Tuy nhiên, trên thực tế việc này rất khó.

Đại biểu nêu thực tế, có những vụ việc ở cấp tỉnh phải họp bàn nhiều lần vẫn chưa thống nhất được, phải xin ý kiến lãnh đạo Trung ương thì các cơ quan mới thực hiện. "Nói đến chuyện gì cũng được, chứ nói đến bồi thường và xin lỗi thì không ai muốn làm", đại biểu chia sẻ.

Thứ hai là bất cập về kinh phí bồi thường. Theo đại biểu, qua thực tế làm việc tại nhiều địa phương, hầu như chưa có nơi nào bố trí khoản kinh phí này trong dự toán ngân sách đầu năm.

Thứ ba, nhiều trường hợp sau khi xác định Nhà nước phải bồi thường, các bên đã thống nhất được mức bồi thường. Theo đại biểu, vì đây chủ yếu là quan hệ dân sự nên nếu các bên đạt được thỏa thuận thì cần cho phép giải quyết ngay, không nhất thiết phải khởi động đầy đủ quy trình theo luật.

Ba kiến nghị hoàn thiện dự thảo Luật

Từ những điểm nghẽn trên, đại biểu Nguyễn Thanh Liêm góp ý ba nội dung cụ thể đối với dự thảo Luật.

Thứ nhất, đại biểu thống nhất với quy định bổ sung đối tượng được bảo vệ là người đấu tranh phòng, chống tham nhũng và người thân của họ. Theo đại biểu, đây là quy định cần thiết nhằm bảo đảm tính chặt chẽ trong quá trình áp dụng.

Đại biểu cho biết, thực tế Luật Phòng, chống tham nhũng đã quy định đây là đối tượng cần được bảo vệ. Tuy nhiên, có trường hợp chính người đấu tranh phòng, chống tham nhũng lại chủ động bộc lộ danh tính của mình để tạo uy tín, sau đó lại cho rằng cơ quan nhà nước làm lộ thông tin, gây rủi ro cho cán bộ, công chức thực thi nhiệm vụ.

Dẫn kinh nghiệm thực tế, đại biểu Nguyễn Thanh Liêm cho biết, khi có người gửi đơn, cơ quan có thẩm quyền lập tức phải áp dụng các biện pháp bảo vệ theo đúng quy định pháp luật. Việc thực hiện chặt chẽ quy định này vừa giúp bảo vệ người đấu tranh phòng, chống tham nhũng, vừa hạn chế rủi ro cho cán bộ, công chức trong quá trình thực hiện nhiệm vụ.

Thứ hai, dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung Điều 17 về phạm vi trách nhiệm bồi thường của Nhà nước trong hoạt động quản lý hành chính. Trong đó, bổ sung một số trường hợp như: ra quyết định xử phạt vi phạm hành chính trái pháp luật; không áp dụng hoặc áp dụng không kịp thời, không đúng biện pháp bảo vệ người tố cáo, người đấu tranh phòng, chống tham nhũng và người thân của họ; cố ý cung cấp thông tin sai lệch mà không đính chính và không cung cấp lại thông tin theo quy định của Luật Tố cáo và pháp luật khác có liên quan.

Theo đại biểu Nguyễn Thanh Liêm, việc mở rộng các trường hợp này là cần thiết. Mục tiêu quan trọng hơn cả là cảnh báo, phòng ngừa để cán bộ, công chức không mắc sai phạm, chứ không phải chỉ nhằm xử lý vi phạm. Vì vậy, đại biểu đề nghị giữ nguyên các đối tượng được bổ sung trong dự thảo Luật lần này.

Thứ ba, về thủ tục bồi thường, đại biểu cho rằng, khi luật đã quy định về bồi thường thì cần quy định luôn trình tự, thủ tục thực hiện trong luật, nên bố trí thành một chương riêng.

Theo đó, cần quy định theo hai hướng. Trường hợp các bên thỏa thuận được ngay thì giải quyết theo thủ tục nhanh nhất, không làm phát sinh thêm thủ tục và có thể công nhận, xử lý ngay. Trường hợp phải thực hiện theo trình tự của luật thì cũng cần quy định ngay trong chương này từ 1 – 2 điều để cơ quan thực hiện thuận lợi, không phải tra cứu các quy định khác để khởi động quy trình.

Rà soát Luật Phòng, chống tham nhũng để bảo đảm tính thống nhất

Chia sẻ ý kiến trên, ĐBQH Hoàng Nam Hải (Quảng Trị) cho rằng, cần tiếp tục rà soát các quy định để bảo đảm thống nhất với Luật Phòng, chống tham nhũng.

Đại biểu phân tích, Khoản 1 Điều 1 dự thảo Luật (sửa đổi, bổ sung khoản 9 Điều 3), quy định về người đấu tranh chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực “là cá nhân thực hiện việc phản ánh, tố cáo, tố giác hành vi tham nhũng, lãng phí, tiêu cực của cơ quan, tổ chức, cá nhân trong thực hiện nhiệm vụ, công vụ được giao, trong quản lý, sử dụng tài chính, tài sản công”.

Theo đại biểu, dự thảo Luật chưa đề cập đến hành vi báo cáo. Trong khi Luật Phòng, chống tham nhũng quy định hành vi báo cáo là hành vi của cán bộ, công chức, người lao động trong cơ quan nhà nước thực hiện báo cáo trong nội bộ cơ quan, khác với tố cáo hoặc khiếu nại.

Bên cạnh đó, Luật Phòng, chống tham nhũng quy định chủ thể thực hiện hành vi phản ánh gồm cả cá nhân và tổ chức. Trong khi đó, dự thảo Luật mới đề cập hành vi phản ánh nhưng chưa quy định chủ thể là tổ chức. Như vậy, nếu tổ chức thực hiện phản ánh hành vi tham nhũng mà bị thiệt hại thì sẽ không thuộc diện được bồi thường.

Từ đó, đại biểu đề nghị Ban soạn thảo rà soát kỹ các quy định của Luật Phòng, chống tham nhũng để bổ sung, bảo đảm tính thống nhất của hệ thống pháp luật.