Đường hoàn lương của những mảnh đời lầm lỗi
Từ những trường hợp từng chấp hành án phạt tù vươn lên ổn định cuộc sống, tạo việc làm và tham gia giữ gìn an ninh, trật tự tại cơ sở, thực tiễn này cho thấy hiệu quả công tác tái hòa nhập cộng đồng không chỉ phụ thuộc vào ý thức sửa chữa lầm lỗi của mỗi cá nhân mà còn cần sự hỗ trợ thiết thực, lâu dài từ gia đình, chính quyền và xã hội.
Tạo nền tảng để người từng lầm lỗi ổn định cuộc sống

Tái hòa nhập cộng đồng là giai đoạn quan trọng trong quá trình giáo dục, cải tạo người phạm tội, góp phần phòng ngừa tái phạm, bảo đảm an ninh, trật tự và thực hiện chính sách nhân văn của Đảng, Nhà nước. Tuy nhiên, để người chấp hành xong án phạt tù thực sự ổn định cuộc sống, bên cạnh ý thức tự giác còn cần những điều kiện cụ thể về nghề nghiệp, việc làm và sự đón nhận của cộng đồng.
Câu chuyện của anh Ngô Quang Minh được chia sẻ tại chương trình truyền thông về công tác tái hòa nhập cộng đồng khu vực phía Nam năm 2026 với chủ đề “Đi về hướng bình minh”, tổ chức ngày 19/11 tại TP. Hồ Chí Minh, là một trường hợp cho thấy vai trò của công tác giáo dục, định hướng và hỗ trợ người chấp hành án ngay từ cơ sở giam giữ.
Trong thời gian chấp hành án phạt tù, anh Minh từng vi phạm nội quy, bị xử lý kỷ luật, không được xem xét đề nghị giảm thời hạn chấp hành án trong đợt xét giảm. Tâm lý chán nản, cùng những lo lắng về gia đình, đặc biệt là người mẹ cao tuổi đang đau ốm, ảnh hưởng đến quá trình cải tạo.

Nắm bắt hoàn cảnh đó, Đại úy Hà Như Huỳnh, cán bộ Phân trại quản lý phạm nhân, Trại tạm giam số 1, Công an TP. Hồ Chí Minh đã gặp gỡ, động viên, phân tích để anh Minh nhận thức rõ trách nhiệm của bản thân, nghiêm túc chấp hành nội quy và xác định hướng đi sau khi trở về.
Câu hỏi “Về rồi sẽ làm gì và làm như thế nào?” được đặt ra trong quá trình giáo dục đã giúp anh Minh suy nghĩ cụ thể hơn về tương lai, thay vì chỉ tập trung vào thời điểm kết thúc thời gian chấp hành án.
Đáng chú ý, sự hỗ trợ không dừng lại khi anh Minh trở về cộng đồng. Đại úy Hà Như Huỳnh tiếp tục định hướng phát triển nghề trồng nấm, hỗ trợ kỹ thuật và kết nối đầu ra cho sản phẩm.
Từ những điều kiện ban đầu, anh Minh từng bước xây dựng sinh kế, đến nay phát triển được hai cơ sở trồng nấm, tạo việc làm cho ba người từng chấp hành án phạt tù, đồng thời hỗ trợ bao tiêu sản phẩm cho hai người khác mở cơ sở sản xuất riêng.

Cùng với việc ổn định kinh tế, anh Minh chủ động khắc phục những khoảng cách trong quan hệ gia đình sau thời gian dài xa cách. Dù cơ sở sản xuất cách nhà hơn 30km, anh vẫn sắp xếp thời gian đưa đón con đi học, từng bước xây dựng lại sự gắn bó, trách nhiệm với người thân.
Trường hợp của anh Ngô Quang Minh cho thấy, hiệu quả giáo dục, cải tạo cần được tiếp nối bằng hoạt động tư vấn, hướng nghiệp và hỗ trợ sinh kế sau khi chấp hành xong án phạt tù. Khi có công việc, thu nhập và sự ổn định trong gia đình, người trở về sẽ có thêm điều kiện duy trì quá trình tái hòa nhập.
Phát huy vai trò của người hoàn lương trong cộng đồng

