Giữ bình yên nơi phên giậu Tổ quốc Bài cuối: Giữ người, giữ bản, giữ tương lai

Chọn ở lại để dựng xây quê hương

Con đường lên nương dưa chuột của vợ chồng chị Tẩn Thị Khòi và anh Tẩn Seo Ngoẳn) thôn Na Cạn, xã Cán Tỷ) quanh co theo sườn núi. Có những đoạn dốc cao, mặt đường đất trơn trượt, việc đi lại đã khó, vận chuyển nông sản xuống nơi tiêu thụ còn vất vả hơn. Ở vùng đất địa hình chia cắt, khí hậu khắc nghiệt này, để có được một vụ mùa, người nông dân phải đánh đổi bằng không ít công sức. Trên những thửa nương ấy, gia đình chị Khòi không chỉ trồng dưa chuột mà còn trồng quế, chăn nuôi dúi, lợn, gà để đa dạng nguồn thu. Vụ vừa qua, gia đình trồng gần 1ha dưa chuột, liên kết với hợp tác xã ở xã Quản Bạ. Nhờ chủ động sản xuất, kết hợp trồng trọt với chăn nuôi, kinh tế gia đình từng bước ổn định, có điều kiện chăm lo cho các con ăn học.

Ít ai nghĩ rằng, người phụ nữ đang cần mẫn với công việc đồng áng ấy từng tốt nghiệp ngành Sư phạm Mầm non vào năm 2013. Không tìm được việc làm phù hợp với chuyên môn, chị quyết định xây dựng gia đình, lựa chọn phát triển kinh tế trên chính quê hương mình. Con đường lập nghiệp của hai vợ chồng trẻ không dễ dàng. Địa hình sản xuất chia cắt, nguồn nước và điều kiện canh tác còn hạn chế, đầu ra nông sản chưa thật sự thuận lợi. Nhưng thay vì chỉ trông chờ vào một nguồn thu, họ tìm cách tận dụng đất đai, đa dạng cây trồng, vật nuôi, từng bước tạo dựng cuộc sống. “Là người trẻ, vợ chồng tôi muốn tiên phong, thử sức biến những khó khăn của quê hương thành cơ hội phát triển kinh tế, tạo thu nhập cho gia đình. Chúng tôi cũng mong muốn lan tỏa tinh thần mạnh dạn làm kinh tế tại địa phương đến người dân trong thôn, bởi phát triển kinh tế gia đình cũng là góp phần xây dựng quê hương, giữ vững phên giậu của Tổ quốc”, chị Khòi chia sẻ.

Với người trẻ, quyết định đi làm xa hay gắn bó với quê nhà không đơn thuần là lựa chọn nơi làm việc. Đó còn là bài toán về thu nhập, điều kiện chăm lo gia đình, tương lai con cái và khả năng phát triển lâu dài. Khi cơ hội việc làm tại chỗ còn hạn chế, việc rời quê tìm kiếm sinh kế là lựa chọn thực tế của không ít người. Có người tích lũy vốn, kinh nghiệm rồi trở về; cũng có người tiếp tục làm việc xa nhà để bảo đảm cuộc sống. Bởi vậy, giữ người trẻ ở lại không thể chỉ dừng ở lời vận động. Điều quan trọng hơn là tạo ra những điều kiện đủ để họ nhìn thấy cơ hội phát triển ngay trên quê hương: được học nghề, tiếp cận nguồn vốn phù hợp, nâng cao kỹ năng sản xuất, kinh doanh và có đầu ra ổn định cho sản phẩm.

Nếu câu chuyện của gia đình chị Khòi gắn với nỗ lực phát triển nông nghiệp trên những sườn núi, thì hành trình khởi nghiệp của chị Là Thị Lanh, ở xã Phó Bảng, lại bắt đầu từ một sản phẩm truyền thống đã gắn bó lâu đời với đời sống người dân địa phương: bánh đá Phó Bảng. Tốt nghiệp ngành Luật nhưng chưa tìm được công việc phù hợp, chị Lanh quyết định trở về quê, phát triển nghề sản xuất bánh đá. Lựa chọn ấy không chỉ mở ra hướng đi cho bản thân mà còn tạo thêm việc làm cho lao động tại địa phương.

Sau 5 năm hoạt động, cơ sở sản xuất bánh đá Là Lanh phát triển hai sản phẩm chính là bánh đá và bánh giày. Trong đó, bánh đá đạt chứng nhận OCOP 3 sao của tỉnh. Cơ sở hiện tạo việc làm thường xuyên cho 20 lao động, chủ yếu là phụ nữ địa phương, góp phần tăng thu nhập và tạo cơ hội việc làm ngay tại quê nhà. Từ một sản phẩm quen thuộc trong đời sống, bánh đá từng bước tiếp cận thị trường rộng hơn nhờ cách làm mới. Thay vì chỉ trông chờ vào khách hàng trực tiếp, cơ sở chú trọng quảng bá trên các nền tảng trực tuyến, giới thiệu sản phẩm và tương tác với người mua thông qua các buổi livestream.

