Giá bồi thường phần đất còn lại cần tham chiếu giá đã thỏa thuận
ĐBQH Hoàng Quốc Khánh (Lai Châu) đề nghị giá bồi thường khi Nhà nước thu hồi phần đất còn lại của dự án cần tham chiếu mặt bằng giá đã thỏa thuận thành công, nhằm bảo đảm công bằng và hạn chế khiếu kiện.
Chiều 19/8, Tổ 9 (gồm Đoàn ĐBQH TP Cần Thơ và các tỉnh Hà Tĩnh, Lai Châu) thảo luận về định hướng chính sách sửa đổi Luật Đất đai năm 2024, Luật Nhà ở năm 2023 và Luật Kinh doanh bất động sản.
Giá bồi thường cần tham chiếu mặt bằng giá đã thỏa thuận
Góp ý quy định thu hồi đất để phát triển kinh tế - xã hội vì lợi ích quốc gia, công cộng tại điểm e khoản 4 Điều 35 dự thảo Luật Đất đai, ĐBQH Hoàng Quốc Khánh (Lai Châu) đồng tình với cơ chế cho phép Nhà nước thu hồi phần diện tích còn lại khi dự án đã thỏa thuận được trên 75% diện tích đất và trên 75% số người sử dụng đất.
“Đây là quy định mới, có ý nghĩa tháo gỡ tình trạng dự án kéo dài do không đạt được thỏa thuận với một số ít người sử dụng đất”, đại biểu đánh giá.
Theo đại biểu Hoàng Quốc Khánh, dự thảo cần quy định rõ hơn cơ chế xác định giá bồi thường đối với phần diện tích đất còn lại. Nếu thiếu cơ chế minh bạch, thống nhất, chênh lệch giữa mức giá chủ đầu tư đã thỏa thuận với phần lớn người sử dụng đất và giá bồi thường khi Nhà nước thu hồi phần còn lại có thể làm phát sinh khiếu nại, khiếu kiện.
“Việc xác định giá bồi thường đối với phần diện tích còn lại phải có sự tham chiếu đến mặt bằng giá của phần diện tích đã thỏa thuận thành công. Đồng thời, cần giao cơ quan có thẩm quyền lựa chọn tổ chức tư vấn xác định giá đất độc lập để rà soát, thẩm định mặt bằng giá giao dịch thực tế, xác định mức giá bình quân có điều chỉnh theo vị trí, diện tích, thời điểm giao dịch, điều kiện hạ tầng và các yếu tố khác có liên quan”, đại biểu Hoàng Quốc Khánh đề xuất.
Cùng với đó, đại biểu đề nghị công khai phương pháp, căn cứ và kết quả xác định giá. Trường hợp có chênh lệch đáng kể giữa giá đã thỏa thuận và giá bồi thường, cơ quan có thẩm quyền cần giải trình rõ nguyên nhân.
“Quy định như vậy sẽ vừa bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của người sử dụng đất, vừa tạo sự công bằng giữa người tự nguyện thỏa thuận và người thuộc diện Nhà nước thu hồi đất, hạn chế phát sinh khiếu nại, khiếu kiện và bảo đảm tính khả thi của cơ chế này”, đại biểu nói.
Không tính tiền lũy tiến nếu chậm sử dụng đất do nguyên nhân khách quan
Góp ý khoản 7 Điều 37 về khoản tiền lũy tiến đối với trường hợp không sử dụng hoặc chậm sử dụng đất, ĐBQH Hoàng Quốc Khánh cơ bản đồng tình với việc bổ sung công cụ này.
Theo đại biểu, tiền lũy tiến có thể nâng cao trách nhiệm của chủ đầu tư, hạn chế tình trạng đầu cơ, giữ đất, dự án kéo dài và tạo áp lực đưa đất vào sử dụng hiệu quả. Tuy nhiên, dự thảo cần quy định cụ thể hơn căn cứ, thời điểm, mức thu và phương pháp tính để bảo đảm minh bạch, thống nhất khi thực hiện.
Đặc biệt, theo đại biểu Hoàng Quốc Khánh, cần phân biệt nguyên nhân khiến đất chậm được đưa vào sử dụng.
“Cần phân biệt rõ trường hợp chậm sử dụng đất do lỗi của nhà đầu tư với trường hợp do nguyên nhân khách quan hoặc do việc chậm thực hiện thủ tục thuộc trách nhiệm của cơ quan nhà nước. Những khoảng thời gian mà nhà đầu tư không thể đưa đất vào sử dụng vì nguyên nhân không thuộc trách nhiệm của mình thì không nên tính vào thời gian chịu tiền lũy tiến”.
ĐBQH Hoàng Quốc Khánh (Lai Châu)
Đại biểu Hoàng Quốc Khánh đề nghị Luật quy định các nguyên tắc, tiêu chí và khung cơ bản về tiền lũy tiến, còn Chính phủ quy định chi tiết mức thu, phương pháp tính và trình tự áp dụng. Cơ chế này nên được thiết kế theo hướng chậm sử dụng thì nghĩa vụ tài chính tăng dần; tiếp tục không khắc phục sau thời hạn được phép thì thu hồi đất.
"Cách thiết kế này vừa bảo đảm tính minh bạch, khả thi và linh hoạt với từng loại dự án, hình thức sử dụng đất, vừa giúp tiền lũy tiến thực sự trở thành công cụ thúc đẩy sử dụng đất hiệu quả thay vì chỉ là một khoản thu ngân sách".
Lấy ý kiến người dân từ khi lựa chọn vị trí tái định cư
Với Điều 48 về lập và thực hiện dự án tái định cư, ĐBQH Hoàng Quốc Khánh đề nghị bổ sung trách nhiệm của UBND cấp tỉnh, cấp xã trong việc lấy ý kiến người có đất bị thu hồi, phải di chuyển và tái định cư về vị trí quy hoạch, quy hoạch chi tiết và điều kiện hạ tầng trước khi phê duyệt dự án.
Theo đại biểu, tái định cư không chỉ là bố trí nơi ở mới mà cần tạo điều kiện để người dân ổn định cuộc sống lâu dài. Vị trí khu tái định cư tác động trực tiếp đến việc đi lại, học tập, chăm sóc sức khỏe, việc làm, sản xuất và sinh kế. Vì vậy, người có đất bị thu hồi cần được tham gia ý kiến ngay từ giai đoạn lựa chọn vị trí, lập quy hoạch khu tái định cư, thay vì đến khi phương án đã hoàn thiện mới được biết và góp ý.
“Đề nghị quy định rõ nội dung lấy ý kiến gồm: vị trí khu tái định cư, quy hoạch tổng mặt bằng và quy hoạch chi tiết, hệ thống giao thông, điện, nước, trường học, cơ sở y tế, các công trình công cộng và điều kiện bảo đảm sinh kế phù hợp với đặc điểm của người dân phải tái định cư”, ĐBQH Hoàng Quốc Khánh nói.
Để tránh việc lấy ý kiến mang tính hình thức hoặc làm phát sinh thủ tục kéo dài, đại biểu đề nghị xác định rõ đối tượng lấy ý kiến là những người có đất bị thu hồi, phải di chuyển và tái định cư; đồng thời quy định cụ thể nội dung, thời điểm cũng như trách nhiệm tiếp thu, giải trình.
Theo đại biểu, việc lấy ý kiến nhằm bảo đảm dân chủ, công khai và nâng cao chất lượng phương án tái định cư, không nên được hiểu là điều kiện phải đạt sự đồng thuận tuyệt đối hoặc trao quyền phủ quyết cho cộng đồng.
