Gia Lai đánh thức văn hóa bản địa phát triển du lịch cộng đồng

Khai thác văn hóa phát triển du lịch

Trong xu hướng du lịch trải nghiệm ngày càng được du khách quan tâm, những giá trị văn hóa bản địa đang trở thành lợi thế riêng có của Gia Lai. Từ tiếng cồng chiêng vang vọng giữa đại ngàn, những ngôi nhà rông truyền thống, các lễ hội dân gian đến nghề dệt thổ cẩm, đan lát hay nghệ thuật tạc tượng dân gian, tất cả đang tạo nên sức hấp dẫn khác biệt cho vùng đất này.

Điều đó được thể hiện rõ tại Ngày hội Văn hóa các dân tộc tỉnh Gia Lai lần thứ I diễn ra cuối tháng 4 vừa qua. Hàng nghìn người dân và du khách đã hòa mình vào không gian văn hóa đa sắc màu với sự tham gia của hơn 1.000 nghệ nhân, diễn viên quần chúng đến từ nhiều địa phương trong tỉnh.

Tại Ngày hội, nhiều nghi lễ truyền thống được phục dựng như lễ mừng lúa mới, lễ cúng nước giọt, lễ mừng nhà rông; cùng các tiết mục trình diễn cồng chiêng, dân ca, dân vũ và nhạc cụ truyền thống. Không gian văn hóa còn được mở rộng thông qua các hoạt động trình diễn nghề thủ công, giới thiệu ẩm thực dân tộc và tái hiện đời sống sinh hoạt thường nhật của đồng bào.

Nghệ nhân Hrê Đinh Xuân Hải cho biết, việc các cộng đồng dân tộc cùng hội tụ, giới thiệu những nét văn hóa đặc trưng của địa phương không chỉ tạo cơ hội giao lưu, học hỏi mà còn góp phần khơi dậy niềm tự hào về bản sắc dân tộc.

“Đây là dịp để các địa phương giới thiệu những nét văn hóa đặc trưng của mình, đồng thời giúp thế hệ trẻ hiểu hơn, trân trọng hơn những giá trị mà cha ông để lại”, nghệ nhân Hrê Đinh Xuân Hải chia sẻ.

Nếu như các nghệ nhân cao tuổi trăn trở với việc gìn giữ và trao truyền di sản thì nhiều người trẻ ở các buôn làng đang nỗ lực tìm cách đưa văn hóa truyền thống đến gần hơn với cộng đồng và du khách.

Chị Kpă H'Nhung, thành viên đội nghệ nhân làng Chuet (phường An Phú), cho biết, tham gia Ngày hội Văn hóa các dân tộc tỉnh Gia Lai không chỉ là cơ hội giao lưu, học hỏi mà còn giúp thế hệ trẻ hiểu sâu sắc hơn về những giá trị văn hóa truyền thống của các dân tộc trên địa bàn tỉnh.

Theo chị H'Nhung, nhiều bạn trẻ tại làng Chuet đang tích cực tham gia bảo tồn văn hóa thông qua việc duy trì hoạt động của đội Cồng chiêng Plei Chuet, thường xuyên biểu diễn cồng chiêng, múa xoang, dân ca và nhạc cụ truyền thống tại các sự kiện văn hóa trong và ngoài tỉnh. Cùng với đó, các thành viên còn tận dụng mạng xã hội để quảng bá hình ảnh làng Jrai, giới thiệu các giá trị văn hóa đặc trưng đến đông đảo công chúng.

Không chỉ tạo không gian giao lưu văn hóa, những hoạt động như vậy còn góp phần quảng bá hình ảnh Gia Lai đến với du khách trong và ngoài nước. Thông qua trải nghiệm thực tế, nhiều du khách có cơ hội tiếp cận gần hơn với đời sống văn hóa cộng đồng, từ đó gia tăng sức hấp dẫn cho các sản phẩm du lịch địa phương.

Tạo sinh kế từ những giá trị bản địa

Nhằm khai thác hiệu quả tiềm năng du lịch gắn với văn hóa bản địa, thời gian qua, tỉnh Gia Lai đã triển khai nhiều mô hình du lịch cộng đồng tại các địa phương có thế mạnh về văn hóa và cảnh quan tự nhiên.

Một số điểm du lịch cộng đồng đang được đầu tư phát triển gồm làng K3 - Vĩnh Sơn với loại hình du lịch sinh thái trải nghiệm gắn với rừng, suối, thác; làng Kép (xã Ia Ly), làng Mơ Hra - Đáp (xã Tơ Tung), làng Plei Ốp (phường Pleiku), làng Ia Nueng (xã Biển Hồ)... với các sản phẩm trải nghiệm văn hóa truyền thống, ẩm thực địa phương và đời sống cộng đồng.

Theo Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Gia Lai Đỗ Thị Diệu Hạnh, phát triển du lịch cộng đồng và du lịch trải nghiệm đang là một trong những định hướng trọng tâm, đặc biệt tại khu vực phía Tây của tỉnh.

Nhiều doanh nghiệp lữ hành và đơn vị xúc tiến du lịch đang dành sự quan tâm đáng kể đối với thị trường Gia Lai. Bên cạnh các sản phẩm du lịch sinh thái, du lịch cộng đồng được đánh giá là phân khúc có nhiều dư địa phát triển nhờ những giá trị văn hóa bản địa còn được bảo tồn tương đối nguyên vẹn.

Theo TS. Chu Mạnh Trinh, chuyên gia về phát triển du lịch cộng đồng, điểm cốt lõi của loại hình du lịch này không nằm ở những sản phẩm vật chất đơn thuần mà ở quá trình trao đổi, chia sẻ giá trị văn hóa giữa cộng đồng địa phương với du khách.

“Những bài hát dân gian, những câu chuyện truyền thống, tri thức bản địa hay kinh nghiệm sản xuất của người dân đều có thể trở thành sản phẩm du lịch. Đây cũng là cơ hội để cộng đồng cải thiện sinh kế từ chính những giá trị văn hóa mà mình đang sở hữu”, TS. Chu Mạnh Trinh nhận định.

Tuy nhiên, để du lịch cộng đồng phát triển bền vững, các chuyên gia cho rằng cần tiếp tục phát huy vai trò định hướng của Nhà nước trong việc hỗ trợ cộng đồng nhận diện, bảo tồn và khai thác hiệu quả các giá trị văn hóa bản địa. Đồng thời, tăng cường kết nối người dân với các cơ sở giáo dục, doanh nghiệp và các tổ chức nghiên cứu nhằm mở rộng thị trường, nâng cao năng lực tổ chức hoạt động du lịch.

Khi cộng đồng thực sự trở thành chủ thể của quá trình phát triển, văn hóa không chỉ là di sản cần bảo tồn mà còn có thể trở thành nguồn lực quan trọng để phát triển kinh tế, tạo việc làm và nâng cao chất lượng cuộc sống cho người dân địa phương. Đây cũng là hướng đi để Gia Lai vừa gìn giữ được bản sắc văn hóa Tây Nguyên, vừa từng bước xây dựng những sản phẩm du lịch đặc trưng, tạo sức cạnh tranh trong bức tranh du lịch của khu vực và cả nước.