Giám sát phải xuất phát từ yêu cầu của thực tiễn và kỳ vọng của cử tri, Nhân dân

Giám sát phải hướng mạnh vào nâng cao hiệu lực, hiệu quả tổ chức thi hành pháp luật

Chủ nhiệm Ủy ban Dân nguyện và Giám sát Lê Thị Nga nêu rõ, nhiệm kỳ Quốc hội khóa XV, hoạt động giám sát đã có nhiều đổi mới quan trọng, ngày càng gắn kết chặt chẽ với công tác lập pháp, quyết định các vấn đề quan trọng của đất nước và tổ chức thi hành pháp luật; từng bước khẳng định vai trò là công cụ quan trọng trong kiểm soát quyền lực, hoàn thiện thể chế, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản trị quốc gia và phục vụ phát triển đất nước.

Bước sang nhiệm kỳ Quốc hội khóa XVI, yêu cầu phát triển đất nước trong giai đoạn mới đòi hỏi hoạt động giám sát tiếp tục được đổi mới mạnh mẽ cả về tư duy, nội dung và phương thức. Đây cũng là nhiệm kỳ đầu tiên triển khai toàn diện Luật Hoạt động giám sát của Quốc hội và Hội đồng nhân dân năm 2025, tạo nền tảng để tiếp tục nâng cao chất lượng, hiệu lực và hiệu quả hoạt động giám sát.

Trong bối cảnh đó, Diễn đàn về hoạt động giám sát lần này được tổ chức nhằm trao đổi, làm rõ những định hướng lớn về hoạt động giám sát trong nhiệm kỳ Quốc hội khóa XVI và đề xuất các giải pháp tổ chức thực hiện phù hợp; qua đó góp phần nâng cao chất lượng, hiệu lực, hiệu quả hoạt động giám sát, đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong giai đoạn mới.

Chủ nhiệm Ủy ban Dân nguyện và Giám sát Lê Thị Nga cho biết, qua nghiên cứu các tham luận, nhiều vấn đề đã có sự thống nhất cao; đồng thời vẫn còn một số nội dung cần tiếp tục trao đổi, làm rõ, nhất là về các định hướng giám sát có tính chiến lược và các giải pháp tổ chức thực hiện trong nhiệm kỳ Quốc hội khóa XVI.

Qua đó, Chủ nhiệm Ủy ban Dân nguyện và Giám sát gợi mở một số vấn đề để các đại biểu cùng trao đổi, thảo luận tại Diễn đàn.

Về xác định các định hướng giám sát có tính chiến lược cho nhiệm kỳ Quốc hội khóa XVI, theo Chủ nhiệm Ủy ban Lê Thị Nga, đây không chỉ là cơ sở xây dựng chương trình giám sát hằng năm mà còn là định hướng xuyên suốt đối với hoạt động của Quốc hội, các cơ quan của Quốc hội, Đoàn ĐBQH và ĐBQH trong cả nhiệm kỳ.

Từ thực tiễn và các tham luận gửi đến Diễn đàn, có thể thấy hoạt động giám sát trong nhiệm kỳ tới cần tiếp tục bám sát các chủ trương, quyết sách lớn của Đảng và Quốc hội; tập trung vào những vấn đề có ý nghĩa chiến lược đối với phát triển đất nước và nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản trị quốc gia, trong đó nổi lên 3 định hướng lớn.

Thứ nhất, giám sát phải góp phần thực hiện các mục tiêu phát triển đất nước trong giai đoạn mới, tập trung vào những lĩnh vực có ý nghĩa nền tảng và động lực phát triển như: hoàn thiện thể chế, quản lý và sử dụng hiệu quả các nguồn lực, phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, các chương trình, dự án quan trọng quốc gia và những chủ trương lớn về phát triển kinh tế - xã hội.

Thứ hai, giám sát cần hướng mạnh vào nâng cao hiệu lực, hiệu quả tổ chức thi hành pháp luật và xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa; chú trọng phát hiện những điểm nghẽn về thể chế, những bất cập trong cơ chế, chính sách và tổ chức thực hiện; đồng thời quan tâm việc thực hiện chủ trương phân cấp, phân quyền, sắp xếp tổ chức bộ máy, xây dựng chính quyền địa phương hai cấp và cải cách hành chính.

Thứ ba, giám sát phải xuất phát từ yêu cầu của thực tiễn và kỳ vọng của cử tri, Nhân dân; ưu tiên những vấn đề tác động trực tiếp đến người dân, doanh nghiệp; đồng thời chủ động nhận diện, lựa chọn kịp thời những vấn đề mới, những thách thức mới có ảnh hưởng lớn đến sự phát triển của đất nước để Quốc hội xem xét, giám sát.

Bên cạnh đó, từ các tham luận và thực tiễn hoạt động giám sát cũng đặt ra một số vấn đề cần tiếp tục trao đổi tại Diễn đàn, đó là: những định hướng nào cần được xác định xuyên suốt trong cả nhiệm kỳ và những nội dung nào cần được điều chỉnh, bổ sung linh hoạt theo yêu cầu của thực tiễn? Tiêu chí nào để lựa chọn đúng các vấn đề có tính chiến lược, có tác động lan tỏa và có khả năng tạo chuyển biến thực chất sau giám sát? Làm thế nào để bảo đảm hoạt động giám sát vừa giữ được tầm nhìn dài hạn, vừa kịp thời đáp ứng những yêu cầu mới đặt ra trong quá trình phát triển đất nước?