“Khởi nghiệp từ sản phẩm quen thuộc của địa phương là hướng đi có tiềm năng nhưng cũng nhiều thách thức. Muốn phát triển lâu dài, cơ sở phải đồng thời chú trọng chất lượng, thương hiệu và thị trường. Đặc biệt, chuyển đổi số mở ra cơ hội quảng bá sản phẩm, tiếp cận khách hàng ngoài địa phương với chi phí phù hợp. Cơ sở thường xuyên livestream trên các nền tảng trực tuyến để giới thiệu sản phẩm, tương tác với khách hàng và mở rộng kênh tiêu thụ”, chị Lanh chia sẻ. Theo chị Lanh, khoảng 70% doanh thu của cơ sở đến từ bán hàng trên môi trường số. Đây là kết quả đáng chú ý đối với một cơ sở sản xuất tại địa bàn vùng biên, nơi điều kiện tiếp cận thị trường truyền thống còn nhiều hạn chế. “Tôi mong muốn tiếp tục nhận được sự quan tâm, hỗ trợ của chính quyền địa phương trong phát triển sản xuất, quảng bá và xây dựng thương hiệu”, chị Lanh nói.

Từ nương dưa chuột của gia đình chị Khòi đến cơ sở sản xuất bánh đá của chị Lanh, có thể thấy điểm chung là tinh thần chủ động tìm hướng đi mới ngay trên quê hương. Nhưng để những nỗ lực cá nhân tạo thành sức bật chung, cần có sự đồng hành của chính quyền trong định hướng sản xuất theo chuỗi giá trị, hỗ trợ tiếp cận vốn, nâng cao kỹ thuật và mở rộng thị trường. Khi sản phẩm có đầu ra, người lao động có thu nhập và mô hình sản xuất có khả năng phát triển, quê hương mới thực sự trở thành nơi đáng sống, đáng lập nghiệp và đáng để những người đi xa trở về.

Bồi đắp thế trận lòng dân

Ở địa bàn biên giới, phát triển kinh tế và giữ gìn an ninh, trật tự không phải hai nhiệm vụ tách rời. Môi trường an toàn tạo điều kiện để người dân yên tâm sản xuất, kinh doanh, hàng hóa lưu thông và các hoạt động phát triển kinh tế được duy trì. Ngược lại, khi cuộc sống ổn định, có việc làm và thu nhập, người dân có thêm niềm tin vào cấp ủy, chính quyền, gắn bó hơn với địa phương và chủ động thực hiện trách nhiệm bảo vệ biên giới. Vì thế, giữ bình yên nơi phên giậu Tổ quốc không chỉ là phòng ngừa vi phạm pháp luật, đấu tranh với các hành vi gây mất an ninh, trật tự. Đó còn là sự đồng hành cùng người dân trong cuộc sống thường ngày, từ tuyên truyền pháp luật, hỗ trợ phòng, chống thiên tai đến triển khai các hoạt động an sinh xã hội, chăm lo những gia đình còn khó khăn.

Một trong những hoạt động góp phần cụ thể hóa tinh thần ấy là chương trình “Đồng hành cùng phụ nữ biên cương” do Bộ đội Biên phòng phối hợp với các cấp, ngành và địa phương triển khai. Chương trình hướng đến hỗ trợ phụ nữ vùng biên phát triển kinh tế, nâng cao đời sống, xây dựng gia đình no ấm, tiến bộ, hạnh phúc. Ý nghĩa của chương trình không chỉ nằm ở sự hỗ trợ về vật chất, mà còn ở việc tạo thêm điểm tựa để người dân vượt qua khó khăn, củng cố tình đoàn kết quân - dân và phát huy vai trò của cộng đồng trong quản lý, bảo vệ chủ quyền lãnh thổ, an ninh biên giới quốc gia.

Đồn trưởng Đồn Biên phòng Nghĩa Thuận, Thiếu tá Sùng Minh Phúc cho biết: “Chương trình không chỉ là hỗ trợ về vật chất, tinh thần mà còn thể hiện sự đồng hành, gắn bó của cán bộ, chiến sĩ Bộ đội Biên phòng với nhân dân trên địa bàn. Sự đồng hành ấy góp phần tạo thêm điểm tựa để người dân vượt qua khó khăn, ổn định cuộc sống. Khi người dân tin tưởng, chủ động phát triển kinh tế và tích cực tham gia các phong trào tại địa phương, sức mạnh bảo vệ biên giới được bồi đắp từ chính cộng đồng dân cư”.

Trở lại với mong muốn của chị Tẩn Thị Khòi, điều gia đình chị cần là sự định hướng, hỗ trợ để người dân tổ chức sản xuất nông sản theo chuỗi giá trị, từng bước khắc phục tình trạng sản xuất nhỏ lẻ, tạo điều kiện thu hút thương lái đến thu mua ngay tại vùng sản xuất. Đó cũng là mong muốn của nhiều hộ dân đang nỗ lực phát triển kinh tế ở vùng biên.

Giữ người, giữ bản, suy cho cùng, không phải là giữ chân người dân bằng lời kêu gọi, mà là tạo dựng những điều kiện để họ có thể sống tốt, làm việc và phát triển trên quê hương. Khi người trẻ tìm thấy cơ hội lập nghiệp, phụ nữ có thêm sinh kế, sản phẩm địa phương có chỗ đứng trên thị trường và các giá trị truyền thống tiếp tục được gìn giữ, cộng đồng vùng biên sẽ có thêm nền tảng để gắn bó lâu dài với mảnh đất quê nhà. Bởi ở phên giậu cực Bắc, tương lai của mỗi bản làng không chỉ được quyết định bởi những đường biên, cột mốc được bảo vệ vững chắc, mà còn bởi cuộc sống ấm no của người dân phía sau đường biên ấy. Tạo sinh kế bền vững, củng cố niềm tin và trao thêm cơ hội phát triển cho người dân chính là góp phần giữ vững bình yên nơi biên cương Tổ quốc.