Giấc mơ xanh trên đỉnh Trà Linh Hy vọng dưới tán rừng

Vượt qua nỗi sợ "vay - nợ"

Sinh ra và lớn lên ở thôn 4, xã Trà Linh, TP. Đà Nẵng, Hồ Văn Téo, 39 tuổi, gắn bó với quê hương qua những mùa ngô, sắn, lúa. Lập gia đình, tách ra ở riêng, hai vợ chồng tiếp tục làm nương rẫy nuôi sống gia đình. Công việc chỉ tạm đủ ăn, mùa màng không phải lúc nào cũng thuận lợi, làm lụng quanh năm vẫn khó tích luỹ và cái nghèo vẫn quanh năm đeo bám.

Năm 2015, anh Téo mạnh dạn vay 20 triệu đồng mua trâu, tìm thêm sinh kế cho gia đình. Đến năm 2022, khi được cán bộ địa phương vận động tiếp cận nguồn vốn ưu đãi của Ngân hàng Chính sách xã hội (NHCSXH) Trà Linh để phát triển sản xuất, hai vợ chồng bắt đầu tính chuyện đầu tư trồng sâm Ngọc Linh. Quyết định ấy không dễ dàng. Với một gia đình sống dựa vào nương rẫy, khoản vay 50 triệu đồng là số tiền lớn. Téo lo cây bị thối hỏng, lo chưa biết cách chăm sóc, lo bỏ tiền và công sức mà không có thu. Trong khi đó, gia đình vẫn cần lương thực và có những khoản chi hằng ngày.

"Lúc đầu tôi sợ lắm, trồng sâm lỡ bị thối hỏng thì biết lấy gì mà trả ngân hàng" - anh Hồ Văn Téo nhớ lại.

Nỗi lo của anh Téo cũng là điều nhiều hộ ít vốn phải cân nhắc khi tìm hướng làm ăn mới. Cây đã xuống đất, tiền chưa thể thu về ngay. Muốn theo được công việc, người trồng phải tính cả chi phí đầu tư, công chăm sóc và cách duy trì cuộc sống trong thời gian chờ đợi. Sau những tính toán, hai vợ chồng quyết định vay 50 triệu đồng từ NHCSXH Trà Linh, bán thêm trâu để có vốn đầu tư. Tiền được dành mua giống, lưới bảo vệ và vật tư chăm sóc vườn sâm.

Kể từ lúc nhận tiền vay, anh Téo càng ý thức mình phải học. Anh tìm hiểu cách trồng, cách chăm sóc, hỏi những người có kinh nghiệm để làm cho đúng. Mỗi điều học được, hai vợ chồng đều lên vườn áp dụng vào từng gốc sâm. Anh hiểu rằng sự chịu khó phải đi cùng kiến thức thì mới có thể giữ được cây và khoản vốn đã bỏ ra.

Và cứ thế, nỗi sợ vay nợ của gia đình anh Téo cũng dần biến mất khi trong mỗi bước đi đều có cán bộ theo cùng: cán bộ vận động, ngân hàng tạo điều kiện tiếp cận vốn, còn hai vợ chồng trực tiếp biến khoản vay thành cây giống, vật tư và những ngày lao động. Nguồn vốn giúp họ thực hiện một lựa chọn từng vượt quá khả năng tích luỹ của gia đình. Giờ đây trách nhiệm sử dụng vốn lại trở thành động lực để họ học hỏi, chăm chút công việc hơn.

Cõng từng gùi, nuôi từng cây

"Ngày đầu vất vả lắm cán bộ ơi!" - anh Téo nhớ lại, những ngày đầu làm vườn, tôi và vợ mỗi người mang khoảng 20kg; đường đi vất vả, lúc mưa đường trơn, lên gần tới nơi, lỡ trượt chân là phải bò lên từ đầu. Hơn nữa, công việc mới nhiều điều chưa biết, có lúc người vợ nản lòng, muốn bỏ cuộc. "Tôi chỉ biết động viên vợ cố gắng, biết đâu cuộc sống sẽ thay đổi" - anh Téo kể.

Đằng sau lời động viên ấy là mong muốn có thêm nguồn thu, bớt phụ thuộc vào những vụ ngô, sắn được mất thất thường. Hai vợ chồng tiếp tục làm, tiếp tục học. Ngày làm việc ở nhà, ngày lại lên vườn sâm, công việc mới dần trở thành một phần trong nhịp sống gia đình. Téo cho biết, hai vợ chồng dành nhiều công sức cho vườn sâm nhưng vẫn không quên duy trì trồng ngô, lúa để có cái ăn. Nhờ đó, gia đình có thể theo đuổi hướng sản xuất mới trong lúc chưa có nguồn thu từ sâm. Mỗi phần việc đảm nhiệm một nhu cầu: nương lúa, nương ngô lo cuộc sống trước mắt; vườn sâm được chăm chút cho những năm tiếp theo.

Gần hai năm sau khi bắt đầu đầu tư, gia đình anh Téo có khoản thu 50 triệu đồng từ bán sâm. "Tình cờ lắm, hôm đó có phiên chợ, tôi chọn được hơn 20 cây sâm đem bán, định bụng kiếm vài triệu trang trải sinh hoạt. Nào ngờ, có mấy khách từ Hà Nội trả liền 50 triệu đồng cho 20 cây" - anh Téo kể lại với sự phấn khích tột độ.

Anh vui vì công sức bước đầu được đền đáp, vì quyết định từng khiến mình lo lắng đã mang lại kết quả. Khoản tiền ấy giúp gia đình mua xe máy phục vụ đi lại và tiếp tục mua thêm giống. Khi có thu, anh lại tính chuyện đầu tư cho vườn. Cây được bổ sung, công việc có điều kiện thuận lợi hơn, niềm tin của hai vợ chồng cũng lớn dần. Đến nay, vườn sâm của hai vợ chồng đã có trên 3.000 cây. Tổng giá trị lên tới hàng tỷ đồng.

Khi thấy gia đình anh Téo làm được, bà con bắt đầu đến hỏi thăm, tìm hiểu cách chăm sóc và việc vay vốn. Bà con nhận ra, sự thành công của vợ chồng Téo - người cùng sinh ra lớn lên ở đây, cùng xuất phát từ nương rẫy và cũng nghèo như họ chính là những căn cứ tốt nhất để có thêm niềm tin và mạnh dạn làm theo.

Về phần mình, anh Téo mong mở rộng vườn, có tiền lo cho con học hành. Anh cũng mong bà con làm được như mình để cuộc sống tốt hơn. Trải qua những ngày thiếu vốn, anh hiểu khoản vay ban đầu có ý nghĩa thế nào. Khi sản xuất phát triển, nhu cầu đầu tư lại tăng lên, đòi hỏi gia đình phải tiếp tục tính toán quy mô phù hợp với sức lao động và khả năng tài chính. Bởi vậy, anh Téo mong muốn được tiếp cận thêm vốn của NHCSXH - nguồn vốn giá rẻ, không phải lo thế chấp để mở rộng sản xuất và thực hiện những ước mơ lớn lao hơn.