“Đây là những vấn đề có ý nghĩa quan trọng, cần tiếp tục được trao đổi nhằm góp phần xác định định hướng giám sát có trọng tâm, trọng điểm, phù hợp với yêu cầu phát triển đất nước trong nhiệm kỳ Quốc hội khóa XVI”, Chủ nhiệm Ủy ban Dân nguyện và Giám sát nhấn mạnh.

Tăng cường phối hợp giữa giám sát với kiểm tra, thanh tra, kiểm toán

Về cụ thể hóa các định hướng giám sát thành hành động thực tiễn, Chủ nhiệm Ủy ban Lê Thị Nga cho biết, thực tiễn cho thấy, giá trị của một định hướng giám sát không chỉ nằm ở tính đúng đắn về chủ trương mà còn được khẳng định bằng khả năng tổ chức thực hiện. Điều đó đòi hỏi sự đổi mới đồng bộ từ xây dựng chương trình, lựa chọn phương thức giám sát, tăng cường phối hợp giữa các cơ quan đến theo dõi, đôn đốc việc thực hiện kết luận, kiến nghị giám sát và đánh giá kết quả sau giám sát.

Từ thực tiễn hoạt động của Quốc hội, nhiều tham luận đã chia sẻ những kinh nghiệm có giá trị trong việc lựa chọn đúng vấn đề giám sát; ưu tiên các lĩnh vực liên ngành, những vấn đề có tác động lớn đến phát triển kinh tế - xã hội và đời sống Nhân dân; kết hợp hiệu quả giữa giám sát chuyên đề, chất vấn, giải trình và giám sát việc giải quyết kiến nghị của cử tri; chú trọng theo dõi việc thực hiện các kết luận, kiến nghị giám sát nhằm tạo chuyển biến thực chất.

Tuy nhiên, Chủ nhiệm Ủy ban Lê Thị Nga thẳng thắn chỉ rõ, vẫn còn nhiều vấn đề cần tiếp tục trao đổi: Làm thế nào để các định hướng giám sát được cụ thể hóa thành chương trình hành động xuyên suốt cả nhiệm kỳ nhưng vẫn đủ linh hoạt để đáp ứng yêu cầu của thực tiễn? Làm thế nào để hoạt động giám sát không chỉ phát hiện vấn đề mà còn thúc đẩy hoàn thiện thể chế, nâng cao hiệu quả tổ chức thi hành pháp luật và tạo chuyển biến rõ nét trong thực tiễn?

Đó cũng chính là yêu cầu đặt ra đối với việc tiếp tục đổi mới phương thức tổ chức hoạt động giám sát theo hướng chủ động hơn, thực chất hơn, lấy kết quả và tác động của hoạt động giám sát làm thước đo hiệu quả.

Về đổi mới phương thức và các điều kiện bảo đảm cho hoạt động giám sát, Chủ nhiệm Ủy ban Dân nguyện và Giám sát nhấn mạnh, để hiện thực hóa các định hướng và giải pháp nêu trên, cùng với đổi mới về tư duy và phương thức tổ chức, cần tiếp tục hoàn thiện các điều kiện bảo đảm, đáp ứng yêu cầu, nhiệm vụ của Quốc hội trong giai đoạn mới.

Theo Chủ nhiệm Ủy ban Lê Thị Nga, nhiều tham luận thống nhất rằng, đổi mới hoạt động giám sát không chỉ là đổi mới về nội dung mà còn phải đổi mới về phương pháp, cách thức tổ chức và các điều kiện bảo đảm. Trong đó, việc đẩy mạnh chuyển đổi số, ứng dụng trí tuệ nhân tạo, khai thác dữ liệu số, tăng cường kết nối, chia sẻ thông tin giữa các cơ quan sẽ góp phần nâng cao chất lượng phân tích, dự báo, lựa chọn vấn đề giám sát và theo dõi việc thực hiện các kết luận, kiến nghị giám sát.

Cùng với đó, cần tiếp tục phát huy vai trò của các cơ quan của Quốc hội, Đoàn ĐBQH, các ĐBQH, các chuyên gia, nhà khoa học và sự tham gia của Nhân dân; tăng cường phối hợp giữa hoạt động giám sát với kiểm tra, thanh tra, kiểm toán và các cơ chế kiểm soát quyền lực khác, bảo đảm thống nhất, tránh chồng chéo và nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực.

Đây đều là những nội dung có ý nghĩa quan trọng, cần tiếp tục được trao đổi để làm rõ các giải pháp khả thi, góp phần đổi mới mạnh mẽ hoạt động giám sát, đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong nhiệm kỳ Quốc hội khóa XVI.

Với tinh thần dân chủ, trách nhiệm và xây dựng, Chủ nhiệm Ủy ban Dân nguyện và Giám sát tin tưởng, các ý kiến trao đổi tại Diễn đàn sẽ tiếp tục làm sâu sắc hơn những vấn đề đã đặt ra, đề xuất các giải pháp thiết thực nhằm nâng cao chất lượng, hiệu lực, hiệu quả hoạt động giám sát của Quốc hội trong nhiệm kỳ khóa XVI, qua đó góp phần hoàn thiện thể chế, kiểm soát quyền lực, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản trị quốc gia và phục vụ phát triển nhanh, bền vững đất nước.