Bên cạnh những trường hợp được hỗ trợ ổn định cuộc sống, thực tiễn còn ghi nhận nhiều người từng chấp hành án phạt tù đã chủ động tạo việc làm, giúp đỡ người cùng hoàn cảnh và tham gia các hoạt động tại địa phương.
Anh Lê Thừa Dương Hùng là một trường hợp tiêu biểu. Từng có ba tiền án, sau khi được đặc xá năm 2000, anh Hùng đến TP. Hồ Chí Minh tìm việc làm nhưng gặp nhiều khó khăn do các đơn vị tuyển dụng e ngại quá khứ từng vi phạm pháp luật.
Từ thực tế đó, anh tự học nghề gỗ, từng bước xây dựng cơ sở sản xuất và mở xưởng vào năm 2005. Khi hoạt động kinh doanh ổn định, anh Hùng chủ động tiếp nhận, đào tạo nghề cho những người từng chấp hành án phạt tù.
Theo đó, cơ sở của anh Hùng đã dạy nghề cho 373 lượt người, trong đó khoảng 130 người từng chấp hành án phạt tù.
Việc tạo điều kiện cho những lao động có hoàn cảnh đặc thù tiếp cận nghề nghiệp không chỉ giải quyết nhu cầu việc làm mà còn góp phần hạn chế tình trạng mặc cảm, thiếu thu nhập, giảm nguy cơ tái phạm tội.
Từ người từng gặp khó khăn khi tìm kiếm việc làm, anh Lê Thừa Dương Hùng đã trở thành người trực tiếp tham gia hỗ trợ tái hòa nhập cộng đồng thông qua hoạt động sản xuất, kinh doanh.

Một trường hợp khác là anh Lưu Hoàng Cầu, ở xã U Minh Thượng, tỉnh An Giang. Sau khi chấp hành xong án phạt tù trở về địa phương năm 2014, anh Cầu được chính quyền, lực lượng Công an và cộng đồng quan tâm, tạo điều kiện ổn định cuộc sống.
Đáng chú ý, sau quá trình nỗ lực thay đổi bản thân, anh Cầu tham gia lực lượng bảo vệ an ninh, trật tự ở cơ sở, góp phần phòng ngừa, phát hiện những hành vi vi phạm pháp luật, giữ gìn bình yên tại địa phương.
Công việc có những khó khăn, nguy hiểm nhất định nhưng cũng tạo điều kiện để anh Cầu phát huy trách nhiệm đối với cộng đồng. Từ người từng vi phạm pháp luật, nay anh trực tiếp tham gia hoạt động bảo đảm an ninh, trật tự, cho thấy sự chuyển biến tích cực trong nhận thức và hành động.
Những trường hợp của anh Ngô Quang Minh, anh Lê Thừa Dương Hùng và anh Lưu Hoàng Cầu phản ánh các hướng tái hòa nhập khác nhau, từ ổn định sinh kế, phát triển sản xuất đến tạo việc làm và tham gia hoạt động xã hội.
Điểm chung là sự thay đổi không chỉ được thể hiện qua việc chấp hành xong bản án mà còn ở khả năng lao động, thực hiện trách nhiệm với gia đình và đóng góp cho cộng đồng.
Từ thực tiễn này, công tác tái hòa nhập cộng đồng cần tiếp tục được triển khai theo hướng hỗ trợ toàn diện, kết nối chặt chẽ giữa giáo dục, cải tạo trong cơ sở giam giữ với đào tạo nghề, giải quyết việc làm và quản lý, giúp đỡ tại địa phương.
Đồng thời, cần phát huy vai trò của doanh nghiệp, cơ sở sản xuất, các tổ chức xã hội trong tiếp nhận, tạo cơ hội cho người chấp hành xong án phạt tù; khuyến khích những cá nhân hoàn lương thành công tham gia hỗ trợ người cùng hoàn cảnh.
Khi sự nỗ lực của người trở về được kết nối với những điều kiện hỗ trợ thiết thực, công tác tái hòa nhập cộng đồng không chỉ góp phần ổn định cuộc sống cho từng cá nhân mà còn tạo chuyển biến tích cực trong phòng ngừa tái phạm tội, bảo đảm an ninh, trật tự và phát triển xã hội.

